{"id":66173,"date":"2026-01-09T06:59:57","date_gmt":"2026-01-09T02:59:57","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=66173"},"modified":"2026-01-09T07:00:52","modified_gmt":"2026-01-09T03:00:52","slug":"idare-olunan-xaos-dunyasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=66173","title":{"rendered":"\u0130DAR\u018f OLUNAN XAOS D\u00dcNYASI"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>H\u0259r ilin sonuna do\u011fru b\u00f6y\u00fck maraqla \u0130ngilt\u0259r\u0259nin The Economist d\u0259rgisinin \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131 \u201cThe World Ahead\u201d adl\u0131 x\u00fcsusi burax\u0131l\u0131\u015f\u0131 g\u00f6zl\u0259yir\u0259m. B\u00f6y\u00fck h\u0259y\u0259cana, b\u0259z\u0259n d\u0259 sensasiyaya s\u0259b\u0259b olan bu burax\u0131l\u0131\u015flar\u0131 b\u0259zil\u0259ri proqnoz, b\u0259zil\u0259ri d\u0259 k\u0259han\u0259t v\u0259 ya fal\u00e7\u0131l\u0131q adland\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n<p>Nec\u0259 adland\u0131r\u0131lmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq \u201cThe World Ahead\u201d (\u00d6n\u00fcm\u00fczd\u0259ki D\u00fcnya) qar\u015f\u0131dak\u0131 ild\u0259 bizl\u0259ri n\u0259l\u0259rin g\u00f6zl\u0259y\u0259c\u0259yini, b\u00f6y\u00fck qlobal riskl\u0259ri v\u0259 \u00f6n\u0259mli tendensiyalar\u0131 g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nN\u00fcfuzlu d\u0259rgi h\u0259r il bu proqnozlar\u0131 f\u0259rqli kompozisiya il\u0259 verir. Bu d\u0259f\u0259 \u00fcz qab\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131xard\u0131lan 2026 il\u0259 ba\u011fl\u0131 mesajlar daha \u00e7ox konspiroloji ssenariy\u0259 b\u0259nz\u0259di.<\/p>\n<p>Kollaj g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz kimi \u00e7ox qarma-qar\u0131\u015f\u0131qd\u0131r. \u018fvv\u0259lki ill\u0259rd\u0259ki anla\u015f\u0131lan v\u0259 sad\u0259 \u201cThe World Ahead\u201d qapa\u011f\u0131ndan \u0259s\u0259r-\u0259lam\u0259t qalmay\u0131b. Kollaj el\u0259 \u201cilan-qurba\u011fa\u201d \u015f\u0259klind\u0259dir ki, g\u00f6r\u0259n kimi \u00f6z-\u00f6z\u00fcm\u0259 \u201cYa\u015fad\u0131qlar\u0131m\u0131z, m\u00fc\u015fahid\u0259 etdikl\u0259rimiz, g\u00f6rd\u00fckl\u0259rimiz d\u0259 el\u0259 bu c\u00fcr nizams\u0131z, t\u0259rtibsiz, xaotik deyildimi?\u201d dedim. D\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n bu h\u0259rc-m\u0259rcliyi, qar\u011fa\u015fal\u0131\u011f\u0131 da ancaq bel\u0259 ustaql\u0131la verm\u0259k olard\u0131, z\u0259nnimc\u0259.<\/p>\n<p>Sanki jurnal\u0131n dizajnerl\u0259ri x\u00fcsusi burax\u0131l\u0131\u015fda \u201cn\u0259 olacaq?\u201d deyil, \u201cn\u0259l\u0259r art\u0131q \u0259vv\u0259lki kimi olmayacaq?\u201d sual\u0131na cavab verm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flar \u2013 g\u0259l\u0259c\u0259yi proqnozla\u015fd\u0131rmaq yerin\u0259 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00e7atlar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rmi\u015fl\u0259r.<br \/>\nG\u0259lin birlikd\u0259 \u00fcz qab\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 \u0259sas elementl\u0259r v\u0259 mesajlar\u0131 inc\u0259l\u0259y\u0259k.