{"id":67866,"date":"2026-01-22T10:06:06","date_gmt":"2026-01-22T06:06:06","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=67866"},"modified":"2026-01-22T10:42:57","modified_gmt":"2026-01-22T06:42:57","slug":"movcud-sosial-mudafi%c9%99-sistemi-v%c9%99t%c9%99ndasin-real-ehtiyaclarini-tam-od%c9%99mir-professor-r%c9%99smiyy%c9%99-sabir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=67866","title":{"rendered":"\u201cM\u00f6vcud sosial m\u00fcdafi\u0259 sistemi v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n real ehtiyaclar\u0131n\u0131 tam \u00f6d\u0259mir\u201d \u2013 professor R\u0259smiyy\u0259 Sabir"},"content":{"rendered":"<div class=\"flex flex-col text-sm pb-25\">\n<article class=\"text-token-text-primary w-full focus:outline-none [--shadow-height:45px] has-data-writing-block:pointer-events-none has-data-writing-block:-mt-(--shadow-height) has-data-writing-block:pt-(--shadow-height) [&amp;:has([data-writing-block])&gt;*]:pointer-events-auto scroll-mt-[calc(var(--header-height)+min(200px,max(70px,20svh)))]\" dir=\"auto\" tabindex=\"-1\" data-turn-id=\"request-WEB:e8afb725-cd77-4daa-b028-269ce05fa8e1-18\" data-testid=\"conversation-turn-38\" data-scroll-anchor=\"true\" data-turn=\"assistant\">\n<div class=\"text-base my-auto mx-auto pb-10 [--thread-content-margin:--spacing(4)] @w-sm\/main:[--thread-content-margin:--spacing(6)] @w-lg\/main:[--thread-content-margin:--spacing(16)] px-(--thread-content-margin)\">\n<div class=\"[--thread-content-max-width:40rem] @w-lg\/main:[--thread-content-max-width:48rem] mx-auto max-w-(--thread-content-max-width) flex-1 group\/turn-messages focus-visible:outline-hidden relative flex w-full min-w-0 flex-col agent-turn\" tabindex=\"-1\">\n<div class=\"flex max-w-full flex-col grow\">\n<div class=\"min-h-8 text-message relative flex w-full flex-col items-end gap-2 text-start break-words whitespace-normal [.text-message+&amp;]:mt-1\" dir=\"auto\" data-message-author-role=\"assistant\" data-message-id=\"eae9d340-c2e5-4147-8654-52d6b7dc35ea\" data-message-model-slug=\"gpt-5-2\">\n<div class=\"flex w-full flex-col gap-1 empty:hidden first:pt-[1px]\">\n<div class=\"markdown prose dark:prose-invert w-full break-words light markdown-new-styling\">\n<p data-start=\"105\" data-end=\"568\"><strong data-start=\"105\" data-end=\"141\">Az\u0259rbaycan.media <\/strong>x\u0259b\u0259r verir ki, son ill\u0259r Az\u0259rbaycanda pensiya ya\u015f\u0131, pensiya m\u0259bl\u0259\u011fl\u0259ri, sosial m\u00fcavin\u0259tl\u0259r, t\u0259l\u0259b\u0259 t\u0259qa\u00fcdl\u0259ri v\u0259 minimum \u0259m\u0259khaqq\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r c\u0259miyy\u0259td\u0259 geni\u015f rezonans do\u011furur. \u0130ctimai naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri s\u0131ras\u0131nda sosial s\u0131\u011forta mexanizminin mahiyy\u0259ti, D\u00f6vl\u0259t Sosial M\u00fcdafi\u0259 Fondunun maliyy\u0259 dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131, qeyri-formal m\u0259\u015f\u011fullu\u011fun t\u0259siri v\u0259 sosial \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rin inflyasiya fonunda real ehtiyaclar\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259m\u0259si x\u00fcsusi yer tutur.<\/p>\n<p data-start=\"570\" data-end=\"789\">Bu m\u00f6vzular \u0259traf\u0131nda iqtisad elml\u0259ri doktoru, professor R\u0259smiyy\u0259 Sabir Crossmedia.az-a geni\u015f m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 m\u00f6vcud sosial m\u00fcdafi\u0259 v\u0259 pensiya sisteminin probleml\u0259rini, \u00fcst\u00fcn v\u0259 z\u0259if c\u0259h\u0259tl\u0259rini \u0259trafl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 \u015f\u0259rh edib.