{"id":67204,"date":"2026-01-15T21:33:28","date_gmt":"2026-01-15T17:33:28","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=67204"},"modified":"2026-01-15T21:36:54","modified_gmt":"2026-01-15T17:36:54","slug":"iranda-etirazlar-rejim-cokm%c9%99y%c9%99-dogru-yoxsa-daxild%c9%99n-d%c9%99yisir-elsad-mirb%c9%99siroglu-yazir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=67204","title":{"rendered":"\u0130randa etirazlar: Rejim \u00e7\u00f6km\u0259y\u0259 do\u011fru, yoxsa daxild\u0259n d\u0259yi\u015fir? \u2013 El\u015fad Mirb\u0259\u015firo\u011flu yaz\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><strong>1979-cu il \u0130nqilab\u0131ndan sonra bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 rejim\u0259 qar\u015f\u0131 ciddi k\u00fctl\u0259vi \u00e7\u0131x\u0131\u015flar ba\u015f vermi\u015fdir. Y\u0259ni, haz\u0131rda ba\u015f ver\u0259nl\u0259r uzun ill\u0259rin naraz\u0131l\u0131qlar\u0131n\u0131n, h\u0259llini tapmayan m\u00fcnaqi\u015f\u0259li v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rin \u00f6z\u00fcn\u00fc k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 b\u00fcruz\u0259 verm\u0259sidir. S\u00f6zs\u00fcz ki, iqtisadi v\u0259 sosial xarakterli probleml\u0259rin yaranmas\u0131nda v\u0259 uzun ill\u0259r boyunca davam etm\u0259sind\u0259 xarici amill\u0259rin \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259siri olsa da, idar\u0259etm\u0259 b\u00f6hran\u0131 da t\u0259sirli olmu\u015fdur. Baxmayaraq ki, \u0130ran uzun ill\u0259r sanksiyalar \u015f\u0259raitind\u0259 m\u00f6vcud olma\u011fa al\u0131\u015fsa da, zaman ke\u00e7dikc\u0259 ciddi iqtisadi b\u00f6hran\u0131n \u0259sas\u0131 yaran\u0131rd\u0131. \u0130ran rial\u0131n\u0131n ill\u0259rl\u0259 d\u0259y\u0259r itirm\u0259si \u0259halinin sosial-iqtisadi v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 m\u0259nfi n\u0259tic\u0259l\u0259rini g\u00f6st\u0259rirdi. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 2025-ci ilin sonlar\u0131nda 48%-\u0259 \u00e7atan inflyasiya, i\u015fsizlik h\u0259ddinin \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7atmas\u0131, elektrik enerjisinin verilm\u0259sind\u0259ki m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r v\u0259 dig\u0259r b\u00f6hranl\u0131 v\u0259ziyy\u0259tl\u0259r ciddi naraz\u0131 k\u00fctl\u0259nin meydana g\u0259lm\u0259sini \u015f\u0259rtl\u0259ndirdi.<\/strong><\/p>\n<p>K\u0259skin iqtisadi naraz\u0131l\u0131qlar fonunda din amili d\u0259 \u0259vv\u0259lki ideoloji t\u0259sir g\u00fcc\u00fcn\u00fc saxlamaqda aciz idi. Bununla b\u0259rab\u0259r, \u0130ran prezidenti M. Peze\u015fkian\u0131n da dediyi kimi, xarici m\u00fcdaxil\u0259 etirazlar\u0131n \u00fcsyan s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qalxmas\u0131nda t\u0259sirli rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259, din amilinin kifay\u0259t q\u0259d\u0259r t\u0259sirli oldu\u011fu \u0130ran kimi bir \u00f6lk\u0259d\u0259 etiraz\u00e7\u0131lar\u0131n m\u0259scidl\u0259ri yand\u0131rmas\u0131 xaricd\u0259n koordinasiya olunmu\u015f t\u0259xribatlar\u0131n t\u00f6r\u0259dilm\u0259si bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri g\u00fccl\u0259ndirir. Bununla yana\u015f\u0131, \u0130ran r\u0259smil\u0259rinin, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 xarici i\u015fl\u0259r naziri A. Araq\u00e7\u0131n\u0131n bildirdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, i\u011fti\u015fa\u015flar nisb\u0259t\u0259n s\u0259ngim\u0259kd\u0259dir. Hesab etm\u0259k olar ki, etiraz\u00e7\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n 36 m\u0259scidin yand\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fcsyan \u0259hval-ruhiyy\u0259sinin s\u0259ngim\u0259sini bu v\u0259 ya dig\u0259r d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259 bil\u0259r. Amma real v\u0259 g\u00fccl\u00fc etiraz k\u00fctl\u0259sinin m\u00f6vcudlu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259dir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"\" src=\"https:\/\/sozcu.info\/uploads\/posts\/2026-01\/17681107161768109432_iran_etiraz_42_1768231101.jpg\" alt=\"\" width=\"350\" height=\"219\" \/><\/p>\n<p>\u018fhali iqtisadi probleml\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 \u015f\u0259xsi azadl\u0131qlar\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 apard\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259kd\u0259dir. