{"id":62520,"date":"2025-12-11T21:26:24","date_gmt":"2025-12-11T17:26:24","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=62520"},"modified":"2025-12-11T21:29:28","modified_gmt":"2025-12-11T17:29:28","slug":"heyd%c9%99r-eliyevin-%c9%99d%c9%99bi-tariximiz-v%c9%99-taleyimiz-uz%c9%99rind%c9%99-izi-elnar%c9%99-akimova","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=62520","title":{"rendered":"Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259d\u0259bi tariximiz v\u0259 taleyimiz \u00fcz\u0259rind\u0259 izi \u2013 Elnar\u0259 Akimova"},"content":{"rendered":"<p>Heyd\u0259r \u018fliyev minillik d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximiz\u0259 milli m\u0259fkur\u0259y\u0259 istinad ed\u0259n ilk v\u0259 yeni Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin qurucusu kimi daxil olmu\u015f \u015f\u0259xsiyy\u0259tdir. O, \u0259vv\u0259l milli m\u0259fkur\u0259ni, sonra m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259ti yaratd\u0131. Hakimiyy\u0259td\u0259 oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn d\u00f6n\u0259ml\u0259rd\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131 n\u0259inki iqtisadiyyat\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 siyas\u0259tin, g\u00fcc\u00fcn aya\u011f\u0131na verm\u0259di. B\u00fct\u00fcn f\u0259aliyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259d\u0259biyyata, onun m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 ya\u015fay\u0131b-yaratm\u0131\u015f \u0259dibl\u0259rin\u0259 q\u0259dir\u015f\u00fcnas m\u00f6vqed\u0259n yana\u015fan Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259r kimi \u00f6z\u0259lliyi b\u0259lk\u0259 d\u0259 el\u0259 buradan ba\u015flay\u0131r. \u018fd\u0259biyyat\u015f\u00fcnas alim Ya\u015far Qarayev &#8220;M\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn milli \u00f6nd\u0259ri&#8221; m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131r: &#8220;Tarix boyu h\u0259mi\u015f\u0259 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 elm (s\u0259n\u0259t, poeziya&#8230;) h\u0259min \u015f\u00fcurun v\u0259 yadda\u015f\u0131n ke\u015fiyind\u0259 qo\u015fa dayan\u0131b. \u0130ngilt\u0259r\u0259 ali Kral Elm Qurumundan tutmu\u015f Rusiyan\u0131n q\u0259dim imperiya akademiyas\u0131na q\u0259d\u0259r h\u0259r yerd\u0259 ali elm qurumlar\u0131n\u0131 \u0259n ali d\u00f6vl\u0259t \u0259rl\u0259ri, \u00fcmummilli \u00f6nd\u0259rl\u0259r hamiliy\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb. Lakin Mustafa Atat\u00fcrk\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259l\u0259 he\u00e7 k\u0259s milli tarixd\u0259 v\u0259 taled\u0259 tutdu\u011fu yer\u0259, paya, \u00e7\u0259kiy\u0259 g\u00f6r\u0259 elm-d\u00f6vl\u0259t nisb\u0259tin\u0259 bu q\u0259d\u0259r ayd\u0131n m\u00f6vqe t\u0259snifi, missiya, rol b\u00f6lg\u00fcs\u00fc v\u0259 modeli t\u0259qdim etm\u0259yib: &#8220;D\u00f6vl\u0259tin t\u0259m\u0259li-k\u00fclt\u00fcrdur&#8221;. T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fc is\u0259 turkc\u0259d\u0259n ba\u015flay\u0131r. D\u00f6vl\u0259t\u00e7ilikd\u0259 &#8220;k\u00fclt\u00fcr v\u0259 dil&#8221; konsepsiyas\u0131 bu taml\u0131qda v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u00f6z ifad\u0259sini bizim z\u0259man\u0259d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259m\u0259lind\u0259 v\u0259 i\u015find\u0259 tap\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin poeziyaya, \u015feir\u0259, s\u0259n\u0259t\u0259 olan sevgisi yaln\u0131z t\u0259zah\u00fcr olaraq hasil\u0259 g\u0259lmir, konsepsiya, t\u0259lim s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fir. \u00dcmummilli lider xalq\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259ti qoruma\u011f\u0131n, uca tutma\u011f\u0131n, onun milli kimlik v\u0259 m\u0259nlik q\u00fcrurunun gizl\u0259ndiyi, ehtiva olundu\u011fu m\u0259qamlar\u0131n n\u0259l\u0259rd\u0259, hans\u0131 d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259 ehtiva olundu\u011funu bilirdi. &#8220;\u018fn \u00e7ox sevdiyin \u015fair kimdir?&#8221; sual\u0131na \u015e\u0259hriyar, \u0259n \u00e7ox sevdiyin \u015feir hans\u0131d\u0131r&#8221; sual\u0131na is\u0259 S\u0259m\u0259d Vur\u011funun &#8220;Az\u0259rbaycan&#8221; \u015feiri dey\u0259 cavab vermi\u015fdir. \u018fslind\u0259, onlar\u0131n h\u0259r ikisi b\u00f6y\u00fck \u00f6nd\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan dem\u0259k idi. Onun \u015e\u0259hriyar sevgisi d\u0259, S\u0259m\u0259d Vur\u011funun &#8220;Az\u0259rbaycan&#8221; \u015feirin\u0259 k\u00f6vr\u0259lib a\u011flamas\u0131 da, H\u00fcseyn Cavidin n\u0259\u015finin v\u0259t\u0259n\u0259 qaytar\u0131lma f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131, onlarla s\u0259n\u0259tkar\u0131m\u0131za qoydurdu\u011fu abid\u0259l\u0259r, ke\u00e7irtdiyi yubiley t\u0259dbirl\u0259rinin d\u0259 \u0259sas x\u0259tti mill\u0259t\u0259 y\u00f6n\u0259lik olan sevginin g\u00fcc\u00fcn\u0259 s\u00f6yk\u0259nirdi: &#8220;Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. R\u0259mz v\u0259 \u0259ks deyil. G\u00fcc\u00fcn \u00f6z\u00fcd\u00fcr. Az\u0259rbaycan\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ixtiyar\u0131na ver\u0259n v\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 &#8220;\u00f6z taleyinin sahibidir&#8221; &#8211; dey\u0259n ilk b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t xadimimizdir Heyd\u0259r \u018fliyev. Ona q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 bel\u0259 bir siyasi kontekstin olmad\u0131\u011f\u0131 h\u0259r k\u0259s\u0259 b\u0259llidir&#8221; (Az\u0259r Turan).