{"id":68974,"date":"2026-02-02T07:54:46","date_gmt":"2026-02-02T03:54:46","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=68974"},"modified":"2026-02-02T08:00:15","modified_gmt":"2026-02-02T04:00:15","slug":"yeni-zelandiyada-k%c9%99sf-edil%c9%99n-magara-milyon-ill%c9%99r-%c9%99vv%c9%99l-itmis-bir-dunyani-uz%c9%99-cixardi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=68974","title":{"rendered":"Yeni Zelandiyada k\u0259\u015ff edil\u0259n ma\u011fara milyon ill\u0259r \u0259vv\u0259l itmi\u015f bir d\u00fcnyan\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131"},"content":{"rendered":"<div class=\"relative basis-auto flex-col -mb-(--composer-overlap-px) [--composer-overlap-px:28px] grow flex\">\n<div class=\"flex flex-col text-sm pb-25\">\n<article class=\"text-token-text-primary w-full focus:outline-none [--shadow-height:45px] has-data-writing-block:pointer-events-none has-data-writing-block:-mt-(--shadow-height) has-data-writing-block:pt-(--shadow-height) [&amp;:has([data-writing-block])&gt;*]:pointer-events-auto scroll-mt-[calc(var(--header-height)+min(200px,max(70px,20svh)))]\" dir=\"auto\" tabindex=\"-1\" data-turn-id=\"request-WEB:97c37668-dcce-4fef-825e-22377c9b1e18-6\" data-testid=\"conversation-turn-14\" data-scroll-anchor=\"true\" data-turn=\"assistant\">\n<div class=\"text-base my-auto mx-auto pb-10 [--thread-content-margin:--spacing(4)] @w-sm\/main:[--thread-content-margin:--spacing(6)] @w-lg\/main:[--thread-content-margin:--spacing(16)] px-(--thread-content-margin)\">\n<div class=\"[--thread-content-max-width:40rem] @w-lg\/main:[--thread-content-max-width:48rem] mx-auto max-w-(--thread-content-max-width) flex-1 group\/turn-messages focus-visible:outline-hidden relative flex w-full min-w-0 flex-col agent-turn\" tabindex=\"-1\">\n<div class=\"flex max-w-full flex-col grow\">\n<div class=\"min-h-8 text-message relative flex w-full flex-col items-end gap-2 text-start break-words whitespace-normal [.text-message+&amp;]:mt-1\" dir=\"auto\" data-message-author-role=\"assistant\" data-message-id=\"f028e56c-dd0a-4849-8f56-e813a295c3c8\" data-message-model-slug=\"gpt-5-2\">\n<div class=\"flex w-full flex-col gap-1 empty:hidden first:pt-[1px]\">\n<div class=\"markdown prose dark:prose-invert w-full wrap-break-word light markdown-new-styling\">\n<p data-start=\"98\" data-end=\"333\"><strong>Az\u0259rbaycan.media<\/strong> x\u0259b\u0259r verir ki, Yeni Zelandiyan\u0131n \u015eimal Adas\u0131nda, dik yamac\u0131n i\u00e7ind\u0259 gizl\u0259nmi\u015f Moa Yumurta Qab\u0131\u011f\u0131 Ma\u011faras\u0131 (Moa Vaitomo b\u00f6lg\u0259si parlayan t\u0131rt\u0131llarla i\u015f\u0131qlanan m\u0259\u015fhur ma\u011faralar\u0131 il\u0259 tan\u0131nsa da, bu ma\u011fara daha d\u0259rin v\u0259 elmi bax\u0131mdan \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir sirri \u00f6z\u00fcnd\u0259 saxlay\u0131r. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar Homo sapiens ortaya \u00e7\u0131xmazdan xeyli \u0259vv\u0259l ya\u015fam\u0131\u015f canl\u0131lara aid fosill\u0259ri a\u015fkar ed\u0259r\u0259k, Yeni Zelandiyan\u0131n unudulmu\u015f ekoloji ke\u00e7mi\u015fin\u0259 dair nadir \u201cxatir\u0259 kart\u0131\u201d \u0259ld\u0259 edibl\u0259r.