{"id":65269,"date":"2025-12-28T15:28:05","date_gmt":"2025-12-28T11:28:05","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=65269"},"modified":"2025-12-28T16:29:04","modified_gmt":"2025-12-28T12:29:04","slug":"elm-n%c9%99-deyir-dogum-tarixinin-insan-h%c9%99yatina-t%c9%99siri-varmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=65269","title":{"rendered":"Elm n\u0259 deyir? Do\u011fum tarixinin insan h\u0259yat\u0131na t\u0259siri varm\u0131?"},"content":{"rendered":"<div class=\"relative basis-auto flex-col -mb-(--composer-overlap-px) [--composer-overlap-px:28px] grow flex\">\n<div class=\"flex flex-col text-sm pb-25\">\n<article class=\"text-token-text-primary w-full focus:outline-none [--shadow-height:45px] has-data-writing-block:pointer-events-none has-data-writing-block:-mt-(--shadow-height) has-data-writing-block:pt-(--shadow-height) [&amp;:has([data-writing-block])&gt;*]:pointer-events-auto scroll-mt-[calc(var(--header-height)+min(200px,max(70px,20svh)))]\" dir=\"auto\" tabindex=\"-1\" data-turn-id=\"request-WEB:ee0fcfcd-0a31-419e-bc48-38a480c190ce-3\" data-testid=\"conversation-turn-8\" data-scroll-anchor=\"true\" data-turn=\"assistant\">\n<div class=\"text-base my-auto mx-auto pb-10 [--thread-content-margin:--spacing(4)] @w-sm\/main:[--thread-content-margin:--spacing(6)] @w-lg\/main:[--thread-content-margin:--spacing(16)] px-(--thread-content-margin)\">\n<div class=\"[--thread-content-max-width:40rem] @w-lg\/main:[--thread-content-max-width:48rem] mx-auto max-w-(--thread-content-max-width) flex-1 group\/turn-messages focus-visible:outline-hidden relative flex w-full min-w-0 flex-col agent-turn\" tabindex=\"-1\">\n<div class=\"flex max-w-full flex-col grow\">\n<div class=\"min-h-8 text-message relative flex w-full flex-col items-end gap-2 text-start break-words whitespace-normal [.text-message+&amp;]:mt-1\" dir=\"auto\" data-message-author-role=\"assistant\" data-message-id=\"88dc536d-b9b8-4ac1-be2a-5c73aed39a47\" data-message-model-slug=\"gpt-5-2\">\n<div class=\"flex w-full flex-col gap-1 empty:hidden first:pt-[1px]\">\n<div class=\"markdown prose dark:prose-invert w-full break-words light markdown-new-styling\">\n<p data-start=\"74\" data-end=\"298\"><strong>Az\u0259rbaycan.media<\/strong> x\u0259b\u0259r verir ki, do\u011fum tarixinin insan\u0131n taleyin\u0259 t\u0259siri uzun ill\u0259rdir m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusu olaraq qal\u0131r. Astroloji yana\u015fmalar bir k\u0259nara qoyulduqda, elm bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 daha f\u0259rqli v\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259 bil\u0259n prizmadan yana\u015f\u0131r.<\/p>\n<p data-start=\"300\" data-end=\"622\">Apar\u0131lan elmi ara\u015fd\u0131rmalar do\u011fum g\u00fcn\u00fcn\u00fcn v\u0259 do\u011fuldu\u011fumuz ay\u0131n h\u0259yat\u0131m\u0131za birba\u015fa deyil, dolay\u0131 t\u0259sirl\u0259rinin ola bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rir. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin fikrinc\u0259, bu t\u0259sirl\u0259r x\u00fcsusil\u0259 u\u015faql\u0131q v\u0259 yeniyetm\u0259lik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 akademik v\u0259 sosial inki\u015fafda \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p data-start=\"624\" data-end=\"1006\">Ara\u015fd\u0131rmalarda \u201cRelative Age Effect\u201d (nisbi ya\u015f effekti) adlanan elmi fenomen\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kilir. Bu yana\u015fmaya g\u00f6r\u0259, m\u0259kt\u0259b\u0259 q\u0259bul zaman\u0131 ya\u015fca b\u00f6y\u00fck olan u\u015faqlar dig\u0259rl\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha y\u00fcks\u0259k \u00f6z\u00fcn\u0259inam, liderlik bacar\u0131\u011f\u0131 v\u0259 akademik \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259r qazana bilirl\u0259r. Qeyd olunur ki, zaman ke\u00e7dikc\u0259 bu t\u0259sir z\u0259ifl\u0259s\u0259 d\u0259, b\u0259zi hallarda pe\u015f\u0259 se\u00e7imi v\u0259 karyera yoluna q\u0259d\u0259r uzana bil\u0259r.<\/p>\n<p data-start=\"1008\" data-end=\"1376\">Bildirilir ki, do\u011fuldu\u011fumuz ay sa\u011flaml\u0131q bax\u0131m\u0131ndan da m\u00fc\u0259yy\u0259n f\u0259rql\u0259r yarada bil\u0259r. M\u00f6vs\u00fcm amill\u0259ri \u2014 g\u00fcn\u0259\u015f i\u015f\u0131\u011f\u0131, D vitamini s\u0259viyy\u0259si, temperatur v\u0259 infeksiyalara m\u0259ruz qalma riski \u2014 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 metabolik v\u0259 immun sistemin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Aliml\u0259r is\u0259 vur\u011fulay\u0131rlar ki, bu t\u0259sirl\u0259r \u201cdo\u011fum g\u00fcn\u00fcn\u00fcn g\u00fcc\u00fc\u201d il\u0259 deyil, daha \u00e7ox \u0259traf m\u00fchit faktorlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r.