<\/p>\n<p>1970-ci ill\u0259rd\u0259 Moskva siyasi dair\u0259l\u0259rind\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r n\u00fcfuz sahibi olan Heyd\u0259r \u018fliyev bu n\u00fcfuzdan xalq\u0131n\u0131n milli kimliyinin v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nliyinin\u00a0 d\u0259rki \u00fc\u00e7\u00fcn yararland\u0131. B\u00fct\u00fcn siyasi f\u0259aliyy\u0259ti boyu \u0259sas diqq\u0259tini xalq\u0131n tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n poetik d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 g\u0259tirilm\u0259sin\u0259, yadda\u015f fakt\u0131na \u00e7evrilm\u0259sin\u0259, milli genefondun varl\u0131q g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri olmalar\u0131 i\u015fin\u0259 s\u0259rf el\u0259di. N.G\u0259nc\u0259vinin, \u0130.N\u0259siminin, M.P.Vaqifin, M.\u015e.Vazehin, N.N\u0259rimanovun heyk\u0259ll\u0259rinin qoyulmas\u0131, onlar\u0131n irsini dir\u00e7\u0259ltm\u0259k imkanlar\u0131 a\u011flas\u0131\u011fmaz \u0259zmkarl\u0131qdan hasil\u0259 g\u0259lirdi v\u0259 siyasi lider olaraq Heyd\u0259r \u018fliyevin b\u00fct\u00fcn f\u0259aliyy\u0259tinin prioritet istiqam\u0259tini t\u0259\u015fkil edirdi. \u018fb\u0259s deyil ki, Heyd\u0259r \u018fliyevin ikinci d\u0259f\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldiyi 90-ci ill\u0259rd\u0259 ondan b\u0259hs edil\u0259n m\u0259qamlar m\u0259hz liderin hakimiyy\u0259t d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn birinci m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259ki quruculuq prosesl\u0259rin\u0259 dayaqlan\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-62521 aligncenter\" src=\"https:\/\/azerbaycan.media\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/1746794181_jkjgudm2ui7itm1tnrnz-1024x768.jpg\" alt=\"\" width=\"350\" height=\"262\" srcset=\"https:\/\/azerbaycan.media\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/1746794181_jkjgudm2ui7itm1tnrnz-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/azerbaycan.media\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/1746794181_jkjgudm2ui7itm1tnrnz-768x576.jpg 768w, https:\/\/azerbaycan.media\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/1746794181_jkjgudm2ui7itm1tnrnz.jpg 1400w\" sizes=\"auto, (max-width: 350px) 100vw, 350px\" \/><\/p>\n<p>Sovet epoxas\u0131 daxilind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00fcz\u00fcn\u00fc yadda\u015fa \u00e7evir\u0259n tarix\u0259 &#8211; \u00f6z\u00fcnd\u0259 xalq\u0131n milli kodunu v\u0259 m\u00f6h\u00fcr\u00fcn\u00fc \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdir\u0259n s\u00f6z s\u0259n\u0259tin\u0259 tutmas\u0131 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, onda \u00e7a\u011fda\u015fl\u0131q fakt\u0131 aramaq, bu yolla \u0259d\u0259bi proses\u0259, yeni d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259y\u0259 t\u0259sir etm\u0259k niyy\u0259tind\u0259n ir\u0259li g\u0259lirdi. Xalq\u0131n milli d\u0259y\u0259rl\u0259rinin dir\u00e7\u0259li\u015find\u0259n ba\u015flay\u0131rd\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 se\u00e7diyi h\u0259d\u0259fl\u0259r, \u00fcnvanlar da d\u0259qiq, \u00e7\u0259kili v\u0259 s\u0259rrast idi. B\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259t abid\u0259l\u0259ri, b\u00f6y\u00fck s\u00f6z ustadlar\u0131, b\u00f6y\u00fck s\u00f6z s\u0259rraflar\u0131&#8230; Heyd\u0259r \u018fliyevin C\u0259nub \u0259d\u0259biyyat\u0131 m\u00f6vzusuna h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131n\u0131n mayas\u0131 da bu amaldan n\u0259\u015f\u0259t tap\u0131rd\u0131. Onun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131nda C\u0259nubi Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131na yeni m\u00fcnasib\u0259t formala\u015fd\u0131, bu i\u015fl\u0259r\u0259 istiqam\u0259t verm\u0259k birlikd\u0259 Bala\u015f Az\u0259ro\u011fluya h\u0259val\u0259 edildi.