<\/p>\n<p data-start=\"791\" data-end=\"1271\">Professor bildirib ki, 2006-c\u0131 ild\u0259 q\u0259bul edil\u0259n \u201c\u018fm\u0259k pensiyalar\u0131 haqq\u0131nda\u201d v\u0259 \u201cSosial m\u00fcavin\u0259tl\u0259r haqq\u0131nda\u201d qanunlar m\u00fch\u00fcm islahat olmaqla sosial s\u0131\u011forta il\u0259 sosial yard\u0131m sisteml\u0259rini bir-birind\u0259n ay\u0131r\u0131b. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu g\u00fcn pensiya yaln\u0131z sosial s\u0131\u011forta staj\u0131 v\u0259 \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259ri olan \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 \u015famil edilir, s\u0131\u011forta staj\u0131 olmayan \u015f\u0259xsl\u0259r is\u0259 65 ya\u015fdan sonra ya\u015fa g\u00f6r\u0259 m\u00fcavin\u0259t al\u0131rlar. C\u0259miyy\u0259td\u0259 is\u0259 pensiya il\u0259 m\u00fcavin\u0259tin tez-tez qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 yanl\u0131\u015f g\u00f6zl\u0259ntil\u0259r yarad\u0131r.<\/p>\n<p data-start=\"1273\" data-end=\"1682\">R\u0259smiyy\u0259 Sabir qeyd edib ki, sosial m\u00fcavin\u0259tl\u0259rin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin m\u0259bl\u0259\u011fi ya\u015fay\u0131\u015f minimumundan a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r v\u0259 bu, sosial \u0259dal\u0259t prinsipl\u0259rin\u0259 ziddir. Onun fikrinc\u0259, x\u00fcsusil\u0259 ail\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 itirmi\u015f, i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259n v\u0259 g\u0259liri olmayan ail\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcavin\u0259tl\u0259r ya\u015fay\u0131\u015f minimumuna uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Professor 2024-c\u00fc ild\u0259 ehtiyac meyar\u0131n\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f minimumuna b\u0259rab\u0259rl\u0259\u015fdirilm\u0259sini m\u00fcsb\u0259t add\u0131m kimi qiym\u0259tl\u0259ndirib.<\/p>\n<p data-start=\"1684\" data-end=\"2153\">\u0130qtisad\u00e7\u0131 i\u015fsizlik problemin\u0259 d\u0259 toxunaraq bildirib ki, \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u0259\u015f\u011ful \u0259halinin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si 1000 manata q\u0259d\u0259r \u0259m\u0259khaqq\u0131 al\u0131r v\u0259 bu da ail\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rli deyil. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, a\u015fa\u011f\u0131 maa\u015flar insanlar\u0131 i\u015fl\u0259m\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kindirir, bu is\u0259 sosial sistem\u0259 \u0259lav\u0259 y\u00fck yarad\u0131r. R\u0259smiyy\u0259 Sabir hesab edir ki, bu problemin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn insan kapital\u0131na investisiyalar art\u0131r\u0131lmal\u0131, pe\u015f\u0259 haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ixtisasart\u0131rma proqramlar\u0131 \u0259m\u0259k bazar\u0131n\u0131n real t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p data-start=\"2155\" data-end=\"2689\">Pensiya kapital\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildir\u0259n professor vur\u011fulay\u0131b ki, haz\u0131rk\u0131 qanunvericilikd\u0259 v\u0259fat etmi\u015f \u015f\u0259xsin pensiya kapital\u0131n\u0131n varisl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n bird\u0259f\u0259lik g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmay\u0131b. Bunun \u0259sas s\u0259b\u0259bi is\u0259 D\u00f6vl\u0259t Sosial M\u00fcdafi\u0259 Fondunun maliyy\u0259 dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131n h\u0259l\u0259 tam t\u0259min olunmamas\u0131d\u0131r. O, eyni zamanda Az\u0259rbaycanda qeyri-d\u00f6vl\u0259t pensiya fondlar\u0131n\u0131n olmamas\u0131n\u0131 ciddi bo\u015fluq kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirib v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 istinad ed\u0259r\u0259k bu mexanizmin t\u0259tbiqinin h\u0259m d\u00f6vl\u0259t, h\u0259m d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 bildirib.