{"id":68803,"date":"2026-02-01T10:06:01","date_gmt":"2026-02-01T06:06:01","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=68803"},"modified":"2026-02-01T10:07:13","modified_gmt":"2026-02-01T06:07:13","slug":"sozun-yaddasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=68803","title":{"rendered":"S\u00d6Z\u00dcN YADDA\u015eI"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>S\u00f6z insan\u0131n varl\u0131q tarixinin \u0259n d\u0259rin qatlar\u0131ndan s\u00fcz\u00fcl\u00fcb g\u0259l\u0259n ilahi bir yad kimi h\u0259m zaman\u0131n, h\u0259m d\u0259 \u015f\u00fcurun yadda\u015f\u0131na hopmu\u015f m\u00fcq\u0259dd\u0259s bir fenomendir v\u0259 o, t\u0259kc\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si deyil, b\u00fct\u00f6v bir m\u0259d\u0259niyy\u0259tin, xalq\u0131n, f\u0259rdin, h\u0259tta b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin toplu hafiz\u0259sidir. \u0130nsan ilk d\u0259f\u0259 s\u0259si m\u0259naya \u00e7evir\u0259nd\u0259n b\u0259ri s\u00f6z ya\u015fama\u011f\u0131n, anlama\u011f\u0131n, xat\u0131rlama\u011f\u0131n v\u0259 unutma\u011fa m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259yin \u0259sas daya\u011f\u0131na \u00e7evrilmi\u015fdir, \u00e7\u00fcnki insan\u0131 dig\u0259r canl\u0131lardan f\u0259rql\u0259ndir\u0259n \u0259sas c\u0259h\u0259t yaln\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k qabiliyy\u0259ti deyil, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcn\u00fc s\u00f6zl\u0259 yadda\u015fa k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259k bacar\u0131\u011f\u0131d\u0131r v\u0259 m\u0259hz bu n\u00f6qt\u0259d\u0259 s\u00f6z zaman\u0131n i\u00e7ind\u0259 donmayan, \u0259ksin\u0259, h\u0259r d\u00f6vrd\u0259 yenid\u0259n diril\u0259n canl\u0131 bir yadda\u015f funksiyas\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. S\u00f6z yadda\u015fd\u0131r dey\u0259nd\u0259 biz yaln\u0131z yaz\u0131l\u0131 m\u0259tnl\u0259ri, dastanlar\u0131, kitablar\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutmuruq, eyni zamanda analar\u0131n laylalar\u0131n\u0131, n\u0259n\u0259l\u0259rin dualar\u0131n\u0131, atalar\u0131n n\u0259sih\u0259tl\u0259rini, xalq\u0131n a\u011f\u0131zdan-a\u011f\u0131za \u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc atalar s\u00f6zl\u0259rini, bayat\u0131lar\u0131, mifl\u0259ri, a\u011f\u0131lar\u0131, sevinci d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturuq, \u00e7\u00fcnki bu \u015fifahi v\u0259 yaz\u0131l\u0131 s\u00f6z qatlar\u0131 bir mill\u0259tin kollektiv \u015f\u00fcurunun saxland\u0131\u011f\u0131 gizli sand\u0131qlard\u0131r. Tarix b\u0259z\u0259n ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 saxtala\u015fd\u0131r\u0131la, da\u015f kitab\u0259l\u0259r q\u0131r\u0131la, arxivl\u0259r yand\u0131r\u0131la bil\u0259r, lakin s\u00f6z xalq\u0131n dilind\u0259 ya\u015fad\u0131qca yadda\u015f silinmir, \u00e7\u00fcnki s\u00f6z t\u0259kc\u0259 m\u0259lumat \u00f6t\u00fcrm\u00fcr, h\u0259m d\u0259 duy\u011fu, a\u011fr\u0131, sevinc, \u00fcsyan v\u0259 \u00fcmid da\u015f\u0131y\u0131r v\u0259 bu da onu canl\u0131 edir. Bir xalq\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259l\u0259n faci\u0259l\u0259r, q\u00fcrur do\u011furan q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r, itkil\u0259r v\u0259 dir\u0259ni\u015fl\u0259r \u0259n etibarl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 s\u00f6z\u00fcn yadda\u015f\u0131nda qorunur. M\u0259s\u0259l\u0259n, bir a\u011f\u0131da bir m\u00fcharib\u0259nin d\u0259h\u015f\u0259ti, bir bayat\u0131da bir k\u00f6\u00e7\u00fcn ac\u0131s\u0131, bir dastanda bir d\u00f6vr\u00fcn \u0259xlaq\u0131 v\u0259 d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ya\u015fay\u0131r v\u0259 bu s\u00f6zl\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 t\u0259kc\u0259 faktlar\u0131 deyil, h\u0259min faktlar\u0131n ruhunu \u00f6t\u00fcr\u00fcr. S\u00f6z\u00fcn yadda\u015f\u0131 f\u0259rdi s\u0259viyy\u0259d\u0259 d\u0259 eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 g\u00fccl\u00fcd\u00fcr, \u00e7\u00fcnki insan \u00f6z kimliyini xatir\u0259l\u0259rd\u0259n qurur, xatir\u0259l\u0259r is\u0259 \u00e7ox vaxt s\u00f6zl\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259nir. Deyilm\u0259mi\u015f d\u0259rd tez unudulur, deyilib s\u00f6z\u0259 \u00e7evrilmi\u015f d\u0259rd is\u0259 insan\u0131n daxilind\u0259 m\u0259nalanaraq yadda\u015fa yaz\u0131l\u0131r v\u0259 zamanla ya yaraya, ya da m\u00fcdrikliy\u0259 \u00e7evrilir. Bu bax\u0131mdan \u0259d\u0259biyyat s\u00f6z yadda\u015f\u0131n\u0131n \u0259n kamil formas\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnki \u0259d\u0259biyyat insan t\u0259cr\u00fcb\u0259sini estetik yadda\u015fa \u00e7evirir v\u0259 bir \u015fairin bir misras\u0131nda, bir yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n bir c\u00fcml\u0259sind\u0259 b\u00fct\u00f6v bir d\u00f6vr\u00fcn psixologiyas\u0131, sosial v\u0259ziyy\u0259ti, m\u0259n\u0259vi axtar\u0131\u015flar\u0131 c\u0259ml\u0259n\u0259 bilir. Klassikl\u0259rimizin \u0259s\u0259rl\u0259rin\u0259 baxd\u0131qda biz t\u0259kc\u0259 b\u0259dii z\u00f6vq alm\u0131r\u0131q, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u00fcn a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131, sevincini, Tanr\u0131 il\u0259, insanla, tale il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tini oxuyuruq v\u0259 bu da s\u00fcbut edir ki, s\u00f6z zaman\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 dayanan bir yadda\u015f mexanizmidir. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 texnologiyan\u0131n s\u00fcr\u0259ti, informasiyan\u0131n bollu\u011fu s\u00f6z\u00fcn d\u0259y\u0259rini azald\u0131rm\u0131\u015f kimi g\u00f6r\u00fcns\u0259 d\u0259 \u0259slind\u0259 bu, s\u00f6z\u00fcn yadda\u015f funksiyas\u0131n\u0131 daha da \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r, \u00e7\u00fcnki s\u00fcr\u0259tl\u0259 unudulan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259r, \u00f6t\u0259ri m\u0259lumatlar aras\u0131nda m\u0259hz m\u0259nal\u0131 s\u00f6z qal\u0131c\u0131 olur. Bir sosial media payla\u015f\u0131m\u0131 bir ne\u00e7\u0259 saatl\u0131q t\u0259sir yarada bil\u0259r, amma bir c\u00fcml\u0259, bir fikir insan\u0131n h\u0259yat istiqam\u0259tini d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r g\u00fccl\u00fc ola bil\u0259r. S\u00f6z h\u0259m d\u0259 m\u0259n\u0259vi m\u0259suliyy\u0259tdir, \u00e7\u00fcnki yadda\u015fa yaz\u0131lan h\u0259r s\u00f6z ya \u015f\u0259fa, ya da yara olur v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n s\u00f6z\u00fcn yadda\u015f\u0131 etik bir m\u0259s\u0259l\u0259 kimi d\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259lidir. Yalan s\u00f6z yadda\u015f\u0131 \u00e7irkl\u0259ndirir, h\u0259qiq\u0259t s\u00f6z\u00fc is\u0259 onu t\u0259mizl\u0259yir v\u0259 bu m\u00fcbariz\u0259 insanl\u0131q tarixi boyunca davam edir. Xalq\u0131n yadda\u015f\u0131nda ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn s\u00f6z\u00fcn s\u0259mimi, k\u00f6kl\u00fc v\u0259 h\u0259qiq\u0259t\u0259 ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 vacibdir, \u0259ks halda o, zaman\u0131n s\u0131na\u011f\u0131ndan ke\u00e7\u0259 bilmir v\u0259 unudulur, \u00e7\u00fcnki yadda\u015f yaln\u0131z ruhu olan s\u00f6z\u00fc saxlay\u0131r.<br \/>\nN\u0259tic\u0259 olaraq dem\u0259k olar ki, s\u00f6z sad\u0259c\u0259 s\u0259sl\u0259rd\u0259n v\u0259 h\u0259rfl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t bir vasit\u0259 deyil, o, insan\u0131n, xalq\u0131n v\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin ke\u00e7mi\u015fini g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 da\u015f\u0131yan \u0259n etibarl\u0131 k\u00f6rp\u00fcd\u00fcr. S\u00f6z\u00fcn yadda\u015f\u0131 bizi kim oldu\u011fumuzu xat\u0131rlama\u011fa, haradan g\u0259ldiyimizi anlama\u011fa v\u0259 hara getdiyimizi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 m\u0259cbur edir v\u0259 bu yadda\u015f qorunduqca insan da, mill\u0259t d\u0259 m\u0259n\u0259vi olaraq var olma\u011fa davam edir. \u00c7\u00fcnki yadda\u015f\u0131n\u0131 itir\u0259n s\u00f6zs\u00fcz qal\u0131r, s\u00f6z\u00fc olmayan is\u0259 tarixsiz v\u0259 kimliksiz qal\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #ff0000;\">\u270d Sevil Azadq\u0131z\u0131 Az\u0259rbaycan dili v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131 m\u00fc\u0259llimi. Filoloq. \u018fd\u0259bi t\u0259hlil-t\u0259nqid\u00e7i. Yazar-publisist. <\/span><\/strong><br \/>\n<strong><span style=\"color: #ff0000;\">01.02.2026<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #ff0000;\">M\u0259nb\u0259: Az\u0259rbaycan.media\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; S\u00f6z insan\u0131n varl\u0131q tarixinin \u0259n d\u0259rin qatlar\u0131ndan s\u00fcz\u00fcl\u00fcb g\u0259l\u0259n ilahi bir yad kimi h\u0259m zaman\u0131n, h\u0259m d\u0259 \u015f\u00fcurun yadda\u015f\u0131na hopmu\u015f m\u00fcq\u0259dd\u0259s bir fenomendir v\u0259 o, t\u0259kc\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si deyil,&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":537,"featured_media":68475,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54],"tags":[],"class_list":["post-68803","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kos"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68803","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/537"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=68803"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68803\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68805,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68803\/revisions\/68805"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/68475"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=68803"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=68803"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=68803"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}