<\/p>\n<p data-start=\"714\" data-end=\"972\">Qeyd olunur ki, ma\u011fara ilk d\u0259f\u0259 1960-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 k\u0259\u015ff edils\u0259 d\u0259, son ara\u015fd\u0131rmalar indiy\u0259d\u0259k yaln\u0131z g\u00f6r\u00fcn\u0259n hiss\u0259nin \u00f6yr\u0259nildiyini ortaya qoyub. Ma\u011faran\u0131n d\u0259rin qatlar\u0131nda apar\u0131lan qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 12 f\u0259rqli q\u0259dim qu\u015f v\u0259 4 qurba\u011fa n\u00f6v\u00fcn\u0259 aid fosill\u0259r tap\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p data-start=\"974\" data-end=\"1283\">Tap\u0131nt\u0131lar aras\u0131nda \u0259n diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259ni m\u00fcasir Kakapo qu\u015funun q\u0259dim \u0259cdad\u0131 hesab edil\u0259n v\u0259 elm \u00fc\u00e7\u00fcn yeni ola bil\u0259c\u0259k \u201cStrigops insulaborealis\u201d adl\u0131 papa\u011fan n\u00f6v\u00fcd\u00fcr. Haz\u0131rda ya\u015fayan Kakapolar u\u00e7a bilm\u0259y\u0259n yer\u00fcst\u00fc qu\u015flar olsa da, fosil qeydl\u0259ri bu q\u0259dim n\u00f6v\u00fcn z\u0259if ayaq qurulu\u015funa baxmayaraq u\u00e7a bildiyini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p data-start=\"1285\" data-end=\"1499\">Bununla yana\u015f\u0131, aliml\u0259r Yeni Zelandiyan\u0131n simvolik qu\u015flar\u0131ndan olan Takah\u00fcn\u00fcn n\u0259sli k\u0259silmi\u015f \u0259cdad\u0131n\u0131 v\u0259 Avstraliyadak\u0131 bronz qanadl\u0131 g\u00f6y\u0259r\u00e7inl\u0259rl\u0259 yax\u0131n qohumlu\u011fu olan q\u0259dim bir g\u00f6y\u0259r\u00e7in n\u00f6v\u00fcn\u00fc d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r.<\/p>\n<p data-start=\"1501\" data-end=\"1828\">Fosill\u0259rin ya\u015f\u0131n\u0131n t\u0259yin edilm\u0259si ma\u011fara qatlar\u0131 aras\u0131nda s\u0131x\u0131\u015fm\u0131\u015f vulkan k\u00fcl\u00fc t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rinin analizi il\u0259 apar\u0131l\u0131b. N\u0259tic\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rib ki, bu canl\u0131lar 1,55 milyon il\u0259 1 milyon il \u0259vv\u0259l ba\u015f vermi\u015f iki b\u00f6y\u00fck vulkan partlay\u0131\u015f\u0131 aras\u0131ndak\u0131 q\u0131sa d\u00f6vrd\u0259 ya\u015fay\u0131blar. Bu is\u0259 adan\u0131n t\u0259bii tarixind\u0259 m\u00f6vcud olan m\u00fch\u00fcm bir bo\u015flu\u011fu doldurur.<\/p>\n<p data-start=\"1830\" data-end=\"2161\">Muzey kuratoru Dr. Pol \u015ekofild bildirib ki, bu k\u0259\u015ff Yeni Zelandiyan\u0131n tarixind\u0259 sad\u0259c\u0259 itmi\u015f bir s\u0259hif\u0259 deyil, tamamil\u0259 itib-batm\u0131\u015f bir cildin \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131d\u0131r. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, ma\u011farada a\u015fkarlanan n\u00f6v m\u00fcxt\u0259lifliyi son 1 milyon il \u0259rzind\u0259 b\u00f6lg\u0259nin n\u0259 q\u0259d\u0259r ciddi bioloji itkil\u0259r\u0259 m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirir.