{"id":57030,"date":"2025-10-25T11:09:13","date_gmt":"2025-10-25T07:09:13","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=57030"},"modified":"2025-10-25T11:10:14","modified_gmt":"2025-10-25T07:10:14","slug":"57030","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=57030","title":{"rendered":"Avropan\u0131 h\u0259y\u0259canland\u0131ran t\u0259hl\u00fck\u0259: Yeni plan haz\u0131rlan\u0131r"},"content":{"rendered":"<div id=\"mvp-content-body-top\" class=\"left relative\">\n<div id=\"mvp-content-main\" class=\"left relative\">\n<p><strong>Avropan\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi qit\u0259nin \u0259sas prioritetl\u0259ri s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Rusiyan\u0131n Ukraynada ba\u015flatd\u0131\u011f\u0131 m\u00fcharib\u0259, i\u015f\u011fal\u0131n g\u00fcnb\u0259g\u00fcn geni\u015fl\u0259nm\u0259si Avropan\u0131 da narahat edir. Rusiya dronlar\u0131 Avropa \u00fcz\u0259rind\u0259 u\u00e7ur, n\u0259tic\u0259d\u0259 t\u0259yyar\u0259 reysl\u0259ri t\u0259xir\u0259 sal\u0131n\u0131r, h\u0259tta onlar NATO h\u0259rbi bazalar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. Bu da Avropa \u0130ttifaq\u0131 (A\u0130) \u00f6lk\u0259l\u0259rini t\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz add\u0131mlar atma\u011fa m\u0259cbur edir. Sanksiyalar Rusiyan\u0131n aqressiv h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bilmir. \u0130ndiy\u0259 q\u0259d\u0259r 19 sanksiya paketi t\u0259tbiq olunsa da, Kreml geri \u00e7\u0259kil\u0259n\u0259 ox\u015fam\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Avropan\u0131n m\u00fcdafi\u0259 imkanlar\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259k plan<\/strong><\/p>\n<p>A\u0130 preventiv add\u0131m kimi quruma \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 &#8220;S\u00fclh\u00fcn qorunmas\u0131 \u2013 2030 M\u00fcdafi\u0259 Haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yol x\u0259rit\u0259si&#8221; plan\u0131n\u0131 t\u0259qdim edib. Plan Avropan\u0131n m\u00fcdafi\u0259 imkanlar\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lib. Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n s\u0259dri Ursula fon der Lyayen planla ba\u011fl\u0131 nikbin \u0259hval-ruhiyy\u0259d\u0259dir. O bildirib ki, son t\u0259hdidl\u0259r Avropan\u0131n risk alt\u0131nda oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir: \u201cBiz h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 v\u0259 \u0259razimizin h\u0259r santimetrini qorumal\u0131y\u0131q. Avropa vahid, h\u0259mr\u0259y v\u0259 q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259lidir. Yol x\u0259rit\u0259si 2030-cu il\u0259 do\u011fru yolda \u00fcmumi m\u0259qs\u0259dl\u0259ri v\u0259 konkret m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n ayd\u0131n pland\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"\" src=\"https:\/\/kaspi.az\/storage\/posts\/large\/zqNYPPuhrb0zzoRD1K6y45lyNkW2q8bksS0WVSCN.jpg\" alt=\"\" width=\"350\" height=\"245\" \/><\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>B\u0259s s\u0259n\u0259dd\u0259 n\u0259l\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub? \u0130lkin m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, s\u0259n\u0259d ilkin olaraq d\u00f6rd \u0259sas t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur &#8211; &#8220;Dron divar\u0131&#8221; (European Drone Defence Initiative), &#8220;\u015e\u0259rq s\u0259rh\u0259di g\u00f6z\u0259t\u00e7isi&#8221; (Eastern Flank Watch), &#8220;Avropa hava qalxan\u0131&#8221; (European Air Shield) v\u0259 &#8220;Kosmosda m\u00fcdafi\u0259&#8221; (Defence Space Shield). Bunlar quruda, d\u0259nizd\u0259, havada, kiber m\u0259kanda v\u0259 kosmosda Avropan\u0131n m\u00fcdafi\u0259sini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259li v\u0259 NATO m\u0259qs\u0259dl\u0259rinin yerin\u0259 yetirilm\u0259sin\u0259 t\u00f6hf\u0259 verm\u0259lidir. Bundan \u0259lav\u0259, plan silahlar\u0131n birg\u0259 haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn doqquz &#8220;imkanlar koalisiyas\u0131&#8221;n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, A\u0130-nin m\u00fcdafi\u0259 s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131n\u0131, idxaldan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n azald\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcdafi\u0259 avadanl\u0131qlar\u0131n\u0131n vahid bazar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 ehtiva edir. \u201cYol x\u0259rit\u0259si\u201d