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, etirazlar zaman\u0131 \u015fah d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn monarxik simvollar\u0131ndan v\u0259 \u015f\u00fcarlar\u0131ndan da geni\u015f istifad\u0259 olunur. 1979-cu ild\u0259n sonra d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n insanlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti bel\u0259 \u015fah d\u00f6vr\u00fcn\u0259 r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131rlar. Hesab edir\u0259m ki, bunun ba\u015fl\u0131ca s\u0259b\u0259bi m\u0259hz \u015f\u0259xsi azadl\u0131q amili il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki \u015fah d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 hakimiyy\u0259td\u0259n ciddi naraz\u0131l\u0131q m\u00f6vcud idi. Buna baxmayaraq, c\u0259miyy\u0259t \u00fczvl\u0259ri m\u00fcqayis\u0259d\u0259 h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rini daha \u00e7ox qabartma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n<p>Buna baxmayaraq, h\u0259l\u0259lik m\u00f6vcud reall\u0131q g\u00f6st\u0259rir ki, \u0130randa hakimiyy\u0259t sistemi kifay\u0259t q\u0259d\u0259r dayan\u0131ql\u0131d\u0131r. Haz\u0131rk\u0131 etirazlar\u0131n miqyas\u0131 sonuncu \u2013 2019-cu ild\u0259ki k\u00fctl\u0259vi etirazlardan v\u0259 i\u011fti\u015fa\u015flardan \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 geni\u015f olsa da, prosesl\u0259rin hakimiyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Bunu bir s\u0131ra s\u0259b\u0259bl\u0259rl\u0259 izah etm\u0259k olar. Birincisi, din amili h\u0259l\u0259 d\u0259 \u0259n t\u0259sirli ideoloji g\u00fcc olaraq qalmaqdad\u0131r. Bel\u0259 ki, m\u0259scidl\u0259rin yand\u0131r\u0131lmas\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259 \u00fcsyan \u0259hval-ruhiyy\u0259sini ciddi \u015f\u0259kild\u0259 s\u0259ngitdi. \u0130kincisi, g\u00fcc strukturlar\u0131 hakimiyy\u0259t\u0259 sadiqliyini qoruyub saxlay\u0131r. Bel\u0259 olan halda, haz\u0131rk\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 etirazlar hakimiyy\u0259ti d\u0259yi\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rli ola bilm\u0259z. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, kollektiv tarixi yadda\u015f da t\u0259sirli amil rolunda \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<\/p>\n<p>\u018fhalinin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u00f6t\u0259n \u0259srin ortalar\u0131ndak\u0131 kimi \u00f6lk\u0259nin xarici geosiyasi maraqlar\u0131n obyektin\u0259 \u00e7evrilm\u0259sinin \u0259leyhin\u0259dir. Bununla yana\u015f\u0131, \u00f6t\u0259n \u0259srd\u0259 ba\u015f ver\u0259n rejim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri xarici q\u00fcvv\u0259l\u0259rin t\u0259siri il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir. Kollektiv d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, ba\u015f vermi\u015f d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin \u0130ran xalq\u0131na z\u0259r\u0259ri daha \u00e7ox olmu\u015fdur. Bunlarla yana\u015f\u0131, AB\u015e prezidenti D. Tramp\u0131n h\u0259rbi z\u0259rb\u0259l\u0259r endir\u0259c\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259d\u0259l\u0259ri d\u0259 hakimiyy\u0259tin m\u00f6vqel\u0259rini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirir. Bel\u0259 ki, onun \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131na