Azərbaycan.media xəbər verir ki, elə sənətkarlar var ki, yoxluğu ilə də var olmuş kimidirlər. Onlar səhnəyə sadəcə çıxmırlar, səhnədə ucalaraq ürəklərdə iz qoyurlar. Hər dəfə onların adını xatırladıqda, sanki həmin enerji, həmin nəfəs yenidən canlanır. Bu yazının qəhrəmanı isə Azərbaycan teatr və kino sənətinin əvəzolunmaz siması, SSRİ Xalq artisti Ələsgər Ələkbərovdur.
Hər böyük aktyorun səhnədə bir sirri var. Ələsgər Ələkbərovun sirri yalnız texnikasında deyildi, həm də obrazlara verdiyi nəfəsdə, duyğuda, hər detalda gizlənirdi. O, sadəcə rol oynamırdı; rolun içində yaşayır, hər baxışı ilə tamaşaçını öz dünyasına çəkir, hər jesti ilə obrazın ən dərin qatlarını göstərirdi. Hər səhnəsi bir hekayə, hər baxışı isə obrazın iç aləminin açarı idi. Bu bacarıq onu Azərbaycan teatr və kino tarixində əvəzolunmaz etdi və adı bu gün də tamaşaçıların yaddaşında parlaq iz buraxır.
1910-cu ildə Bakıda dünyaya gələn Ələsgər Ələkbərov gənc yaşlarından səhnəyə böyük maraq göstərirdi. Məktəb dərnəklərində etdiyi çıxışlar artıq onun istedadını ortaya qoyurdu. Hər obraz onun üçün yalnız söz və hərəkətlərdən ibarət deyildi; o, obrazın ruhunu hiss edir, onu tamaşaçıya çatdırırdı. Gənc yaşlarından tamaşaçılar onun çıxışlarından sonra deyirdilər ki, “səhnədə Ələsgər yox, obraz var”.
Akademik Milli Dram Teatrın səhnəsinə qədəm qoyduqdan sonra Ələsgər Ələkbərovun ustalığı daha aydın görünməyə başladı. Səməd Vurğunun “Vaqif” əsərində baş qəhrəmanı canlandırarkən onun baxışı və hərəkəti tamaşaçının qəlbinə birbaşa toxunurdu. O, obrazı yalnız oynamaqla kifayətlənmir, onun qorxularını, sevinclərini və şübhələrini tamaşaçının hisslərinə çevirirdi. Çıxışdan sonra insanlar deyirdilər ki, “o, Vaqifi səhnəyə gətirdi, biz isə onu gördük”.
Dünya klassikasından dramatik rollarda da onun bacarığı özünü göstərirdi. “Otello”da yaratdığı obraz onun üçün sadəcə rol deyildi — qısqanclığın, sevginin və xəyanətin bütün qatlarını tamaşaçıya yaşadır, hər səhnəni canlı və təsirli edirdi. Onun səhnədəki varlığı tamaşaçının emosional dünyasını zənginləşdirirdi.
Ələsgər Ələkbərovun repertuarı həm komediya, həm folklor, həm də müasir Azərbaycan dramaturgiyasının obrazları ilə zəngin idi. Fərhad, Aydın və Rüstəm kişi kimi rollarda onun təbii bacarığı, incə yumor hissi və milli duyğusu ön plana çıxırdı. Xüsusilə “Böyük dayaq” əsərindəki Rüstəm kişi obrazı onun həm teatr, həm də kino bacarığını bir araya gətirirdi. Səhnədə Rüstəm kişi ətrafındakılara rəhbərlik edərkən, Ələsgər obrazın daxili konfliktini də hiss etdirirdi — sanki baxışları ilə deyirdi: “Əl-ələ verib bu kəndi qorumaq lazımdır, amma insanın ürəyində gizli qorxular var”. Tamaşaçılar isə onun çıxışını görüb deyirdilər ki, “o, sadəcə Rüstəm kişi deyil, həyatın özünü gətirdi”.
Kino sahəsində də Ələsgər Ələkbərov öz obrazlarını canlı tutmağı bacarırdı. “Kəndlilər” filmində aşıq Göydəmir rolunu canlandırarkən o, obrazın musiqi sevgisini, kənd həyatına bağlılığını və insanların gündəlik qayğılarını hər baxış və jestində göstərirdi. Göydəmir səhnəsində əlində saz tutaraq sanki deyirdi: “Bu torpaq bizim kökümüzdür, hər daşında atalarımızın əzmi var”. Tamaşaçı ekranda yalnız aktyoru deyil, həm də kənd həyatının bütün ruhunu hiss edirdi.
Ələsgər Ələkbərov sənəti ilə dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş, Azərbaycan SSR və SSRİ Xalq artisti fəxri adlarına layiq görülmüşdür. O, həmçinin gənc aktyorlar üçün ilham mənbəyi və mentor olmuş, onların sənətə bağlılığını dəstəkləmişdir.
Şəxsi həyatda da o, səhnədəki kimi sadə və səmimi idi. Görkəmli aktrisa Hökümə Qurbanova ilə evli olan aktyorun ailə həyatı onun insani dərinliyini əks etdirirdi. O, obrazları kimi, ailəsində də diqqətli, anlayışlı və mehriban bir insan idi.
1963-cü il yanvarın 31-də səhnə və kino ustası dünyasını dəyişdi. Lakin onun yaratdığı obrazlar, səhnədə verdiyi enerji və kinoda qoyduğu izlər Azərbaycan mədəniyyət tarixində əbədi yaşayır. Onun adı yalnız sənət nümunəsi deyil, həm də azərbaycanlı tamaşaçının hiss və dəyərlər xəzinəsidir.
Ələsgər Ələkbərovun sənətindəki dərinlik və səhnədəki varlığı onu həqiqətən də bir dağ səviyyəsinə ucaldır — yoxluğu ilə də var olan sənətkarlar sırasına daxil edir.
Müəllif: Fuad Biləsuvarlı
AYB və AJB üzvü, Prezident və Həsən bəy Zərdabi mükafatçısı
Mənbə: Azərbaycan.media