\u00a0 El\u0259c\u0259 d\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq C\u0259nubi Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 ara\u015fd\u0131rma m\u0259rk\u0259zinin t\u0259m\u0259lini qoydu Heyd\u0259r \u018fliyev. O da maraql\u0131 faktd\u0131r ki, Heyd\u0259r \u018fliyev haqq\u0131nda ilk \u015feiri S\u0259h\u0259ndd\u0259n oxuyuruq. Sair Bulud Qara\u00e7\u00f6rl\u00fc S\u0259h\u0259ndin (1927-1979) 1974-c\u00fc ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 \u00fcnvanlad\u0131\u011f\u0131 &#8220;Elimin daya\u011f\u0131, yurdumun f\u0259xri Heyd\u0259r m\u00fc\u0259llim\u0259&#8221; adlanan \u015feiri m\u0259ktub formas\u0131nda yaz\u0131l\u0131b:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130st\u0259rdim Bak\u0131da S\u018fN d\u0259 olayd\u0131n.<\/p>\n<p>Ham\u0131dan dinl\u0259rk\u0259n v\u0259sfini S\u0259nin,<\/p>\n<p>Heyf ki, g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k qism\u0259t olmad\u0131.<\/p>\n<p>Bis\u00fctunlar \u00e7apd\u0131m m\u0259n F\u0259rhad t\u0259kin,<\/p>\n<p>Ancaq ki, su g\u0259lib arxa dolmad\u0131.<\/p>\n<p>M\u0259n ist\u0259rdim do\u011fma bir qarda\u015f kimi<\/p>\n<p>Oturub, \u0259yl\u0259\u015fib dan\u0131\u015fam S\u0259nl\u0259<\/p>\n<p>Bir m\u0259sl\u0259kda\u015f kimi, bir yolda\u015f kimi<\/p>\n<p>S\u00f6z-s\u00f6hb\u0259t a\u00e7ayd\u0131m ana V\u0259t\u0259nd\u0259n.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Hakimiyy\u0259td\u0259 oldu\u011fu zaman k\u0259siml\u0259rind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259n\u0259vi reall\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck siyas\u0259t\u00e7i, d\u00f6vl\u0259t adam\u0131 olaraq h\u0259m d\u0259 \u0259d\u0259biyyatla\u015fan obraz\u0131 il\u0259 g\u00f6z \u00f6n\u00fcn\u0259 g\u0259lir. Bu obraz \u0259d\u0259biyyat \u00fc\u00e7\u00fcn konkret n\u0259yi ifad\u0259 edir? \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, \u0259d\u0259biyyata, poeziyaya sevgini. Onun \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda milli \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131 g\u0259r\u0259yinc\u0259 b\u00fct\u00f6v duyub anlamaq s\u0259ri\u015ft\u0259si vard\u0131, proses\u0259 yana\u015fma strategiyas\u0131 d\u00fczg\u00fcn idi,\u00a0 b\u0259hs etdiyi m\u00f6vzularda probleml\u0259rin d\u0259rkini s\u0259mtl\u0259ndir\u0259 bilirdi. V\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 haqq\u0131nda \u00f6z anlay\u0131\u015f\u0131, m\u00fc\u015fahid\u0259si, elmi q\u0259na\u0259tl\u0259ri olan bir \u015f\u0259xsin proses\u0259 konseptual yana\u015fmadan hasil\u0259 g\u0259l\u0259n m\u0259ntiqi ehtiva olunurdu&#8230; Heyd\u0259r \u018fliyev eyni zamanda \u0259d\u0259biyyatda, poeziyada milli ah\u0259ng yaratmaqla bah\u0259m \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259ri bir m\u00fcst\u0259viy\u0259 g\u0259tirm\u0259k kimi siyasi prizmadan \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirdi. \u00c7\u00fcnki bilirdi, ham\u0131n\u0131 bir yer\u0259 toplayan bir \u00fcnvan var: \u018fd\u0259biyyat!<\/p>\n<p>Bu m\u0259nada 1980-c\u0131 ilin 27-31 oktyabr\u0131nda &#8220;\u018fd\u0259biyyatlar\u0131n dostlu\u011fu &#8211; xalqlar\u0131n dostlu\u011fudur&#8221; ad\u0131 il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n Umumittifaq konfrans\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyevin b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131 Bak\u0131ya c\u0259m etm\u0259si, onu ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn V\u0259t\u0259n\u0259 &#8211; \u0259d\u0259bi-b\u0259dii fikir m\u0259b\u0259din\u0259 \u00e7evirm\u0259si daha bir ali niyy\u0259tin g\u00f6st\u0259risi idi: &#8220;M\u0259hz h\u0259min konfransdak\u0131 nitqi il\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev etnos-mill\u0259t-b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n harmoniyas\u0131na yeni istiqam\u0259td\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirdi. O, sad\u0259c\u0259, nitq s\u00f6yl\u0259m\u0259di, \u015f\u0259rq-Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin m\u0259d\u0259ni d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn nadir s\u0259rv\u0259t oldu\u011funu, m\u0259n\u0259vi missiya da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 qonaqlara m\u0259har\u0259tl\u0259 a\u015f\u0131lad\u0131. M.F.Axundovun &#8220;\u015e\u0259rq poemas\u0131&#8221;ndan, S\u0259m\u0259d Vur\u011funun &#8220;Zaman\u0131n bayraqdar\u0131&#8221; \u0259s\u0259rind\u0259n par\u00e7alar s\u00f6yl\u0259di &#8211; h\u0259m az\u0259rbaycanca, h\u0259m d\u0259 rusca.\u00a0 Vya\u00e7eslav Suka\u00e7ev, Aleksandr Smerdov, Vasili B\u0131kov, Aqniya Barto, Zoya Kedrina, kubal\u0131 v\u0259 hindistanl\u0131 qonaqlar salondak\u0131 t\u0259nt\u0259n\u0259li s\u00fckutdan, t\u00fck\u0259nm\u0259z alq\u0131\u015flardan heyr\u0259t\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. Yana\u015f\u0131 \u0259yl\u0259\u015fdiyim hindistanl\u0131 yaz\u0131\u00e7\u0131 Praka\u015f Bharti \u00e7\u0259tin dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 rus dilind\u0259 m\u0259n\u0259 q\u0259rib\u0259 sual verdi:<\/p>\n<p>&#8211; Va\u015f rukovoditel poet ili prozaik?<\/p>\n<p>Qonaq, \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rinin yaz\u0131\u00e7\u0131 oldu\u011funa tam inanm\u0131\u015fd\u0131, indi is\u0259 onun hans\u0131 janrda yaz\u0131b-yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilm\u0259k ist\u0259yirdi.