h\u0259m\u00e7inin 2027-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn Avropa boyunca qo\u015funlar\u0131n v\u0259 texnikan\u0131n s\u00fcr\u0259tli h\u0259r\u0259k\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn quru, hava v\u0259 d\u0259niz mar\u015frutlar\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259si il\u0259 \u00fcmum-Avropa h\u0259rbi mobillik zonas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 planlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. NATO il\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259d\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs Avropan\u0131n b\u00f6hranlara s\u00fcr\u0259tli reaksiya verm\u0259k qabiliyy\u0259tini g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"\" src=\"https:\/\/kaspi.az\/storage\/posts\/large\/ZnPmtK0TdxnKJXNmUZkJeBjxkLahZP5J6CFry2Vb.jpg\" alt=\"\" width=\"349\" height=\"244\" \/><\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>H\u0259rbi v\u0259 kosmik m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn 131 milyard avro<\/strong><\/p>\n<p>A\u0130-nin m\u00fcdafi\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 komissar\u0131 Andryus Kubilyus bildirib ki, qurumun yeni yeddi illik b\u00fcdc\u0259sind\u0259 h\u0259rbi v\u0259 kosmik m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn 131 milyard avronun ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259klif edib ki, bu da \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 (25,5 milyard avro) be\u015f d\u0259f\u0259 \u00e7oxdur. Yeni b\u00fcdc\u0259 plan\u0131 2026-c\u0131 ilin sonunad\u0259k A\u0130-nin b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiql\u0259nm\u0259lidir. Andrius Kubiliusun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, ittifaqa \u00fczv b\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259tl\u0259r 2028-ci il\u0259d\u0259k h\u0259rbi x\u0259rcl\u0259rini \u00fcmumdaxili m\u0259hsullar\u0131n\u0131n az\u0131 \u00fc\u00e7 faizin\u0259 \u00e7atd\u0131rsalar, A\u0130 \u00f6lk\u0259l\u0259rinin 2028\u20132035-ci ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259rbi x\u0259rcl\u0259ri 4,2 trilyon avroya \u00e7ata bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u201cReuters\u201din m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, \u0259vv\u0259lc\u0259 A\u0130-nin \u015f\u0259rq s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin m\u00fcdafi\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f &#8220;dron divar\u0131&#8221;n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u00fc geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k t\u0259klif edilir. Agentliyin bildirdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, q\u0259rar b\u0259zi regionlar\u0131n \u00f6zl\u0259rini \u201cm\u0259hrum hiss etdikl\u0259rini bildirm\u0259sind\u0259n&#8221; sonra q\u0259bul edilib. &#8220;Yol x\u0259rit\u0259si\u201dnd\u0259 pilotsuz u\u00e7u\u015f aparatlar\u0131na qar\u015f\u0131 sisteml\u0259r kimi \u0259sas sah\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn imkanlar, m\u0259qs\u0259dl\u0259r v\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"\" src=\"https:\/\/kaspi.az\/storage\/posts\/large\/K77PB3AQnKD0WFPEDzks7pPmmYOtDQuyqKeQRYEq.webp\" alt=\"\" width=\"350\" height=\"245\" \/><\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, A\u0130-d\u0259 &#8220;dron divar\u0131&#8221;n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r 2024-c\u00fc ilin may ay\u0131ndan apar\u0131l\u0131r. Kubilius bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259 h\u0259m\u00e7inin \u00f6t\u0259n sentyabrda Pol\u015fa s\u0259rh\u0259dind\u0259 vurulan v\u0259 Danimarka, \u0130sve\u00e7, Norve\u00e7 v\u0259 Almaniyan\u0131n hava m\u0259kan\u0131n\u0131 pozan pilotsuz u\u00e7u\u015f aparatlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 hadis\u0259l\u0259rd\u0259n sonra \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib. Lakin \u201cPolitico\u201d v\u0259 \u201cFinancial Times\u201d\u0131n qeyd etdiyi kimi, AK-n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc A\u0130 \u00f6lk\u0259l\u0259rinin liderl\u0259ri aras\u0131nda birm\u0259nal\u0131 qar\u015f\u0131lanmay\u0131b. Onlardan b\u0259zil\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Fransa Prezidenti Emmanuel Makron bel\u0259 bir layih\u0259nin t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sind\u0259 q\u0259bul edil\u0259n b\u00fct\u00fcn q\u0259rarlar\u0131n Br\u00fcsseld\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259c\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 narahatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifad\u0259 edib. Bundan \u0259lav\u0259, &#8220;dron divar\u0131&#8221; \u00e7ox baha ba\u015fa g\u0259l\u0259 bil\u0259r v\u0259 onun effektivliyi yaln\u0131z ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 s\u00fcbut edilib.