<\/p>\n<p data-start=\"2691\" data-end=\"2970\">T\u0259l\u0259b\u0259 t\u0259qa\u00fcdl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015fan R\u0259smiyy\u0259 Sabir qeyd edib ki, t\u0259qa\u00fcdl\u0259r inflyasiya s\u0259viyy\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq h\u0259r il indeksasiya olunmal\u0131d\u0131r. Onun fikrinc\u0259, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r azt\u0259minatl\u0131 sosial qrup say\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, \u0259n az\u0131 b\u0259zi t\u0259qa\u00fcdl\u0259rin m\u0259bl\u0259\u011fi ya\u015fay\u0131\u015f minimumuna yax\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p data-start=\"2972\" data-end=\"3374\">Pensiya ya\u015f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 is\u0259 professor bildirib ki, Az\u0259rbaycanda pensiya ya\u015f\u0131 il\u0259 do\u011fulanda g\u00f6zl\u0259nil\u0259n \u00f6m\u00fcr uzunlu\u011fu aras\u0131ndak\u0131 f\u0259rq bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u00e7ox azd\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n pensiya ya\u015f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 haz\u0131rk\u0131 reall\u0131qlarda m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun hesab etmir. O vur\u011fulay\u0131b ki, d\u00f6vl\u0259t sosial y\u00fck\u00fc azaltmaqla yana\u015f\u0131, v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n sosial t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini d\u0259 prioritet saymal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p data-start=\"3376\" data-end=\"3552\" data-is-last-node=\"\" data-is-only-node=\"\">R\u0259smiyy\u0259 Sabirin fikrinc\u0259, sosial m\u00fcdafi\u0259 sistemi bazar mexanizml\u0259rin\u0259 tam burax\u0131la bilm\u0259z v\u0259 d\u00f6vl\u0259t \u00f6z v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131 yoxsulluq, i\u015fsizlik v\u0259 sosial riskl\u0259rd\u0259n qoruma\u011fa borcludur.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"z-0 flex min-h-[46px] justify-start\"><\/div>\n<div class=\"mt-3 w-full empty:hidden\">\n<div class=\"text-center\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/article>\n<\/div>\n<div class=\"pointer-events-none h-px w-px absolute bottom-0\" aria-hidden=\"true\" data-edge=\"true\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan.media x\u0259b\u0259r verir ki, son ill\u0259r Az\u0259rbaycanda pensiya ya\u015f\u0131, pensiya m\u0259bl\u0259\u011fl\u0259ri, sosial m\u00fcavin\u0259tl\u0259r, t\u0259l\u0259b\u0259 t\u0259qa\u00fcdl\u0259ri v\u0259 minimum \u0259m\u0259khaqq\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r c\u0259miyy\u0259td\u0259 geni\u015f rezonans do\u011furur. \u0130ctimai naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri s\u0131ras\u0131nda&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":67867,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[61],"tags":[],"class_list":["post-67866","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-iqtisadiyyat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67866","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=67866"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67866\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67869,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67866\/revisions\/67869"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/67867"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=67866"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=67866"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=67866"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}