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevd\u0259n sonra \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n SSR\u0130 Yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n s\u0259dri Georgi Markov, daha sonra R\u0259sul H\u0259mz\u0259tov, David Kuqultinov Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259, \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259 v\u0259 natiqlik m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259n f\u00f6vq\u0259lad\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131lar&#8221; (\u0130mamverdi \u018fbilov).<\/p>\n<p>Bu konfrans Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq al\u0259m\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda, d\u00fcnyaya tan\u0131d\u0131lmas\u0131nda, onunla ba\u015fqa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin aras\u0131nda, \u00e7oxc\u0259h\u0259tli elmi-\u0259d\u0259bi, m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131nda b\u00f6y\u00fck \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev epoxas\u0131nda ya\u015fay\u0131b-yaradan \u015fair v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 b\u00f6y\u00fck lideri \u0259d\u0259biyyat\u0131n hamisi say\u0131r, Heyd\u0259r \u018fliyevin siyas\u0259td\u0259n ba\u015fqa bir d\u0259 \u0259d\u0259biyyatla\u015fan obraz\u0131n\u0131 fakt olaraq etiraf edirdil\u0259r:<\/p>\n<p>&#8220;Bu imkan\u0131 biz\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev yaratm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 onun d\u0259st\u0259yini, yard\u0131m\u0131n\u0131, ba\u015fqa n\u0259silda\u015flar\u0131m kimi m\u0259n d\u0259 daima hiss el\u0259mi\u015f\u0259m&#8221; &#8211; bu s\u00f6zl\u0259ri Anar 18 may 1998-ci ild\u0259 &#8220;\u018fd\u0259biyyat q\u0259zeti&#8221;nd\u0259 \u00e7ap etdirdiyi &#8220;\u015e\u0259xsiyy\u0259tin miqyas\u0131&#8221; adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131r.<\/p>\n<p>El\u00e7inin 1995-ci ild\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 &#8220;Tarixl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 dayanm\u0131\u015f adam&#8221; m\u0259qal\u0259sind\u0259 oxuyuruq: &#8220;&#8230;altm\u0131\u015f\u0131nc\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u0259d\u0259biyyata g\u0259lmi\u015f \u0259d\u0259bi n\u0259slin bir q\u0259l\u0259m sahibi kimi formala\u015fmas\u0131 yetmi\u015finci ill\u0259r\u0259 t\u0259sad\u00fcf etdi v\u0259 b\u00fct\u00fcn bu ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259ti il\u0259 bilavasit\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev aras\u0131nda m\u0259n\u0259vi v\u0259 m\u0259n dey\u0259rdim ki, m\u0259hr\u0259man\u0259 bir k\u00f6rp\u00fc yarand\u0131.<\/p>\n<p>\u0130smay\u0131l \u015e\u0131xl\u0131n\u0131n \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259d\u0259biyyat sevgisin\u0259 heyr\u0259ti yer al\u0131r: &#8220;Heyd\u0259r \u018fliyev yolda\u015f\u0131n biz\u0259, Az\u0259rbaycan yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131na, klassik irsimiz\u0259 x\u00fcsusi qay\u011f\u0131 il\u0259 yana\u015fmas\u0131, Nizami, Mirz\u0259 \u015e\u0259fi irsinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sin\u0259, N\u0259simi, S.Vur\u011fun kimi s\u0259n\u0259t ustalar\u0131m\u0131z\u0131n geni\u015f yubileyl\u0259rinin ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t verm\u0259si bizi sevindirm\u0259y\u0259 bilm\u0259z&#8221;.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev bu qay\u011f\u0131 v\u0259 diqq\u0259tini el\u0259 sovet imperiyas\u0131n\u0131n daxilind\u0259 &#8211; \u0259n y\u00fcks\u0259k postda \u0259yl\u0259\u015f\u0259r\u0259k, \u0259n \u0259z\u0259m\u0259tli k\u00fcrs\u00fcl\u0259ri b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259r\u0259k, \u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259r tribunalardan s\u0259sl\u0259n\u0259r\u0259k ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirirdi.<\/p>\n<p>1970-ci ill\u0259rd\u0259 \u00fcmum\u0259n respublikam\u0131zda klassik m\u0259d\u0259ni irsimizin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan tamamil\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259 ba\u015flad\u0131. H\u0259min m\u0259rh\u0259l\u0259 bilavasit\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyevin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. &#8220;Kitabi D\u0259d\u0259 Qorqud&#8221;, b\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u015fairi \u0130mad\u0259ddin N\u0259simi il\u0259 ba\u011fl\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevin ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirdiyi i\u015fl\u0259r bu abid\u0259l\u0259rin yeni t\u0259f\u0259kk\u00fcr qat\u0131na, milli \u015f\u00fcur v\u0259 yadda\u015fa b\u0259dii-estetik \u00e7alar qatmas\u0131n\u0131 izl\u0259m\u0259y\u0259 imkan verir. H\u0259min vaxta q\u0259d\u0259r N\u0259simi &#8220;Divan&#8221;\u0131 yaln\u0131z bir d\u0259f\u0259, g\u00f6rk\u0259mli \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas Salman M\u00fcmtaz t\u0259r\u0259find\u0259n, 1926-c\u0131 ild\u0259 \u0259r\u0259b \u0259lifbas\u0131 il\u0259 \u00e7ap olunmu\u015fdu.. Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259r\u0259ncam\u0131 \u0259sas\u0131nda 1973-c\u00fc ilin 13 sentyabr\u0131nda \u0130mad\u0259ddin N\u0259siminin 600 illik yubileyi ke\u00e7irildi. El\u0259 h\u0259min il H\u0259mid Arasl\u0131n\u0131n t\u0259rtibat\u0131 il\u0259 N\u0259siminin divan\u0131 \u00e7ap olundu. B\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 N\u0259simi \u0259hval-ruhiyy\u0259sind\u0259 oldu, \u015fairin \u015f\u0259kli h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 \u00e7ap olunan b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 q\u0259zetl\u0259rinin loqosuna \u00e7evrildi. \u015eairin \u0259s\u0259rl\u0259ri ingilis v\u0259 frans\u0131z dill\u0259rin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edildi, haqq\u0131nda xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n m\u0259tbuat orqanlar\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 m\u0259qal\u0259 \u00e7ap olundu. YUNESKO-nun &#8220;Kuryer&#8221; jurnal\u0131nda N\u0259simi haqq\u0131nda m\u0259qal\u0259 d\u0259rc edildi. Heyd\u0259r \u018fliyev N\u0259siminin yubileyinin t\u0259kc\u0259 Bak\u0131da deyil, Moskvada da ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 nail oldu. 1980-ci il\u0131n fevral ay\u0131nda Bak\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zi parklar\u0131ndan birind\u0259 N\u0259siminin abid\u0259si qoyuldu v\u0259 heyk\u0259lin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimind\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n \u00f6z\u00fc i\u015ftirak etdi. Bel\u0259c\u0259, sovet ideologiyas\u0131n\u0131n birba\u015fa mara\u011f\u0131nda oldu\u011fu N\u0259simini milli \u0259d\u0259bi-tarixi yadda\u015fdan \u00e7\u0131xda\u015f etm\u0259k niyy\u0259tinin qar\u015f\u0131s\u0131 b\u00f6y\u00fck siyas\u0259t\u00e7i t\u0259r\u0259find\u0259n al\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u015fairi\u00a0 Nizami G\u0259nc\u0259vinin irsin\u0259 d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fcnasib\u0259ti konseptual s\u0259ciyy\u0259 da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. 1981-ci ilin avqust ay\u0131nda Nizami G\u0259nc\u0259vinin anadan olmas\u0131n\u0131n 840 illiyi haqq\u0131nda q\u0259rar is\u0259 nizami\u015f\u00fcnasl\u0131qda \u0259sasl\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Bu m\u0259qamla ba\u011fl\u0131 X.R.Ulut\u00fcrk\u00fcn &#8220;G\u00fcnd\u0259liy&#8221;ind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir epizod yer al\u0131r: &#8220;X\u0259ms\u0259&#8221; yarad\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n anadan olmas\u0131n\u0131n 840 illiyi bayram\u0131 ke\u00e7iril\u0259nd\u0259 b\u00f6y\u00fck qazax \u015fairi Oljas S\u00fcleymenovun verdiyi sual yad\u0131mdad\u0131r:<\/p>\n<p>&#8211; Ustad, ax\u0131 840 yuvarlaq r\u0259q\u0259m deyil, niy\u0259 t\u0259l\u0259sirsiniz?<\/p>\n<p>&#8211; T\u0259l\u0259sm\u0259yimiz \u0259b\u0259s deyil. Biz Nizami il\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti qovu\u015fdurma\u011fa t\u0259l\u0259sirik. Nizami el\u0259 bir s\u0259n\u0259tkard\u0131r, el\u0259 bir dahidir ki, h\u0259r il bayram\u0131n\u0131 ke\u00e7irm\u0259y\u0259 d\u0259y\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>Yaxud 1982-ci ilin 15 yanvar\u0131nda \u015eu\u015fada M.P.Vaqif m\u0259qb\u0259r\u0259sinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259b\u0259dil\u0259\u015f\u0259n tarixi yadda\u015f bax\u0131m\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259tli idi.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n missiya \u00e7\u0259tin idi. O, f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 q\u0131r\u0131lm\u0131\u015f x\u0259ttin, g\u00fcdaza verilmi\u015f d\u0259y\u0259rl\u0259rin, itiril\u0259n meyarlar\u0131n b\u0259rpas\u0131 kontekstind\u0259 ba\u015flad\u0131.\u00a0 &#8220;Dissident siyas\u0259ti&#8221;! Heyd\u0259r \u018fliyevin 1969-1982-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259ki f\u0259aliyy\u0259tini bu iki s\u00f6z\u00fcn birl\u0259\u015fm\u0259si u\u011furlu v\u0259 d\u0259qiq ifad\u0259 edir. Az\u0259rbaycan\u0131n d\u0259y\u0259rl\u0259rini ona tan\u0131td\u0131rmaq v\u0259 1937-ci ild\u0259 ziyal\u0131l\u0131\u011f\u0131n s\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u00fcqar\u0131n\u0131 dir\u00e7\u0259ltm\u0259k, reabilitasiya etm\u0259k Heyd\u0259r \u018fliyev diplomatiyas\u0131n\u0131n \u00e7\u0131x\u0131\u015f n\u00f6qt\u0259sini t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Hakimiyy\u0259tinin birinci d\u00f6n\u0259mind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc