{"id":56763,"date":"2025-10-23T06:25:51","date_gmt":"2025-10-23T02:25:51","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=56763"},"modified":"2025-12-01T14:59:44","modified_gmt":"2025-12-01T10:59:44","slug":"usaqlarda-diqq%c9%99t-%c9%99skikliyi-v%c9%99-hiperaktivlik-s%c9%99b%c9%99bl%c9%99r-%c9%99lam%c9%99tl%c9%99r-v%c9%99-mualic%c9%99-yollari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=56763","title":{"rendered":"U\u015faqlarda diqq\u0259t \u0259skikliyi v\u0259 hiperaktivlik: s\u0259b\u0259bl\u0259r, \u0259lam\u0259tl\u0259r v\u0259 m\u00fcalic\u0259 yollar\u0131"},"content":{"rendered":"<h3 data-start=\"251\" data-end=\"338\">U\u015faqlarda diqq\u0259t \u0259skikliyi v\u0259 hiperaktivlik: s\u0259b\u0259bl\u0259r, \u0259lam\u0259tl\u0259r v\u0259 m\u00fcalic\u0259 yollar\u0131<\/h3>\n<p data-start=\"340\" data-end=\"715\">Diqq\u0259t \u0259skikliyi v\u0259 hiperaktivlik pozuntusu (DEHB) \u2013 u\u015faqlar aras\u0131nda \u0259n \u00e7ox rast g\u0259lin\u0259n nevroloji probleml\u0259rd\u0259n biridir. Ad\u0259t\u0259n 6\u201312 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131nda a\u015fkarlanan bu v\u0259ziyy\u0259t diqq\u0259tin c\u0259ml\u0259nm\u0259sind\u0259 \u00e7\u0259tinlik, impulsiv davran\u0131\u015f v\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q f\u0259all\u0131qla m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. DEHB yaln\u0131z u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, h\u0259m d\u0259 valideynl\u0259r v\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p data-start=\"340\" data-end=\"715\"><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Az\u0259rbaycan.media\u00a0<\/strong><\/span>\u00a0sayt\u0131n\u0131n\u00a0<span style=\"color: #ff0000;\"><em><strong>\u201cQaranl\u0131qdan i\u015f\u0131\u011fa\u201d<\/strong><\/em><\/span>\u00a0rubrikas\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u201c<strong>PR\u0130M\u201d Psixososial Reabilitasiya v\u0259 \u0130nki\u015faf M\u0259rk\u0259zinin direktoru<\/strong> Almara A\u011eAQIZI il\u0259 o haqda dan\u0131\u015faca\u011f\u0131q.<\/p>\n<h4 data-start=\"717\" data-end=\"748\">DEHB-nin yaranma s\u0259b\u0259bl\u0259ri<\/h4>\n<p data-start=\"750\" data-end=\"856\">M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin fikrinc\u0259, bu pozuntunun t\u0259k bir s\u0259b\u0259bi yoxdur. Ancaq bir ne\u00e7\u0259 \u0259sas amil risk yarada bil\u0259r:<\/p>\n<ul data-start=\"858\" data-end=\"1303\">\n<li data-start=\"858\" data-end=\"986\">\n<p data-start=\"860\" data-end=\"986\"><strong data-start=\"860\" data-end=\"880\">Genetik meyllik:<\/strong> Ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, valideynl\u0259rind\u0259 DEHB olan u\u015faqlarda bu hal\u0131n yaranma ehtimal\u0131 daha y\u00fcks\u0259kdir.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"987\" data-end=\"1125\">\n<p data-start=\"989\" data-end=\"1125\"><strong data-start=\"989\" data-end=\"1007\">Beyin kimyas\u0131:<\/strong> Dopamin v\u0259 norepinefrin kimi neyromediatorlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti diqq\u0259t v\u0259 davran\u0131\u015f\u0131n t\u0259nziml\u0259nm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1126\" data-end=\"1303\">\n<p data-start=\"1128\" data-end=\"1303\"><strong data-start=\"1128\" data-end=\"1153\">\u018ftraf m\u00fchit amill\u0259ri:<\/strong> Hamil\u0259lik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 siqaret, alkoqol v\u0259 dig\u0259r z\u0259r\u0259rli madd\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259, erk\u0259n do\u011fu\u015f v\u0259 ya do\u011fu\u015f zaman\u0131 ba\u015f ver\u0259n \u00e7\u0259tinlikl\u0259r DEHB riskini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h4 data-start=\"1305\" data-end=\"1325\">\u018fsas simptomlar<\/h4>\n<p data-start=\"1327\" data-end=\"1378\">DEHB-nin \u0259lam\u0259tl\u0259ri ad\u0259t\u0259n \u00fc\u00e7 \u0259sas qrupda