<\/p>\n<p>AB\u015e v\u0259 Donald Tramp faktoru<\/p>\n<p>2024 se\u00e7kil\u0259rind\u0259n sonra Tramp\u0131n geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc il\u0259 proteksionizm, NATO v\u0259 m\u00fctt\u0259fiql\u0259rl\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r, qlobal ticar\u0259t m\u00fcharib\u0259l\u0259ri riski \u00f6n plana \u00e7\u0131xd\u0131. AB\u015e-da Tramp fenomeni t\u0259kc\u0259 bir siyas\u0259t\u00e7inin qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 olmad\u0131. Bu, bir \u00e7ox absurd \u015feyi normaya \u00e7evirm\u0259 v\u0259lv\u0259l\u0259si oldu:<\/p>\n<p>\u2013 m\u00fctt\u0259fiql\u0259r m\u00fcv\u0259qq\u0259ti oldular<br \/>\n\u2013 raz\u0131la\u015fmalar m\u00fcv\u0259qq\u0259ti oldular<br \/>\n\u2013 beyn\u0259lxalq h\u00fcququn selektiv t\u0259tbiqi ba\u015flad\u0131.<br \/>\n\u0130nd\u0259n bel\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r art\u0131q \u201cn\u0259 do\u011frudur?\u201d sual\u0131na deyil, \u201cn\u0259 s\u0259rf\u0259lidir?\u201d sual\u0131na baxma\u011fa ba\u015flay\u0131rlar. Bu da h\u00fcquqa dayanan d\u00fcnyadan g\u00fcc\u0259 dayanan d\u00fcnyaya ke\u00e7id dem\u0259kdir.<br \/>\n\u00c7in v\u0259 AB\u015e aras\u0131ndak\u0131 qar\u015f\u0131durma \u00e7ip, yar\u0131mke\u00e7irici, S\u00fcni \u0130ntellekt motivl\u0259ri \u0259traf\u0131nda ba\u015flad\u0131 ki, bu da art\u0131q ideoloji yox, soyuq texnoloji m\u00fcharib\u0259 anlam\u0131na g\u0259lir. S\u00fcni \u0130ntellekt v\u0259 n\u0259zar\u0259t texnologiyalar\u0131 u\u011frunda amans\u0131z m\u00fcbariz\u0259 S\u00fcni \u0130ntellektd\u0259n daha \u00e7ox hakimiyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn bir vasit\u0259y\u0259 \u00e7evrilir. Ba\u015f ver\u0259nl\u0259r S\u00fcni \u0130ntellekt\u0259 g\u00fcc\u00fcn yeni formas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nThe Economist yeni texnologiyalar\u0131 t\u0259r\u0259qqinin simvolu kimi yox, n\u0259zar\u0259t al\u0259ti kimi t\u0259qdim edir. \u00c7ox m\u00fch\u00fcm d\u0259yi\u015fiklikdir bu. \u00c7\u00fcnki S\u00fcni \u0130ntellekt art\u0131q rahatl\u0131q al\u0259ti deyil, m\u0259hsuldarl\u0131q vasit\u0259si deyil, neytral texnologiya deyil. O, bundan sonra hakimiyy\u0259tl\u0259rin texnologiyas\u0131 olacaq. Alqoritmi kim yaz\u0131rsa davran\u0131\u015f\u0131 o proqnozla\u015fd\u0131r\u0131r, se\u00e7imi y\u00f6nl\u0259ndirir, h\u0259qiq\u0259ti filtrd\u0259n ke\u00e7irir.<br \/>\nBurada s\u00f6hb\u0259t S\u00fcni \u0130ntellektin \u201cpis \u015fey\u201d olmas\u0131ndan getmir. Problem texnologiyan\u0131n s\u00fcr\u0259tinin etik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259ni qabaqlamas\u0131ndad\u0131r. \u0130nsan art\u0131q yaratd\u0131\u011f\u0131 al\u0259ti tam anlamadan onun n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 tabe olur. M\u00fcharib\u0259l\u0259r art\u0131q dondurulmayan m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r\u0259 d\u00f6n\u00fcr. 2026 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u00fcharib\u0259 m\u0259nz\u0259r\u0259si klassik \u201cm\u00fcharib\u0259\u2013s\u00fclh\u201d ikiliyini a\u015f\u0131r. D\u00fcnya \u201cdondurulmu\u015f m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r\u201d yox, \u201cdavaml\u0131 g\u0259rginlikl\u0259r\u201d m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 ke\u00e7ir. Ukrayna, Yax\u0131n \u015e\u0259rq, Tayvan x\u0259tti \u2013 bunlar ayr\u0131-ayr\u0131 hadis\u0259l\u0259r yox, eyni modelin f\u0259rqli c\u0259bh\u0259l\u0259ridir: uzunm\u00fcdd\u0259tli, a\u015fa\u011f\u0131 intensivlikli, daimi risk yaradan.<\/p>\n<p>\u0130qtisadiyyatlar art\u0131q \u201cb\u00f6y\u00fcm\u0259y\u0259\u201d deyil, dayanma\u011fa, y\u0131x\u0131lmama\u011fa k\u00f6kl\u0259nir. 2026-da orta sinif daha da s\u0131x\u0131lacaq, borc normaya \u00e7evril\u0259c\u0259k, inflyasiya qal\u0131c\u0131 olacaq. \u0130nsanlar art\u0131q qazanmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yox, itirm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015facaq. Bu da istehlak\u00e7\u0131 psixologiyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k, siyas\u0259tl\u0259r radikalla\u015facaq v\u0259 s.