n\u0259z\u0259ri-ideoloji prinsipl\u0259rin \u015fairl\u0259rin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na bilavasit\u0259 t\u0259siri olmu\u015fdur. \u015eairl\u0259r, yarad\u0131c\u0131 adamlarla tez-tez g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevin onlarla \u00fcnsiyy\u0259t zaman\u0131 s\u0259sl\u0259ndirdiyi h\u0259r hans\u0131 fikirl\u0259r \u015fairl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn enerji v\u0259 g\u00fcc m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f, impuls yaradan q\u00fcvv\u0259 olmu\u015fdur. M\u0259s\u0259l\u0259n, B.Vahabzad\u0259, X.R.Ulut\u00fcrk, M.Araz poeziyas\u0131n\u0131n h\u0259y\u0259can, \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015fa k\u00f6kl\u0259n\u0259n \u00fcslubu Heyd\u0259r \u018fliyev siyas\u0259tinin poeziyaya qazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 c\u0259sar\u0259t ruhu \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259rar tuturdu. Milli poeziyada v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q ruhunun q\u00fcvv\u0259tl\u0259nm\u0259sind\u0259 v\u0259 \u0259d\u0259bi-ictimai fikrin istiqlal ideyalar\u0131 il\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259 bu \u015fairl\u0259rin b\u00f6y\u00fck rolu olmu\u015fdur. H\u0259m\u00e7inin tarixi-m\u0259d\u0259ni d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 ehtiram v\u0259 ana dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin m\u00fch\u00fcm istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n birini t\u0259\u015fkil edirdi.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev yaln\u0131z qorumurdu, yaln\u0131z himay\u0259 etmirdi, yaln\u0131z c\u0259sar\u0259t a\u015f\u0131lam\u0131rd\u0131. O, h\u0259m d\u0259 sahib \u00e7\u0131xma\u011f\u0131 bacar\u0131rd\u0131. G\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetdiyi q\u0259d\u0259r milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin qorunmas\u0131na \u00e7aba g\u00f6st\u0259rirdi. Bu bar\u0259d\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r t\u0259cr\u00fcb\u0259 v\u0259 bacar\u0131q sahibi idi, amma onlarla bah\u0259m (v\u0259 daha \u0259sas!) mill\u0259tin\u0259 v\u0259 xalq\u0131na can yan\u011f\u0131s\u0131 vard\u0131. B\u00f6y\u00fck \u015fairimiz M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczuli il\u0259 ba\u011fl\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevin qatla\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259r v\u0259 onun bu istiqam\u0259td\u0259 \u0259zmkar f\u0259aliyy\u0259ti fikirl\u0259rimiz\u0259 \u0259yani s\u00fcbutdur&#8230;<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev siyas\u0259tinin dissident ruhu 1982-ci ild\u0259 daha bir g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z hadis\u0259 il\u0259 n\u0259hay\u0259tsiz miqyas ald\u0131. B\u00f6y\u00fck Az\u0259rbaycan \u015fairi H\u00fcseyn Cavidin n\u0259\u015finin Sibir \u00e7\u00f6ll\u0259rind\u0259n v\u0259t\u0259n\u0259 g\u0259tirilm\u0259si haqda s\u0259r\u0259ncam verdi Heyd\u0259r \u018fliyev. Bu hadis\u0259ni Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi f\u0259aliyy\u0259tinin \u015fah \u0259s\u0259ri saymaq olar. Ax\u0131 s\u00f6hb\u0259t 1937-ci ilin repressiya dal\u011fas\u0131n\u0131n g\u00fcdaza verdiyi faci\u0259 q\u0259hr\u0259man\u0131ndan gedirdi. 1982-ci il, sovet d\u00f6vr\u00fc h\u0259l\u0259 bitm\u0259mi\u015fdi, he\u00e7 buna i\u015far\u0259l\u0259r bel\u0259 yox idi&#8230; Heyd\u0259r \u018fliyev bu add\u0131m\u0131 il\u0259 ger\u00e7\u0259yi qorxulardan \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xartd\u0131, Cavidin n\u0259\u015fini v\u0259t\u0259n\u0259 qaytarmaqla\u00a0 el\u0259 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, qorxunun \u00fcz\u0259rind\u0259ki \u00f6rt\u00fcy\u00fc g\u00f6t\u00fcr\u00fcb atma\u011fa m\u00fcv\u0259ff\u0259q oldu.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev &#8211; milli \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131z\u0131n \u015f\u0259r\u0259fli tarixidir, fakt\u0131d\u0131r, \u0259h\u0259miyy\u0259tli v\u0259 g\u0259r\u0259kli m\u0259x\u0259zidir. Bu m\u0259x\u0259z b\u00fct\u00fcn estetik ruh hal\u0131 il\u0259 f\u0259rqli duyumun, f\u0259rqli ya\u015fam\u0131n \u015f\u0259klidi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>1980-ci ill\u0259r&#8230; Heyd\u0259r \u018fliyev hakimiyy\u0259td\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131. Meydanda is\u0259 1970-1980-ci ill\u0259rin &#8211; Heyd\u0259r \u018fliyev zaman\u0131n\u0131n realla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259r s\u0131ras\u0131 vard\u0131. \u00d6lk\u0259 v\u0259 xalq ad\u0131na g\u00f6r\u00fcl\u0259n n\u0259hay\u0259tsiz \u0259m\u0259ll\u0259rin \u00f6z\u00fcl\u00fcn\u00fcn qoyuldu\u011fu m\u0259rh\u0259l\u0259 vard\u0131. Ham\u0131n\u0131n v\u0259 h\u0259r k\u0259sin vur\u011fulayaca\u011f\u0131 bu ger\u00e7\u0259yin \u00fcz\u0259rin\u0259 tarix yenid\u0259n qay\u0131dacaqd\u0131. \u00c7\u00fcnki 1970-1980-ci ill\u0259r Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdiyi \u0259xlaqi-milli-m\u0259d\u0259ni akt\u0131n\u00a0 ilham\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 icra\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. Cari prosesin, yaz\u0131lan \u0259s\u0259rl\u0259rin, b\u00fct\u00f6v \u0259d\u0259bi h\u0259r\u0259kat\u0131n ideya z\u0259mini rolunda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n apar\u0131c\u0131 simad\u0131r Heyd\u0259r \u018fliyev.