İnsan bu dünyaya yalnız yaşamaq üçün deyil, yaşatmaq üçün gəlir və həyatın ən böyük həqiqətlərindən biri də məhz budur. İnsanın ömrü onun neçə il yaşaması ilə deyil, neçə insanın həyatına işıq sala bilməsi ilə ölçülür, çünki sadəcə nəfəs almaq həyat deyil, həyat başqalarına ümid vermək, sevgi bəxş etmək, xatirələr yaratmaq və insanlıq izləri qoymaqdır. Yaşatmaq sənəti insanın öz daxilindən başlayır, çünki qəlbində mərhəmət olmayan bir insan başqasına sevgi verə bilməz, ruhunda səbir olmayan bir insan başqasına dayaq ola bilməz, düşüncəsində saflıq olmayan bir insan başqasına yol göstərə bilməz, buna görə də mənalı ömür qurmaq ilk növbədə insanın özünü tanımasından, öz içindəki yaxşılığı oyatmasından və həyatın dərin mənasını dərk etməsindən başlayır. Bu gün bir çox insan yaşayır, amma az insan mənalı yaşayır, çünki bəziləri ömrünü yalnız maddi arzuların arxasınca qaçmaqla keçirir, bəziləri yalnız öz rahatlığını düşünür, bəziləri isə həyatın dəyərini itirdikdən sonra anlayır ki, ən böyük sərvət sevgi, hörmət və xatirələr imiş, nə var-dövlət, nə şöhrət, nə də müvəqqəti uğurlar insanın qəlbini doldura bilmir, insanı yaşadan yalnız insanlıqdır. Yaşatmaq sənəti dedikdə yalnız fiziki olaraq bir insanın həyatını qorumaq nəzərdə tutulmur, bu anlayış daha geniş və daha dərin məna daşıyır, yaşatmaq demək kiminsə ümidini yaşatmaqdır, kiminsə qəlbində sevgi hissini öldürməməkdir, kiminsə ruhunu qırmamaqdır, kiminsə çətin günündə yanında olmaqdır, kiminsə səhvini üzünə vurmaq əvəzinə onu başa düşməkdir, çünki bəzən bir xoş söz insanı yenidən həyata qaytara bilir, bəzən bir səmimi baxış bir insanın bütün qaranlıq düşüncələrini dağıda bilir. Mənalı ömür qurmaq isə təsadüfən baş vermir, bu, insanın öz seçimlərinin nəticəsidir, insan hər gün ya mənalı yaşayır, ya da mənasız yaşayır, hər gün ya kiməsə yaxşılıq edir, ya kiminsə qəlbini incidir, hər gün ya özünü ucaldır, ya da özünü alçaldır, buna görə də ömür bir gündə dəyişmir, ömür hər günün içində qurulur, hər davranış, hər söz, hər düşüncə insanın həyatını formalaşdırır. İnsan mənalı yaşamaq üçün əvvəlcə həyatın müvəqqəti olduğunu dərk etməlidir, çünki bu həqiqəti anlayan insan heç vaxt kin saxlamaz, heç vaxt başqasına zərər verməz, heç vaxt başqasının göz yaşını görməzlikdən gəlməz, çünki bilir ki, bu dünya bir sınaq yeridir və hər kəs öz əməlinin cavabını alacaqdır, buna görə də mənalı ömür qurmaq istəyən insan ilk növbədə qəlbini təmiz saxlamalı, niyyətini saf tutmalı və həyatın hər anını dəyərli bilməlidir. Yaşatmaq sənətinin ən gözəl tərəfi isə odur ki, bu sənət heç vaxt köhnəlmir və heç vaxt dəyərini itirmir, insan yaşatdığı qədər yaşayır, başqalarına verdiyi sevgi qədər xatırlanır, etdiyi yaxşılıqlar qədər qiymətləndirilir, bu dünyadan köçəndən sonra insanın var-dövləti deyil, insanlığı xatırlanır, evləri deyil, ürəklərdə qoyduğu izlər xatırlanır, buna görə də mənalı ömür qurmaq istəyən insan ilk növbədə xatirə yaratmağı bacarmalıdır, yaxşı xatirələr isə yalnız yaxşı insan olmaqla yaranır. Həyatın ən böyük faciəsi ölüm deyil, mənasız yaşanmış ömürdür, çünki mənasız ömürdə nə xatirə olur, nə sevgi olur, nə də insanın ruhunu yaşadan bir dəyər olur, insan yalnız yaşamaq üçün yaşayanda zaman sürətlə keçir, amma mənalı yaşayan insan üçün hər gün bir ömür dəyərində olur, çünki o, hər gün kiməsə kömək edir, kiməsə sevgi verir, kiməsə yol göstərir, kiməsə ümid verir və bununla da öz ömrünü mənalandırır. Mənalı ömür qurmaq üçün insanın böyük işlər görməsi şərt deyil, bəzən ən böyük mənanı ən sadə davranışlar yaradır, bir insana hörmətlə yanaşmaq, bir qocanın duasını almaq, bir uşağın sevincinə səbəb olmaq, bir kədərli insanın dərdini dinləmək, bir dostun yanında olmaq, bir insanı incitməkdən çəkinmək, bunların hər biri insanın ömrünü mənalandıran kiçik, amma çox böyük addımlardır. İnsan yaşatmaq sənətini öyrəndikcə özünün də dəyişdiyini hiss edir, çünki başqasına yaxşılıq edən insanın qəlbi daha sakit olur, ruhu daha işıqlı olur, düşüncəsi daha saf olur, çünki yaxşılıq insanın daxilində işıq yaradır, bu işıq isə insanın həyatını mənalandırır və ona yaşamağın əsl dəyərini göstərir. Nəticə olaraq demək olar ki, insanın bu dünyadakı ən böyük missiyası yalnız yaşamaq deyil, yaşatmaqdır, yalnız öz xoşbəxtliyini deyil, başqalarının xoşbəxtliyini də düşünməkdir, yalnız öz həyatını deyil, başqalarının həyatını da gözəlləşdirməkdir, çünki insan yaşatdığı qədər yaşayır və insan yalnız mənalı yaşadığı zaman həqiqətən insan olur.
✍ Sevil Azadqızı
Azərbaycan dili və ədəbiyyatı müəllimi. Filoloq. Ədəbi təhlil-tənqidçi.
AJB-nin üzvü.
24.03.2026
Azərbaycan.media