toplan\u0131r:<\/p>\n<p data-start=\"1380\" data-end=\"1406\"><strong data-start=\"1380\" data-end=\"1404\">1. Diqq\u0259t pozuntusu:<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"1407\" data-end=\"1539\">\n<li data-start=\"1407\" data-end=\"1448\">\n<p data-start=\"1409\" data-end=\"1448\">Uzun m\u00fcdd\u0259t diqq\u0259ti toplamaq \u00e7\u0259tindir<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1449\" data-end=\"1506\">\n<p data-start=\"1451\" data-end=\"1506\">T\u0259\u015fkilatlanma v\u0259 vaxt\u0131n idar\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259r<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1507\" data-end=\"1539\">\n<p data-start=\"1509\" data-end=\"1539\">T\u0259f\u0259rr\u00fcatlara fikir verm\u0259m\u0259k<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"1541\" data-end=\"1564\"><strong data-start=\"1541\" data-end=\"1562\">2. Hiperaktivlik:<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"1565\" data-end=\"1671\">\n<li data-start=\"1565\" data-end=\"1598\">\n<p data-start=\"1567\" data-end=\"1598\">Yerind\u0259 sakit dayana bilm\u0259m\u0259k<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1599\" data-end=\"1638\">\n<p data-start=\"1601\" data-end=\"1638\">Daim dan\u0131\u015fmaq v\u0259 ya h\u0259r\u0259k\u0259td\u0259 olmaq<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1639\" data-end=\"1671\">\n<p data-start=\"1641\" data-end=\"1671\">T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskarl\u0131qda h\u0259ddi a\u015fmaq<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p data-start=\"1673\" data-end=\"1694\"><strong data-start=\"1673\" data-end=\"1692\">3. Impulsivlik:<\/strong><\/p>\n<ul data-start=\"1695\" data-end=\"1788\">\n<li data-start=\"1695\" data-end=\"1723\">\n<p data-start=\"1697\" data-end=\"1723\">D\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259d\u0259n h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259k<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1724\" data-end=\"1754\">\n<p data-start=\"1726\" data-end=\"1754\">Ba\u015fqalar\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc k\u0259sm\u0259k<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"1755\" data-end=\"1788\">\n<p data-start=\"1757\" data-end=\"1788\">Riskli davran\u0131\u015flara meyllilik<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h4 data-start=\"1790\" data-end=\"1816\">Diaqnoz nec\u0259 qoyulur?<\/h4>\n<p data-start=\"1818\" data-end=\"2163\">DEHB diaqnozu sad\u0259 bir testl\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmir \u2014 bu, \u00e7oxm\u0259rh\u0259l\u0259li bir qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 t\u0259l\u0259b edir.<br data-start=\"1913\" data-end=\"1916\" \/>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r u\u015fa\u011f\u0131n valideynl\u0259rind\u0259n v\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rind\u0259n m\u0259lumat toplay\u0131r, psixoloji m\u00fcsahib\u0259l\u0259r apar\u0131r v\u0259 davran\u0131\u015f testl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edir. M\u0259qs\u0259d simptomlar\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r ciddi oldu\u011funu v\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131na nec\u0259 t\u0259sir etdiyini anlamaqd\u0131r.<\/p>\n<h4 data-start=\"2165\" data-end=\"2195\">M\u00fcalic\u0259 v\u0259 d\u0259st\u0259k yollar\u0131<\/h4>\n<p data-start=\"2197\" data-end=\"2281\">DEHB-li u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcalic\u0259 f\u0259rdi yana\u015fma t\u0259l\u0259b edir. \u018fn t\u0259sirli \u00fcsullar bunlard\u0131r:<\/p>\n<ul data-start=\"2283\" data-end=\"2651\">\n<li data-start=\"2283\" data-end=\"2402\">\n<p data-start=\"2285\" data-end=\"2402\"><strong data-start=\"2285\" data-end=\"2309\">Davran\u0131\u015f terapiyas\u0131:<\/strong> U\u015fa\u011fa m\u00fcsb\u0259t davran\u0131\u015f modell\u0259rini \u00f6yr\u0259tm\u0259k v\u0259 neqativ v\u0259rdi\u015fl\u0259ri azaltmaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2403\" data-end=\"2527\">\n<p data-start=\"2405\" data-end=\"2527\"><strong data-start=\"2405\" data-end=\"2437\">Valideyn v\u0259 m\u00fc\u0259llim d\u0259st\u0259yi:<\/strong> U\u015fa\u011fa evd\u0259 v\u0259 m\u0259kt\u0259bd\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259yin effektiv yollar\u0131 haqq\u0131nda maarifl\u0259ndirm\u0259 vacibdir.