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin siyas\u0259tini istiqlal s\u00f6z\u00fc il\u0259 bir m\u00fcst\u0259viy\u0259 qoyub el\u0259 eyni m\u00fcst\u0259vid\u0259 &#8220;\u0130stiqlal poeziyas\u0131&#8221; deyil\u0259n bir t\u0259snifat\u0131 d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 g\u0259tirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Daha sonra is\u0259 milli m\u00fcst\u0259qillik kimi tarixi nailiyy\u0259timizi. \u00d6n\u0259mli faktd\u0131r ki, 1995-ci ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq &#8220;\u0130stiqlal&#8221; ordeni t\u0259sis olunur v\u0259 bu orden\u0259 \u00fc\u00e7 \u015fair &#8211; X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk (\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra), M\u0259mm\u0259d Araz, B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin siyas\u0259t\u00e7i kimi g\u00fcc\u00fc \u0259vv\u0259lki inadla mill\u0259tin yadda\u015f kultuna s\u0259daq\u0259tinin b\u0259rpa edilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 h\u0259ssas yana\u015fmas\u0131ndayd\u0131. Dahi \u015fairimiz M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczulinin 500, Mirz\u0259 C\u0259lilin 128, ilk m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m s\u00f6z abid\u0259miz olan &#8220;Kitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud&#8221; dastan\u0131n\u0131n 1300 illiyinin elmi ictimaiyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si \u0259d\u0259bi irs\u0259 layiqli m\u00fcnasib\u0259tin izhar\u0131na \u0259n yax\u015f\u0131 n\u00fcmun\u0259 olmaqla yana\u015f\u0131, d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n hans\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259st\u0259k arad\u0131\u011f\u0131n\u0131, m\u0259n\u0259vi \u00fclf\u0259t tapd\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259lli edirdi.<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczulinin b\u00fct\u00fcn \u0259s\u0259rl\u0259ri (k\u00fclliyyat\u0131) alt\u0131 cildd\u0259 n\u0259\u015fr edildi. Haqq\u0131nda sanball\u0131 elmi monoqrafiyalar, t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rl\u0259ri ortaya qoyuldu. Yubileyi h\u0259m Az\u0259rbaycanda, h\u0259m\u00a0 b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk-islam al\u0259mind\u0259, h\u0259m d\u0259 Rusiya v\u0259 Avropada b\u00f6y\u00fck t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 ke\u00e7irildi.<\/p>\n<p>Yarad\u0131c\u0131l\u0131q al\u0259min\u0259 yeni istedadl\u0131 m\u00fc\u0259llifl\u0259rin g\u0259lm\u0259sind\u0259 rol oynayan, sonradan maddi \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar ucbat\u0131ndan uzun fasil\u0259l\u0259rl\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n, h\u0259tta ba\u011flanmaq t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 duran \u0259d\u0259bi orqanlar\u0131n: &#8220;Az\u0259rbaycan&#8221;, &#8220;Literaturn\u0131 Az\u0259rbaycan&#8221;, &#8220;Ulduz&#8221;, &#8220;Qobustan&#8221; jurnallar\u0131n\u0131n v\u0259 &#8220;\u018fd\u0259biyyat q\u0259zeti&#8221;nin \u00f6lk\u0259 prezidentinin x\u00fcsusi q\u0259rar\u0131 il\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m sur\u0259td\u0259 \u00f6lk\u0259nin d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sind\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si \u0259d\u0259bi prosesin g\u0259li\u015fm\u0259sind\u0259 \u0259sasl\u0131 rol oynad\u0131.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 h\u0259sr olunan b\u00fct\u00fcn m\u0259tnl\u0259rd\u0259 eyni obrazla qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131q: xilaskar, m\u0259tin, dahi insan, mill\u0259t v\u0259 xalq f\u0259daisi, b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 ba\u011fl\u0131 olan \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u00a0 v\u0259 s. v\u0259 i.a.\u00a0 Bu obraz\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6z\u00fc \u00f6z \u00f6m\u00fcr bioqrafiyas\u0131 il\u0259 yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 hans\u0131 rakursdan yana\u015f\u0131lsa, hans\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 b\u0259dii t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fcn predmetin\u0259 \u00e7evrils\u0259 bel\u0259 sonda g\u00f6zl\u0259rimiz \u00f6n\u00fcnd\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259qid\u0259 v\u0259 amal da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olan eyni Obraz canlan\u0131r. T\u0259rc\u00fcmeyi-hal\u0131n\u0131 m\u0259sl\u0259kinin ifad\u0259sin\u0259 \u00e7evirmi\u015f Heyd\u0259r \u018fliyev obraz\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 h\u0259sr olunan b\u00fct\u00fcn \u0259s\u0259rl\u0259r, \u0259slind\u0259, bir m\u0259qama israrl\u0131d\u0131r: Heyd\u0259r \u018fliyev tarixd\u0259 qal\u0131c\u0131 \u015f\u0259xsiyy\u0259tdir. \u00d6y\u00fcn\u0259 bil\u0259c\u0259yimiz T\u018fKl\u0259rd\u0259ndir!