Cəmiyyətin deqradasiyası ilə bağlı geniş yayılmış yanlış təsəvvürlər analitik yanaşma ilə ifşa olunur. Uzun müddət insanlar cəmiyyətin “pozulmasının” səbəbini müğənnilərin geyimi, sosial şəbəkə fenomenlərinin davranışı və ya şou dünyasının vizual obrazlarında axtarırlar. Halbuki problem vitrində deyil, vitrinə baxan düşüncə tərzindədir.
Əsl təhlükə alt paltarında, açıq-saçıq geyimdə və ya səhnə şousunda deyil. Cəmiyyəti pozan əsas faktorlar daha dərindir:
– dəyər anlayışı ilə şou anlayışının ayırd edilməməsi,
– valideyn məsuliyyətinin başqalarının üzərinə ötürülməsi.
Müğənni səhnədə nə geyinirsə geyinsin, onu oraya çıxaran da, böyüdən də, istehlak edən də məhz cəmiyyətin özüdür. Tamaşaçı baxmasa, klik etməsə, paylaşmasa, trend yaratmasa – fenomen də mövcud olmaz. Yəni məsələ vitrində duran fiqurda yox, ona yönəlmiş baxışın tərbiyəsindədir. Bu baxımdan cəmiyyətin problemi vizual obyektlərdə deyil, düşüncə mexanizmindədir.
Müəllif xüsusilə vurğulayır ki, açıq geyinən sənətçi heç kimə “belə yaşa” mesajı vermir. O sadəcə öz rolunu oynayır. Amma savadsız müəllim, məsuliyyətsiz valideyn, manipulyativ jurnalist — bunlar səssiz, lakin çox daha dərin və təhlükəli pozucu faktorlardır. Onların təsiri şou xarakterli görüntülərdən qat-qat güclüdür, çünki birbaşa insanın düşüncə dünyasına təsir edir.
Bu mərhələyə gəlmək — yəni günahı geyimdə yox, strukturda axtarmaq — artıq emosional yox, analitik baxışın formalaşmasıdır. Bu baxış insanı daha az qışqıran, daha çox düşünən mövqeyə gətirir. Səs-küy üzərindən yox, səbəb-nəticə əlaqəsi üzərindən düşünmək cəmiyyətin sağlamlaşması üçün əsas şərtdir.
Şou-fenomenlər (söhbət sənətkarlardan yox, sırf diqqət üçün yaşayan fiqurlardan gedir) reaksiya, səs-küy və baxış kapitalı ilə mövcuddur. Onlardan “peyğəmbərlik”, “müqəddəslik”, “cəmiyyətə nümunə olmaq” tələb etmək məntiqsizdir. Bu, əxlaq mövqeyi yox, yanlış gözləntidir. Problem fenomenin davranışında deyil — problem onu olmadığı yerə yerləşdirən ictimai düşüncə modelindədir.
Beləliklə, yeni dövrün əsas problemi açıq geyim, qalmaqal və şou mədəniyyəti deyil. Əsas problem — struktur səhvlər, yanlış dəyərlər sistemi və tənqidi düşüncənin zəifliyidir. Cəmiyyət dəyişmək istəyirsə, vitrinə yox, baxışa fokuslanmalıdır.
Müəllif: Günel Musa
Mənbə: Azərbaycan.media