<\/p>\n<p data-start=\"2163\" data-end=\"2611\" data-is-last-node=\"\" data-is-only-node=\"\">Ara\u015fd\u0131rma onu da g\u00f6st\u0259rib ki, Yeni Zelandiyada qu\u015f n\u00f6vl\u0259rinin yox olmas\u0131 yaln\u0131z t\u0259xmin\u0259n 750 il \u0259vv\u0259l insanlar\u0131n adaya g\u0259li\u015fi il\u0259 ba\u011fl\u0131 deyil. Aliml\u0259rin q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259, insanlar\u0131n g\u0259li\u015find\u0259n \u00e7ox \u0259vv\u0259l, n\u00f6vl\u0259rin 33\u201350 faizi g\u00fccl\u00fc vulkan partlay\u0131\u015flar\u0131 v\u0259 s\u0259rt iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259hv olub. Bu fakt Yeni Zelandiyan\u0131n unikal v\u0259 \u201cq\u0259rib\u0259\u201d v\u0259h\u015fi t\u0259bi\u0259tinin formala\u015fmas\u0131nda t\u0259bi\u0259tin da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin h\u0259lledici rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259yir.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"z-0 flex min-h-[46px] justify-start\"><\/div>\n<div class=\"mt-3 w-full empty:hidden\">\n<div class=\"text-center\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/article>\n<\/div>\n<div class=\"pointer-events-none h-px w-px absolute bottom-0\" aria-hidden=\"true\" data-edge=\"true\"><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"thread-bottom-container\" class=\"sticky bottom-0 group\/thread-bottom-container relative isolate z-10 w-full basis-auto has-data-has-thread-error:pt-2 has-data-has-thread-error:[box-shadow:var(--sharp-edge-bottom-shadow)] md:border-transparent md:pt-0 dark:border-white\/20 md:dark:border-transparent print:hidden content-fade single-line flex flex-col\">\n<div class=\"relative h-0\">\n<div><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"thread-bottom\">\n<div class=\"text-base mx-auto [--thread-content-margin:--spacing(4)] @w-sm\/main:[--thread-content-margin:--spacing(6)] @w-lg\/main:[--thread-content-margin:--spacing(16)] px-(--thread-content-margin)\">\n<div class=\"[--thread-content-max-width:40rem] @w-lg\/main:[--thread-content-max-width:48rem] mx-auto max-w-(--thread-content-max-width) flex-1 mb-4\">\n<div class=\"flex justify-center empty:hidden\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"-mt-4 text-token-text-secondary relative w-full overflow-hidden text-center text-xs [view-transition-name:var(--vt-disclaimer)] md:px-[60px]\">\n<div class=\"flex min-h-8 w-full items-center justify-center p-2\">\n<div class=\"pointer-events-auto\">\n<div><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan.media x\u0259b\u0259r verir ki, Yeni Zelandiyan\u0131n \u015eimal Adas\u0131nda, dik yamac\u0131n i\u00e7ind\u0259 gizl\u0259nmi\u015f Moa Yumurta Qab\u0131\u011f\u0131 Ma\u011faras\u0131 (Moa Vaitomo b\u00f6lg\u0259si parlayan t\u0131rt\u0131llarla i\u015f\u0131qlanan m\u0259\u015fhur ma\u011faralar\u0131 il\u0259 tan\u0131nsa da, bu ma\u011fara daha&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":537,"featured_media":68977,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[55],"tags":[],"class_list":["post-68974","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68974","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/537"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=68974"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68974\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68976,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68974\/revisions\/68976"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/68977"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=68974"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=68974"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=68974"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}