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Biz \u00fcmumilli liderin v\u0259t\u0259n, yurd, xalq ad\u0131na g\u00f6rd\u00fcy\u00fc n\u0259hay\u0259tsiz \u0259m\u0259ll\u0259rd\u0259n b\u0259hs etdik. Amma Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259n d\u0259y\u0259rli \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n biri Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevdir. Heyd\u0259r \u018fliyevin u\u011furlu siyasi kursunun bariz \u00f6rn\u0259yi!<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259m d\u0259 \u0130lham \u018fliyevin simas\u0131nda ya\u015fay\u0131r, \u0259b\u0259di davam ed\u0259n tarix\u0259 \u00e7evrilir. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, \u00e7a\u011fda\u015f d\u00f6vr\u00fcm\u00fczd\u0259 \u0130lham \u018fliyev\u0259 h\u0259sr olunan \u0259s\u0259rl\u0259r ilkin olaraq Heyd\u0259r \u018fliyev obraz\u0131n\u0131 i\u00e7ind\u0259n ke\u00e7irm\u0259li olurlar:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r \u00f6z\u00fc kimi inand\u0131\u011f\u0131 bir varis\u0259<\/p>\n<p>G\u00fcv\u0259n\u0259r\u0259k, bir inamla dem\u0259dimi ill\u0259r qabaq:<\/p>\n<p>&#8220;Az\u0259rbaycan g\u00fcn\u0259\u015f kimi Yer \u00fcz\u00fcn\u0259 sa\u00e7\u0131lacaq!&#8221;<\/p>\n<p>Odlar yurdu, nur sa\u00e7\u0131rsan,<\/p>\n<p>qaranl\u0131qlar gend\u0259n ke\u00e7ir,<\/p>\n<p>Avropan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 add\u0131mlar\u0131 s\u0259nd\u0259n ke\u00e7ir!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Arzu \u018fs\u0259dov<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259m d\u0259 s\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn &#8220;yadda\u015f sirri&#8221;dir. O, d\u00f6vl\u0259tin r\u0259mzin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f ilk siyasi lider oldu v\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ibr\u0259tamizdir ki, bel\u0259 bir hadis\u0259 Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259ydi ki, ba\u015f verirdi. Bel\u0259 hadis\u0259l\u0259ri is\u0259 tarix sonradan t\u0259shih etmir. \u00c7\u00fcnki y\u00fczill\u0259r ke\u00e7\u0259nd\u0259n sonra tarix daha \u00e7ox h\u0259qiq\u0259tin dilind\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r. Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131n siyas\u0259t dilini d\u00fcnyaya t\u0259lim ed\u0259n ilk az\u0259rbaycanl\u0131 oldu. Bu m\u0259nada, y\u00fczill\u0259r ke\u00e7\u0259nd\u0259n sonra da tarix Az\u0259rbaycan bar\u0259d\u0259 qurucunun, baninin, \u00fcmummilli liderin, y\u0259ni Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00fcslubunda dan\u0131\u015facaq.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Elnar\u0259 Akimova<\/strong><\/span><\/div>\n<div><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>YAP \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc, Milli M\u0259clisin deputat\u0131,<\/strong><\/span><\/div>\n<div><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Filologiya elml\u0259ri doktoru<\/strong><\/span><\/div>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Az\u0259rbaycan.media\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Heyd\u0259r \u018fliyev minillik d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximiz\u0259 milli m\u0259fkur\u0259y\u0259 istinad ed\u0259n ilk v\u0259 yeni Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin qurucusu kimi daxil olmu\u015f \u015f\u0259xsiyy\u0259tdir. O, \u0259vv\u0259l milli m\u0259fkur\u0259ni, sonra m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259ti yaratd\u0131. Hakimiyy\u0259td\u0259 oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":62522,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[50,1],"tags":[],"class_list":["post-62520","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundm","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62520","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=62520"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62520\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":62524,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62520\/revisions\/62524"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/62522"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=62520"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=62520"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=62520"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}