{"id":66006,"date":"2026-01-07T15:15:07","date_gmt":"2026-01-07T11:15:07","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=66006"},"modified":"2026-01-08T06:38:22","modified_gmt":"2026-01-08T02:38:22","slug":"m%c9%99h%c9%99mm%c9%99d-hadi-hurriyy%c9%99t%c9%99-cevril%c9%99n-iman-v%c9%99-sovet-t%c9%99hrifin%c9%99-qarsi-tarixi-h%c9%99qiq%c9%99t","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=66006","title":{"rendered":"M\u0259h\u0259mm\u0259d Hadi: h\u00fcrriyy\u0259t\u0259 \u00e7evril\u0259n iman v\u0259 sovet t\u0259hrifin\u0259 qar\u015f\u0131 tarixi h\u0259qiq\u0259t"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Az\u0259rbaycan.media<\/strong><\/span> x\u0259b\u0259r verir ki, g\u00f6rk\u0259mli \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas <strong>Elnar\u0259 Akimovan\u0131n<\/strong> q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 bu m\u0259qal\u0259d\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Hadinin taleyi, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 tariximizd\u0259ki yeri geni\u015f elmi\u2013publisistik kontekstd\u0259 t\u0259hlil olunur.<br \/>\nM\u0259qal\u0259d\u0259 vur\u011fulan\u0131r ki, M\u0259h\u0259mm\u0259d Hadi sovet rejiminin ideoloji qurbanlar\u0131ndan biri olmu\u015f, azadl\u0131q v\u0259 v\u0259t\u0259n sevgisi il\u0259 se\u00e7il\u0259n bu \u00fcsyankar s\u0259n\u0259tkar sovet t\u0259bli\u011fat\u0131nda bil\u0259r\u0259kd\u0259n s\u0259rxo\u015f v\u0259 s\u0259rg\u0259rdan obraz\u0131nda t\u0259qdim edilmi\u015fdir. Halbuki Hadi h\u0259m yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, h\u0259m d\u0259 h\u0259yat yolu il\u0259 milli istiqlal ideyas\u0131n\u0131n da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131, C\u00fcmhuriyy\u0259t\u0259 aparan yolun poetik simas\u0131 idi.<br \/>\nM\u00fc\u0259llif qeyd edir ki, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti yaln\u0131z tarixi-siyasi hadis\u0259 deyil, XIX \u0259srin sonu \u2013 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 formala\u015fan milli \u0259d\u0259bi, f\u0259ls\u0259fi v\u0259 siyasi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin n\u0259tic\u0259si idi. Bu bax\u0131mdan, milli m\u0259nlik \u015f\u00fcurunun t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fcnd\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n rolu h\u0259lledici olmu\u015f, h\u0259min intellektual v\u0259 emosional potensial\u0131n \u0259n parlaq \u00fcnvanlar\u0131ndan biri d\u0259 m\u0259hz M\u0259h\u0259mm\u0259d Hadi say\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nM\u0259qal\u0259d\u0259 Hadinin poeziyas\u0131nda v\u0259t\u0259n anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n iman s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259ldildiyi x\u00fcsusi vur\u011fulan\u0131r. \u201cV\u0259t\u0259ni sevm\u0259k iman\u0131md\u0131r\u201d ideyas\u0131n\u0131 poeziyaya g\u0259tir\u0259n \u015fair milli \u0259d\u0259biyyat tarixind\u0259 v\u0259t\u0259n sevgisinin yeni estetik v\u0259 ideoloji modelini yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Abdulla \u015eaiqin d\u0259 qeyd etdiyi kimi, Hadi q\u0259d\u0259r h\u00fcrriyy\u0259t ideyas\u0131na ba\u011fl\u0131 \u015fair XX \u0259sr poeziyas\u0131nda nadir hadis\u0259dir.<br \/>\nYaz\u0131da Hadinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0259traf\u0131nda apar\u0131lan elmi m\u00fcbahis\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259 toxunulur. Onun Namik Kamal v\u0259 \u00fcmum\u0259n t\u00fcrk romantizmi il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri, bu t\u0259sirin q\u0259bul v\u0259 ya inkar olunmas\u0131 m\u00fcxt\u0259lif t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n m\u00f6vqel\u0259ri \u0259sas\u0131nda t\u0259qdim edilir. Eyni zamanda vur\u011fulan\u0131r ki, M\u0259h\u0259mm\u0259d Hadi poetik siql\u0259ti, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 miqyas\u0131 v\u0259 milli m\u0259fkur\u0259 ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131 bax\u0131m\u0131ndan m\u00fcst\u0259qil v\u0259 orijinal \u0259d\u0259bi hadis\u0259dir.