Kinomuzun Ruh Çiçəyi... – Fuad Biləsuvarlı yazır

Azərbaycan.media xəbər verir ki, Azərbaycan teatr və kino sənətinin formalaşmasında və estetik inkişafında mühüm rol oynamış Xalq artisti Elmira Şabanova öz zəngin yaradıcılığı, yüksək sənət mədəniyyəti, daxili estetik dünyası və bənzərsiz obrazlar sistemi ilə milli mədəniyyət tariximizdə silinməz iz qoymuş sənətkarlardandır. Onun sənət yolu təkcə fərdi uğur hekayəsi deyil — bu yol bütövlükdə Azərbaycan səhnə və ekran sənətinin inkişaf mərhələlərinin canlı bədii salnaməsidir.
Elmira Şabanova sənətə sadəcə peşə kimi yox, mənəvi missiya kimi gələn nadir sənət adamlarından olub. Onun yaradıcılığında istedadla məsuliyyət, emosional zənginliklə intellektual dərinlik, təbii oyunla yüksək peşəkarlıq harmonik şəkildə birləşirdi. Aktrisanın səhnə mədəniyyəti, nitq texnikası, obrazlara psixoloji yanaşma tərzi və daxili intonasiya zənginliyi onu həm teatr, həm də kino mühitində seçilən, fərqlənən, öz sənət dili olan simaya çevirib. Elmira Şabanovanın yaradıcılığının əsas gücü onun klassik aktyor məktəbinə sədaqəti ilə müasir estetik düşüncə tərzini sintez etməsində idi.

O, sənətə təsadüfi gəlməyən, bu yolu şüurlu şəkildə seçən, öz üzərində daim çalışan, sənətini intellektual inkişafla paralel aparan sənətkarlardan olub. Onun yaratdığı obrazlar yalnız xarici ifadə forması deyil, daxili psixoloji struktur üzərində qurulurdu. Tamaşaçı onun ifasında sadəcə rol görmürdü — insan ruhunun mərhələlərini, daxili sarsıntıları, mənəvi konfliktləri, həyatla üzləşən taleləri izləyirdi. Elmira Şabanova obrazı “oynamırdı”, onu yaşayırdı. Bu yaşayış sənəti onun aktyor texnikasının əsas fəlsəfəsinə çevrilmişdi. Məhz bu səbəbdən onun ifasında saxtalıq yox idi, süni effekt yox idi, formal oyun yox idi — yalnız daxildən gələn təbii enerji, emosional dürüstlük və insan psixologiyasının incə qatlarına nüfuz edən sənət vardı.
Teatr səhnəsi Elmira Şabanovanın yaradıcılığında xüsusi yer tuturdu. O, səhnəni sadəcə peşə fəaliyyəti mühiti kimi deyil, mənəvi özünüifadə məkanı kimi qəbul edirdi. Klassik və müasir dramaturgiyanın müxtəlif nümunələrində yaratdığı obrazlar onun aktyor imkanlarının genişliyini nümayiş etdirirdi. Dramatik, lirik, psixoloji və sosial xarakterli rollar onun ifasında eyni dərəcədə inandırıcı və təsirli alınırdı. Tamaşaçı onun səhnədəki mövcudluğunu sadəcə izləmirdi, onun obrazlarla qurduğu emosional körpü vasitəsilə hər bir hissi yaşayırdı.
Elmira Şabanova teatrda bir çox yaddaqalan rollar yaratmışdır: klassik Azərbaycan və dünya dramaturgiyasından dram və komediyalara qədər müxtəlif janrlarda onun ifası həm partnyorları, həm də tamaşaçı tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. Onun səhnədəki hər rolu incə psixoloji portretlərlə dolu idi və hər zaman canlı, təbii və emosional dərinliklə yadda qalırdı.
Azərbaycan kinosunda da Elmira Şabanova öz bədii dəsti-xətti ilə seçilən aktrisalardandır. Onun canlandırdığı qadın obrazları şablon qəliblərdən uzaq, stereotiplərdən kənar, həyatın reallığı üzərində qurulmuş insan talelərini əks etdirirdi. Bu obrazlarda qadın psixologiyasının incəlikləri, sosial mövqeyi, daxili mübarizəsi, cəmiyyətlə qarşılaşmaları və mənəvi aləmi yüksək sənətkarlıqla açılırdı. Elmira Şabanova ekranda yalnız rol ifa etmirdi — o, insan taleyi yaradırdı. Bu isə onun ifasını süni aktyorluqdan uzaqlaşdıraraq həyatilik, təbiilik və inandırıcılıq səviyyəsinə yüksəldirdi.
Elmira Şabanova Azərbaycan kinosuna ilk dəfə çəkildiyi filmlərlə də yadda qalmışdır. Onun ekran karyerasının başlanğıcı “İnqilabçı qadın” filmi olmuşdur və burada yaratdığı obraz onun gələcək kino yaradıcığının tonunu müəyyənləmişdir. Sonrakı illərdə o, “Daş üzüklər”, “Sevgi yolu” və digər film layihələrində də əsas rolları ilə tamaşaçıların rəğbətini qazanmışdır.
Elmira Şabanovaya “Xalq artisti” fəxri adının verilməsi onun sənət yolunun məntiqi nəticəsi idi. Bu ad onun uzun illər ərzində Azərbaycan mədəniyyətinə verdiyi töhfələrin, sənətə sədaqətinin, peşəkarlığının və mədəni irsə xidmətinin dövlət səviyyəsində tanınmasının rəmzidir. Bu titul onun üçün sadəcə fəxri ad yox, sənət məsuliyyəti idi. O, bu məsuliyyəti ömrü boyu ləyaqətlə daşıyan, sənətinə hörmət edən, sənətinə xəyanət etməyən sənətkarlardan olub.
Elmira Şabanovanın irsi yalnız rollarından ibarət deyil. Onun sənətə münasibəti, peşə etikası, mədəni davranış modeli, estetik baxış sistemi və sənət fəlsəfəsi gənc nəsil üçün ayrıca məktəbdir. O, sənəti şöhrət aləti kimi yox, cəmiyyətə xidmət platforması kimi qəbul edən sənətkar tipinin parlaq nümayəndələrindən olub. Onun yaradıcılığı bu gün də təkcə səhnə və ekran xatirəsi deyil — Azərbaycan mədəni yaddaşının ayrılmaz tərkib hissəsidir. Elmira Şabanova adı artıq sadəcə bir sənətkarın bioqrafiyası deyil. Bu ad Azərbaycan teatr və kino tarixinin mənəvi xəritəsində işıq nöqtəsidir. Onun yaratdığı obrazlar yaddaşlarda yaşayır, sənət yolu isə gələcək nəsillər üçün örnək olaraq qalır.