<\/p>\n<p data-start=\"1378\" data-end=\"1816\">Psixoloji bax\u0131mdan do\u011fum g\u00fcnl\u0259ri insan \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi \u201cd\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259 n\u00f6qt\u0259si\u201d hesab olunur. T\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rir ki, insanlar x\u00fcsusil\u0259 30, 40, 50 kimi m\u0259rh\u0259l\u0259 ya\u015flar\u0131na \u00e7atd\u0131qda h\u0259yatlar\u0131n\u0131 daha d\u0259rind\u0259n analiz edir, m\u0259qs\u0259d v\u0259 nailiyy\u0259tl\u0259rini yenid\u0259n g\u00f6zd\u0259n ke\u00e7irirl\u0259r. Bu proses b\u0259zil\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn motivasiya m\u0259nb\u0259yi olsa da, dig\u0259rl\u0259rind\u0259 stress v\u0259 narahatl\u0131q yarada bil\u0259r. Psixologiyada bu hal \u201cbirthday blues\u201d \u2014 do\u011fum g\u00fcn\u00fc k\u0259d\u0259ri kimi tan\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p data-start=\"1818\" data-end=\"2127\">B\u0259zi statistik m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r is\u0259 maraql\u0131 m\u0259qamlar\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r. Ara\u015fd\u0131rmalara \u0259sas\u0259n, bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 do\u011fum g\u00fcnl\u0259rin\u0259 yax\u0131n d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 q\u0259za v\u0259 sa\u011flaml\u0131qla ba\u011fl\u0131 riskl\u0259rin artd\u0131\u011f\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bunu emosional g\u0259rginlik, qeyd etm\u0259 zaman\u0131 riskli davran\u0131\u015flar v\u0259 psixoloji amill\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirirl\u0259r.<\/p>\n<p data-start=\"2129\" data-end=\"2317\" data-is-last-node=\"\" data-is-only-node=\"\">\u00dcmumi elmi q\u0259na\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259, do\u011fum g\u00fcn\u00fcn\u00fcn insan\u0131n taleyini birba\u015fa m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259si s\u00fcbut olunmay\u0131b. Lakin do\u011fuldu\u011fumuz zaman, m\u00f6vs\u00fcm v\u0259 sosial \u015f\u0259rait h\u0259yat yolumuza dolay\u0131 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"z-0 flex min-h-[46px] justify-start\"><\/div>\n<div class=\"mt-3 w-full empty:hidden\">\n<div class=\"text-center\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/article>\n<\/div>\n<div class=\"pointer-events-none h-px w-px absolute bottom-0\" aria-hidden=\"true\" data-edge=\"true\"><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"thread-bottom-container\" class=\"sticky bottom-0 group\/thread-bottom-container relative isolate z-10 w-full basis-auto has-data-has-thread-error:pt-2 has-data-has-thread-error:[box-shadow:var(--sharp-edge-bottom-shadow)] md:border-transparent md:pt-0 dark:border-white\/20 md:dark:border-transparent print:hidden content-fade single-line flex flex-col\">\n<div class=\"relative h-0\"><\/div>\n<div id=\"thread-bottom\">\n<div class=\"text-base mx-auto [--thread-content-margin:--spacing(4)] @w-sm\/main:[--thread-content-margin:--spacing(6)] @w-lg\/main:[--thread-content-margin:--spacing(16)] px-(--thread-content-margin)\">\n<div class=\"[--thread-content-max-width:40rem] @w-lg\/main:[--thread-content-max-width:48rem] mx-auto max-w-(--thread-content-max-width) flex-1 mb-4\">\n<div class=\"pointer-events-auto relative z-1 flex h-(--composer-container-height,100%) max-w-full flex-(--composer-container-flex,1) flex-col\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan.media x\u0259b\u0259r verir ki, do\u011fum tarixinin insan\u0131n taleyin\u0259 t\u0259siri uzun ill\u0259rdir m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusu olaraq qal\u0131r. Astroloji yana\u015fmalar bir k\u0259nara qoyulduqda, elm bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 daha f\u0259rqli v\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259 bil\u0259n prizmadan yana\u015f\u0131r.&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":65270,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[75],"tags":[],"class_list":["post-65269","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbrlr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65269","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=65269"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65269\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":65272,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65269\/revisions\/65272"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/65270"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=65269"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=65269"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=65269"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}