Azərbaycan.media xəbər verir ki, Yeni Zelandiyanın Şimal Adasında, dik yamacın içində gizlənmiş Moa Yumurta Qabığı Mağarası (Moa Vaitomo bölgəsi parlayan tırtıllarla işıqlanan məşhur mağaraları ilə tanınsa da, bu mağara daha dərin və elmi baxımdan əhəmiyyətli bir sirri özündə saxlayır. Tədqiqatçılar Homo sapiens ortaya çıxmazdan xeyli əvvəl yaşamış canlılara aid fosilləri aşkar edərək, Yeni Zelandiyanın unudulmuş ekoloji keçmişinə dair nadir “xatirə kartı” əldə ediblər.
Qeyd olunur ki, mağara ilk dəfə 1960-cı illərdə kəşf edilsə də, son araşdırmalar indiyədək yalnız görünən hissənin öyrənildiyini ortaya qoyub. Mağaranın dərin qatlarında aparılan qazıntılar zamanı 12 fərqli qədim quş və 4 qurbağa növünə aid fosillər tapılıb.
Tapıntılar arasında ən diqqətçəkəni müasir Kakapo quşunun qədim əcdadı hesab edilən və elm üçün yeni ola biləcək “Strigops insulaborealis” adlı papağan növüdür. Hazırda yaşayan Kakapolar uça bilməyən yerüstü quşlar olsa da, fosil qeydləri bu qədim növün zəif ayaq quruluşuna baxmayaraq uça bildiyini göstərir.
Bununla yanaşı, alimlər Yeni Zelandiyanın simvolik quşlarından olan Takahünün nəsli kəsilmiş əcdadını və Avstraliyadakı bronz qanadlı göyərçinlərlə yaxın qohumluğu olan qədim bir göyərçin növünü də müəyyən ediblər.
Fosillərin yaşının təyin edilməsi mağara qatları arasında sıxışmış vulkan külü təbəqələrinin analizi ilə aparılıb. Nəticələr göstərib ki, bu canlılar 1,55 milyon ilə 1 milyon il əvvəl baş vermiş iki böyük vulkan partlayışı arasındakı qısa dövrdə yaşayıblar. Bu isə adanın təbii tarixində mövcud olan mühüm bir boşluğu doldurur.
Muzey kuratoru Dr. Pol Şkofild bildirib ki, bu kəşf Yeni Zelandiyanın tarixində sadəcə itmiş bir səhifə deyil, tamamilə itib-batmış bir cildin üzə çıxarılmasıdır. Onun sözlərinə görə, mağarada aşkarlanan növ müxtəlifliyi son 1 milyon il ərzində bölgənin nə qədər ciddi bioloji itkilərə məruz qaldığını açıq şəkildə nümayiş etdirir.
Araşdırma onu da göstərib ki, Yeni Zelandiyada quş növlərinin yox olması yalnız təxminən 750 il əvvəl insanların adaya gəlişi ilə bağlı deyil. Alimlərin qənaətinə görə, insanların gəlişindən çox əvvəl, növlərin 33–50 faizi güclü vulkan partlayışları və sərt iqlim dəyişiklikləri nəticəsində məhv olub. Bu fakt Yeni Zelandiyanın unikal və “qəribə” vəhşi təbiətinin formalaşmasında təbiətin dağıdıcı qüvvələrinin həlledici rol oynadığını təsdiqləyir.