<br \/>\nM\u0259qal\u0259d\u0259 Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si, maarif\u00e7ilik ideyalar\u0131n\u0131n s\u00fcqutu v\u0259 qlobal \u00fcmidsizlik fonunda Hadinin lirikas\u0131nda yaranan f\u0259ls\u0259fi pessimizm, iztirab v\u0259 t\u0259nha insan obraz\u0131 da geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259hlil edilir. Bu kontekstd\u0259 onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 dekadent f\u0259ls\u0259fi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 olunur, lakin milli a\u011fr\u0131n\u0131n v\u0259 azadl\u0131q amal\u0131n\u0131n \u0259sas x\u0259tt olaraq qald\u0131\u011f\u0131 vur\u011fulan\u0131r.<br \/>\nElnar\u0259 Akimova Hadinin bioqrafiyas\u0131na da diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k, onun \u0130stanbuldan Salonik\u0259, Qafqaz c\u0259bh\u0259sind\u0259n Karpatlara uzanan m\u00fcr\u0259kk\u0259b h\u0259yat yolunu xat\u0131rlad\u0131r. \u015eair b\u00fct\u00fcn bu \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 baxmayaraq istiqlal\u00e7\u0131 ruhunu qorumu\u015f, 1918-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin elan\u0131n\u0131 b\u00f6y\u00fck co\u015fqu il\u0259 qar\u015f\u0131lam\u0131\u015f, \u201cAz\u0259rbaycan\u201d q\u0259zetind\u0259 \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131, Milli Ordunu v\u0259 azadl\u0131q ideyas\u0131n\u0131 t\u0259r\u0259nn\u00fcm ed\u0259n \u015feirl\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fdir.<br \/>\nM\u0259qal\u0259nin n\u0259tic\u0259sind\u0259 qeyd olunur ki, C\u00fcmhuriyy\u0259tin s\u00fcqutu, mart q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 v\u0259 sonrak\u0131 faci\u0259l\u0259r Hadinin daxili q\u00fcrubunu d\u0259rinl\u0259\u015fdirs\u0259 d\u0259, o, he\u00e7 vaxt \u201cV\u0259t\u0259n adl\u0131 iman\u201d\u0131ndan d\u00f6nm\u0259mi\u015fdir. M\u0259h\u0259mm\u0259d Hadi bu m\u0259nada milli azadl\u0131q romantizminin \u0259n ard\u0131c\u0131l v\u0259 f\u0259dakar simalar\u0131ndan biri kimi Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda \u0259b\u0259di yer tutur.<\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #ff0000;\">Az\u0259rbaycan.media<\/span><\/strong> <!--\/data\/user\/0\/com.samsung.android.app.notes\/files\/clipdata\/clipdata_bodytext_260107_151120_994.sdocx--><br \/>\n<!--\/data\/user\/0\/com.samsung.android.app.notes\/files\/clipdata\/clipdata_bodytext_260107_151120_994.sdocx--><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan.media x\u0259b\u0259r verir ki, g\u00f6rk\u0259mli \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas Elnar\u0259 Akimovan\u0131n q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 bu m\u0259qal\u0259d\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Hadinin taleyi, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 tariximizd\u0259ki yeri geni\u015f elmi\u2013publisistik kontekstd\u0259 t\u0259hlil olunur. M\u0259qal\u0259d\u0259 vur\u011fulan\u0131r ki, M\u0259h\u0259mm\u0259d&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":66007,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,70],"tags":[],"class_list":["post-66006","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset","category-thlil"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66006","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=66006"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66006\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66019,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66006\/revisions\/66019"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/66007"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=66006"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=66006"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=66006"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}