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"\" src=\"https:\/\/kaspi.az\/storage\/posts\/large\/tN86WJMpLZ02xt3NYrFY3CmssBP18uotIN4BzwPj.jpg\" alt=\"\" width=\"350\" height=\"245\" \/><\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs reald\u0131rm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, NATO-nun iyunda ke\u00e7iril\u0259n Haaqa sammitind\u0259 32 \u00f6lk\u0259d\u0259n ibar\u0259t alyans 2035-ci il\u0259d\u0259k \u00dcDM-nin 5 faizini m\u00fcdafi\u0259y\u0259 x\u0259rcl\u0259m\u0259k \u00f6hd\u0259liyi g\u00f6t\u00fcr\u00fcb. \u0130ndi is\u0259 bu h\u0259d\u0259f\u0259 nec\u0259 \u00e7atmaq \u0259sas m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusuna \u00e7evrilib. Avropal\u0131lar m\u00fcdafi\u0259 x\u0259rcl\u0259rinin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n AB\u015e il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn yax\u015f\u0131 oldu\u011funu anlay\u0131rlar, amma m\u0259yusluq da var. Ad\u0131n\u0131n \u00e7\u0259kilm\u0259sini ist\u0259m\u0259y\u0259n avropal\u0131 diplomatlardan biri mediaya deyib ki, Ukraynaya AB\u015e silah\u0131n\u0131n NATO vasit\u0259sil\u0259 verilm\u0259si optimal se\u00e7im deyil. \u00c7\u00fcnki bu halda A\u0130 \u00f6lk\u0259l\u0259ri &#8220;iki d\u0259f\u0259 \u00f6d\u0259ni\u015f etm\u0259li olur: birinci AB\u015e m\u00fcdafi\u0259 s\u0259nayesi, sonra is\u0259 \u00f6zl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn&#8221;. Haz\u0131rda \u0259n t\u0259cili m\u0259s\u0259l\u0259 is\u0259 Avropan\u0131n havadan v\u0259 raketl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcdafi\u0259sinin inteqrasiyas\u0131d\u0131r. NATO-nun Ba\u015f katibi Mark Rutte qar\u015f\u0131dak\u0131 ill\u0259rd\u0259 alyans\u0131n havadan m\u00fcdafi\u0259 x\u0259rcl\u0259rini 400 faiz\u0259d\u0259k qald\u0131rmal\u0131 oldu\u011funu deyib.<\/p>\n<p>C\u0259nubi v\u0259 Q\u0259rbi Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rinin narahatl\u0131qlar\u0131, regional prioritetl\u0259rin balansla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 b\u00fcdc\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn taleyini m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259c\u0259k. \u018fg\u0259r Br\u00fcssel bu mexanizmi b\u00fct\u00fcn qit\u0259ni \u0259hat\u0259 ed\u0259n inkl\u00fcziv v\u0259 adaptiv sistem\u0259 \u00e7evir\u0259 bils\u0259, \u201cdron divar\u0131\u201d qit\u0259nin t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik tarixind\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 olacaq. (&#8220;Kaspi&#8221; q\u0259zeti)<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"mvp-content-bot\" class=\"left\"><\/div>\n<\/div>\n<div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Avropan\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi qit\u0259nin \u0259sas prioritetl\u0259ri s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Rusiyan\u0131n Ukraynada ba\u015flatd\u0131\u011f\u0131 m\u00fcharib\u0259, i\u015f\u011fal\u0131n g\u00fcnb\u0259g\u00fcn geni\u015fl\u0259nm\u0259si Avropan\u0131 da narahat edir. Rusiya dronlar\u0131 Avropa \u00fcz\u0259rind\u0259 u\u00e7ur, n\u0259tic\u0259d\u0259 t\u0259yyar\u0259 reysl\u0259ri t\u0259xir\u0259 sal\u0131n\u0131r, h\u0259tta onlar NATO&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":57031,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[70],"tags":[],"class_list":["post-57030","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-thlil"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57030","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=57030"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57030\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":57035,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57030\/revisions\/57035"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/57031"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=57030"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=57030"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=57030"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}