<br \/>\nAnalitikl\u0259r 2026-ya nikbin baxmasalar da, panikaya da d\u00fc\u015fm\u00fcrl\u0259r. B\u0259li, g\u0259l\u0259c\u0259k s\u00fcr\u0259tl\u0259 g\u0259lir, amma ke\u00e7mi\u015f art\u0131q i\u015fl\u0259mir. 2026 n\u0259 yeni q\u0131z\u0131l d\u00f6vr olacaq, n\u0259 d\u0259 qiyam\u0259t ili. Bu, aral\u0131q m\u0259rh\u0259l\u0259dir: \u0259n\u0259n\u0259vi qaydalar\u0131n k\u00f6hn\u0259ldiyi, yenil\u0259rin h\u0259l\u0259 yaz\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlikl\u0259rin normaya \u00e7evrildiyi bir d\u00fcnya.<br \/>\nBir s\u00f6zl\u0259, The Economist-in \u201cThe World Ahead 2026\u201d \u00fcz qab\u0131\u011f\u0131 bir x\u0259b\u0259rdarl\u0131qd\u0131r.<br \/>\nQorxu yaym\u0131r n\u00fcfuzlu media qurulu\u015fu, sad\u0259c\u0259 deyir ki, \u0259g\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259yi anlamaq ist\u0259yirs\u0259ns\u0259 art\u0131q sad\u0259, ritorik suallar verm\u0259. \u00c7\u00fcnki d\u00fcnya art\u0131q o m\u0259rh\u0259l\u0259ni ke\u00e7ib\u2026<\/p>\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, ill\u0259rdir \u201cG\u0259l\u0259c\u0259k \u00c7ox Tez G\u0259l\u0259c\u0259k\u201d dey\u0259nd\u0259 b\u0259zil\u0259ri istehza edirdil\u0259r.<br \/>\nBudur, artlq G\u0259l\u0259c\u0259k g\u0259ldi v\u0259 onun g\u0259li\u015fi q\u0259fil olmad\u0131.<br \/>\nBir para d\u00f6vl\u0259tl\u0259r buna haz\u0131r idil\u0259r, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 haz\u0131rl\u0131qs\u0131z yaxaland\u0131lar.<br \/>\nOlan da sonunculara olacaq\u2026<\/p>\n<p>\u0130dar\u0259 olunan xaos d\u00fcnyas\u0131na xo\u015f g\u0259ldiniz\u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-66175\" src=\"https:\/\/azerbaycan.media\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/WhatsApp-Image-2026-01-09-at-06.53.06-998x1024.jpeg\" alt=\"\" width=\"350\" height=\"359\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>M\u00fc\u0259llif: \u0130brahim N\u0259bio\u011flu<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>M\u0259nb\u0259: Az\u0259rbaycan.media<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; H\u0259r ilin sonuna do\u011fru b\u00f6y\u00fck maraqla \u0130ngilt\u0259r\u0259nin The Economist d\u0259rgisinin \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131 \u201cThe World Ahead\u201d adl\u0131 x\u00fcsusi burax\u0131l\u0131\u015f\u0131 g\u00f6zl\u0259yir\u0259m. B\u00f6y\u00fck h\u0259y\u0259cana, b\u0259z\u0259n d\u0259 sensasiyaya s\u0259b\u0259b olan bu burax\u0131l\u0131\u015flar\u0131 b\u0259zil\u0259ri proqnoz,&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":66174,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[52,1],"tags":[],"class_list":["post-66173","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arasdirma","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66173","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=66173"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66173\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66176,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66173\/revisions\/66176"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/66174"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=66173"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=66173"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=66173"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}