baxmayaraq, etirazlar\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259 dinamikas\u0131 h\u0259l\u0259lik m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmur, \u0259ksin\u0259 s\u0259ngidiyi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n<p>H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259, tarixi t\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, xarici m\u00fcdaxil\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259si ist\u0259nil\u0259n c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 \u0130ran c\u0259miyy\u0259tind\u0259 daxili h\u0259mr\u0259yliyi ciddi \u015f\u0259kild\u0259 g\u00fccl\u0259ndirir. N\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 \u0130randa ba\u015f ver\u0259nl\u0259rin fonunda bunu m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259kd\u0259yik.<\/p>\n<p>Hakimiyy\u0259t daxilind\u0259 prosesl\u0259r\u0259 f\u0259rqli yana\u015fmalar m\u00f6vcud olsa da, onun monolitliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 ciddi problemin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259kd\u0259yik. Ali Lider \u018fli Xamenei etiraz\u00e7\u0131lara qar\u015f\u0131 s\u0259rt add\u0131mlar\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259s\u0259 d\u0259, \u00f6lk\u0259 prezidenti M. Peze\u015fkian daha liberal m\u00f6vqe tutaraq dialoqa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. Bel\u0259 f\u0259rqli yana\u015fmalar\u0131n olmas\u0131 rejimin s\u00fcqutunu deyil, \u0259ksin\u0259 m\u00f6vcudlu\u011funu \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259 bil\u0259r. Bel\u0259 ki, M. Peze\u015fkian\u0131n liberal yana\u015fmas\u0131 v\u0259 davran\u0131\u015flar\u0131 hakimiyy\u0259tl\u0259 etiraz\u00e7\u0131lar aras\u0131nda diskussiya m\u00fchitini formala\u015fd\u0131r\u0131r. \u018fslind\u0259, prezidentin yana\u015fmas\u0131 m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259r ver\u0259rs\u0259, \u00e7ox yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u0130ran hakimiyy\u0259ti daxilind\u0259 sistem transformasiyas\u0131n\u0131 lab\u00fcd ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Y\u0259ni rejim \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi idar\u0259etm\u0259 sistemind\u0259, h\u0259m d\u0259 sosial-iqtisadi sah\u0259d\u0259 islahatlara getm\u0259li olacaq. \u00c7\u00fcnki daimi naraz\u0131 k\u00fctl\u0259 rejim \u00fc\u00e7\u00fcn ekzistensial t\u0259hl\u00fck\u0259 kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir. M. Peze\u015fkian\u0131n naraz\u0131 k\u00fctl\u0259y\u0259 do\u011fru add\u0131mlar atmas\u0131 xarici m\u00fcdaxil\u0259 imkanlar\u0131n\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131r. G\u00fcman etm\u0259k olar ki, c\u0259miyy\u0259t \u00fczvl\u0259rinin \u015f\u0259xsi azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 d\u0259 add\u0131mlar at\u0131lacaq. B\u00fct\u00fcn bunlar bu q\u0259na\u0259ti g\u00fccl\u0259ndirir ki, \u0130randa etirazlar fonunda rejim s\u00fcqutu deyil, sistemdaxili transformasiyalar ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r. Hesab edir\u0259m ki, rejim n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri art\u0131q bunun qa\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011funu ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"\" src=\"https:\/\/sozcu.info\/uploads\/posts\/2026-01\/22278882.jpg\" alt=\"\" width=\"348\" height=\"269\" \/><\/p>\n<p>AB\u015e-\u0131n h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259sin\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259, bunun ba\u015f verm\u0259 ehtimal\u0131n\u0131 \u00e7ox y\u00fcks\u0259k hesab etm\u0259k olmaz. \u00c7\u00fcnki bel\u0259 bir m\u00fcdaxil\u0259 \u0130randa xalq t\u0259r\u0259find\u0259n hakimiyy\u0259t\u0259 d\u0259st\u0259yin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. AB\u015e-da bunu yax\u015f\u0131 d\u0259rk edirl\u0259r v\u0259 s\u00f6zs\u00fcz ki, bunu ist\u0259mirl\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, 12 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 hakimiyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 he\u00e7 bir etiraz dal\u011fas\u0131 qalxmad\u0131. Bundan ba\u015fqa, AB\u015e regiondak\u0131 h\u0259rbi kontingentinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli hiss\u0259sini Q\u0259rb yar\u0131mk\u00fcr\u0259sin\u0259 \u00e7\u0259kib. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, Q\u0259rb yar\u0131mk\u00fcr\u0259sind\u0259ki prioritetl\u0259rin\u0259 \u00e7atmaqda daha israrl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin \u0130ran t\u0259r\u0259fi s\u0259rt cavab reaksiyas\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259c\u0259yini bildirib. Bel\u0259 olan halda prosesl\u0259r n\u0259zar\u0259td\u0259n \u00e7\u0131xa v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli h\u0259rbi qar\u015f\u0131durma ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r. \u0130ndiki halda bu, D. Tramp \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259qbul say\u0131la bilm\u0259z. Qar\u015f\u0131dan aral\u0131q se\u00e7kil\u0259r g\u0259lir v\u0259 yaln\u0131z q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli, t\u0259minatl\u0131 q\u0259l\u0259b\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259k h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259 AB\u015e-da m\u0259qbul hesab oluna bil\u0259r. Bununla ba\u011fl\u0131 is\u0259 \u0259minlik yoxdur. AB\u015e prezidenti D. Tramp da h\u0259rbi g\u00fcc t\u0259tbiq etm\u0259 ritorikas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpacaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yum\u015fald\u0131b. Bel\u0259 ki, o, etiraz\u00e7\u0131lar\u0131n art\u0131q \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259diyini deyir. Eyni zamanda h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259ni \u00e7oxsayl\u0131 t\u0259zyiq variantlar\u0131ndan biri kimi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutdu\u011funu bildirir. Hesab etm\u0259k olar ki, \u0130rana qar\u015f\u0131 n\u00f6vb\u0259ti sanksiya s\u0259rtl\u0259\u015fdirilm\u0259si ba\u015f ver\u0259 v\u0259 bir s\u0131ra dig\u0259r simvolik t\u0259zyiq r\u0131\u00e7aqlar\u0131 i\u015f\u0259 sal\u0131na bil\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>El\u015fad M\u0130RB\u018f\u015e\u0130RO\u011eLU<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Siyasi elml\u0259r doktoru<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Az\u0259rbaycan.media<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1979-cu il \u0130nqilab\u0131ndan sonra bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 rejim\u0259 qar\u015f\u0131 ciddi k\u00fctl\u0259vi \u00e7\u0131x\u0131\u015flar ba\u015f vermi\u015fdir. Y\u0259ni, haz\u0131rda ba\u015f ver\u0259nl\u0259r uzun ill\u0259rin naraz\u0131l\u0131qlar\u0131n\u0131n, h\u0259llini tapmayan m\u00fcnaqi\u015f\u0259li v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rin \u00f6z\u00fcn\u00fc k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 b\u00fcruz\u0259 verm\u0259sidir.&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":67205,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[52,1],"tags":[],"class_list":["post-67204","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67204","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=67204"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67204\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67212,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67204\/revisions\/67212"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/67205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=67204"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=67204"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=67204"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}