{"id":75301,"date":"2026-04-10T06:27:11","date_gmt":"2026-04-10T02:27:11","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=75301"},"modified":"2026-04-10T06:33:45","modified_gmt":"2026-04-10T02:33:45","slug":"mdb-d%c9%99n-ayrilan-moldova-postsovet-m%c9%99kaninda-yeni-geosiyasi-realliq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=75301","title":{"rendered":"<span style=\"color:red\">MDB-d\u0259n Ayr\u0131lan Moldova: Postsovet M\u0259kan\u0131nda Yeni Geosiyasi Reall\u0131q<\/span>"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><strong>MDB-d\u0259n Ayr\u0131lan Moldova: Postsovet<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>M\u0259kan\u0131nda Yeni Geosiyasi Reall\u0131q<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Az\u0259rbaycan.media<\/strong><\/span> x\u0259b\u0259r verir ki, professor Qulu M\u0259h\u0259rr\u0259mlinin fikirl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n hadis\u0259l\u0259rd\u0259n biri Moldovan\u0131n M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyind\u0259n (Commonwealth of Independent States \u2013 MDB) \u00e7\u0131xmas\u0131d\u0131r. Bu q\u0259rar postsovet m\u0259kan\u0131nda ba\u015f ver\u0259n siyasi transformasiyalar\u0131n m\u00fch\u00fcm g\u00f6st\u0259ricisi hesab olunur.<br \/>\nEkspertin qeyd etdiyi kimi, Maia Sandu t\u0259r\u0259find\u0259n imzalanan f\u0259rmanla t\u0259\u015fkilat\u0131n t\u0259sis m\u00fcqavil\u0259si, m\u00fcvafiq protokollar\u0131 v\u0259 nizamnam\u0259si l\u0259\u011fv edilib. Bu q\u0259rar t\u0259sad\u00fcfi deyil. Bundan bir ay \u0259vv\u0259l Moldova h\u00f6kum\u0259ti MDB il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259sas m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri q\u00fcvv\u0259d\u0259n salm\u0131\u015f, daha sonra is\u0259 \u00f6lk\u0259 parlamenti bu add\u0131m\u0131 r\u0259smil\u0259\u015fdirmi\u015fdi. Bel\u0259likl\u0259, Moldova t\u0259\u015fkilatdan \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 h\u00fcquqi v\u0259 siyasi bax\u0131mdan tam \u015f\u0259kild\u0259 tamamlay\u0131b.<br \/>\nTarixi kontekstd\u0259 is\u0259 Moldova 1991-ci ild\u0259 ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-d\u0259n ayr\u0131lm\u0131\u015f, 1994-c\u00fc ild\u0259 MDB-y\u0259 qo\u015fulmu\u015fdu. Bu bax\u0131mdan, t\u0259\u015fkilatdan \u00e7\u0131xmaq q\u0259rar\u0131 \u00f6lk\u0259nin xarici siyas\u0259t kursunda yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p><strong>Geosiyasi Fon v\u0259 Regional T\u0259sirl\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>Professor Qulu M\u0259h\u0259rr\u0259mlinin yana\u015fmas\u0131na g\u00f6r\u0259, bu hadis\u0259 qlobal miqyasda ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259r fonunda x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 United States v\u0259 Iran aras\u0131nda \u0259ld\u0259 olunmu\u015f, etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 sual alt\u0131nda olan at\u0259\u015fk\u0259s raz\u0131la\u015fmas\u0131 fonunda Moldovan\u0131n q\u0259rar\u0131 beyn\u0259lxalq g\u00fcnd\u0259md\u0259 m\u00fcsb\u0259t hadis\u0259 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir. Bu, d\u00fcnya siyas\u0259tind\u0259 yeni g\u00fcc balans\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n \u0259lam\u0259tl\u0259rd\u0259n biri kimi q\u0259bul edilir.<br \/>\nAnalitikl\u0259r hesab edirl\u0259r ki, Moldovan\u0131n MDB-d\u0259n \u00e7\u0131xmas\u0131 postsovet m\u0259kan\u0131nda Rusiyan\u0131n t\u0259sir imkanlar\u0131n\u0131n z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259 i\u015far\u0259dir. Bu kontekstd\u0259 Vladimir Putinin r\u0259hb\u0259rlik etdiyi siyasi x\u0259tt\u0259 qar\u015f\u0131 region \u00f6lk\u0259l\u0259rinin daha m\u00fcst\u0259qil v\u0259 Q\u0259rby\u00f6n\u00fcml\u00fc siyas\u0259t y\u00fcr\u00fctm\u0259si diqq\u0259t \u00e7\u0259kir.<\/p>\n<p><strong>Siyasi Mesaj v\u0259 Strateji Se\u00e7im<\/strong><\/p>\n<p>Moldovan\u0131n bu add\u0131m\u0131 yaln\u0131z h\u00fcquqi prosedur deyil, h\u0259m d\u0259 strateji v\u0259 ideoloji se\u00e7im kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir. \u00d6lk\u0259 Avropa inteqrasiyas\u0131n\u0131 prioritet elan ed\u0259r\u0259k \u00f6z g\u0259l\u0259c\u0259yini Q\u0259rb strukturlar\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qda g\u00f6r\u00fcr. Bu q\u0259rar MDB-nin n\u00fcfuzunun z\u0259ifl\u0259diyini v\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n effektivliyinin sual alt\u0131na d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nN\u0259tic\u0259 etibaril\u0259, professor Qulu M\u0259h\u0259rr\u0259mlinin vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi, Moldovan\u0131n MDB-d\u0259n ayr\u0131lmas\u0131 beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 simvoliz\u0259 edir. Bu hadis\u0259 postsovet m\u0259kan\u0131nda siyasi v\u0259 geosiyasi reall\u0131qlar\u0131n yenid\u0259n formala\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259yir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>M\u0259nb\u0259: Az\u0259rbaycan.media<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>MDB-d\u0259n Ayr\u0131lan Moldova: Postsovet M\u0259kan\u0131nda Yeni Geosiyasi Reall\u0131q &nbsp; Az\u0259rbaycan.media x\u0259b\u0259r verir ki, professor Qulu M\u0259h\u0259rr\u0259mlinin fikirl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n hadis\u0259l\u0259rd\u0259n biri Moldovan\u0131n M\u00fcst\u0259qil D\u00f6vl\u0259tl\u0259r Birliyind\u0259n&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":537,"featured_media":75303,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,70],"tags":[],"class_list":["post-75301","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset","category-thlil"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75301","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/537"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=75301"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75301\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":75309,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75301\/revisions\/75309"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/75303"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=75301"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=75301"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=75301"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}