<\/p>\n<\/li>\n<li data-start=\"2528\" data-end=\"2651\">\n<p data-start=\"2530\" data-end=\"2651\"><strong data-start=\"2530\" data-end=\"2549\">T\u0259hsil d\u0259st\u0259yi:<\/strong> F\u0259rdi t\u0259dris proqramlar\u0131 u\u015fa\u011f\u0131n \u00f6yr\u0259nm\u0259 qabiliyy\u0259tini art\u0131rma\u011fa v\u0259 u\u011fur hissi qazanmas\u0131na k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h4 data-start=\"2653\" data-end=\"2664\">N\u0259tic\u0259<\/h4>\n<p data-start=\"2666\" data-end=\"2967\">Diqq\u0259t \u0259skikliyi v\u0259 hiperaktivlik pozuntusu u\u015fa\u011f\u0131n sosial v\u0259 akademik inki\u015faf\u0131na ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Amma d\u00fczg\u00fcn m\u00fcalic\u0259, davaml\u0131 d\u0259st\u0259k v\u0259 anlay\u0131\u015fl\u0131 yana\u015fma il\u0259 DEHB-li u\u015faqlar da tam potensiallar\u0131na \u00e7ata bil\u0259rl\u0259r. Bu prosesd\u0259 valideyn, m\u00fc\u0259llim v\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u0259sas rol oynay\u0131r.<\/p>\n<hr data-start=\"2969\" data-end=\"2972\" \/>\n<p data-start=\"2974\" data-end=\"3197\"><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Almara A\u011eAQIZI<\/strong><\/span><\/p>\n<p data-start=\"2974\" data-end=\"3197\"><span style=\"color: #ff0000;\"><strong data-start=\"2977\" data-end=\"3080\">\u00a0\u201cPR\u0130M \u2013 Psixososial Reabilitasiya v\u0259 \u0130nki\u015faf M\u0259rk\u0259zinin direktoru<\/strong><\/span><\/p>\n<p data-start=\"2974\" data-end=\"3197\"><br data-start=\"3080\" data-end=\"3083\" \/><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>\ud83d\udcde \u018flaq\u0259: +994 50 207 80 04<\/strong><\/span><br data-start=\"3114\" data-end=\"3117\" \/><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>\ud83d\udccd \u00dcnvan: Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri, Zahid X\u0259lilov 48A (Elml\u0259r Akademiyas\u0131 m\/st yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131)<\/strong><\/span><\/p>\n<p data-start=\"2974\" data-end=\"3197\"><strong><span style=\"color: #ff0000;\">M\u0259nb\u0259: Az\u0259rbaycan.media\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>U\u015faqlarda diqq\u0259t \u0259skikliyi v\u0259 hiperaktivlik: s\u0259b\u0259bl\u0259r, \u0259lam\u0259tl\u0259r v\u0259 m\u00fcalic\u0259 yollar\u0131 Diqq\u0259t \u0259skikliyi v\u0259 hiperaktivlik pozuntusu (DEHB) \u2013 u\u015faqlar aras\u0131nda \u0259n \u00e7ox rast g\u0259lin\u0259n nevroloji probleml\u0259rd\u0259n biridir. Ad\u0259t\u0259n 6\u201312 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131nda&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":60597,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,71],"tags":[],"class_list":["post-56763","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset","category-sosial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56763","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56763"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56763\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":61037,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56763\/revisions\/61037"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/60597"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56763"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56763"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56763"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}