{"id":56472,"date":"2025-10-21T07:51:55","date_gmt":"2025-10-21T03:51:55","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=56472"},"modified":"2025-10-21T08:02:40","modified_gmt":"2025-10-21T04:02:40","slug":"od-alovlu-xalq-sairi-fuad-bil%c9%99suvarli-yazir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=56472","title":{"rendered":"Od-alovlu \u201cXalq \u015fairi\u201d&#8230;- Fuad Bil\u0259suvarl\u0131 yaz\u0131r"},"content":{"rendered":"<div class=\"adn ads\" data-message-id=\"#msg-a:r-2463616855282794144\" data-legacy-message-id=\"19a04bfb639962c1\">\n<div class=\"gs\">\n<div class=\"\">\n<div dir=\"auto\">\n<p>Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n s\u00f6nm\u0259z ulduzlar\u0131ndan biri, poeziyam\u0131z\u0131n od-alovu, azadl\u0131q car\u00e7\u0131s\u0131 X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk haqq\u0131nda yazmaq el\u0259 d\u0259 asan deyil. Onun bar\u0259sind\u0259 h\u0259r c\u00fcml\u0259 bir yan\u011f\u0131, h\u0259r k\u0259lm\u0259 bir m\u0259suliyy\u0259t t\u0259l\u0259b edir. \u00c7\u00fcnki X\u0259lil Rza yaln\u0131z bir \u015fair deyildi \u2013 o, b\u00fct\u00f6v bir xalq\u0131n milli ruhunun, istiqlal t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn b\u0259dii ifad\u0259si idi. \u201cAzadl\u0131\u011f\u0131 ist\u0259mir\u0259m z\u0259rr\u0259-z\u0259rr\u0259, qram-qram\u201d dey\u0259n X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk, azadl\u0131q ideyas\u0131n\u0131 poeziyam\u0131z\u0131n damar\u0131na yerid\u0259n, mill\u0259tin azad d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sini oyadan s\u00f6z q\u0259hr\u0259man\u0131 idi.<\/p>\n<p>O, Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r \u015fairl\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 milli poeziyam\u0131z\u0131n pasportu, azadl\u0131q ruhunun poeziyada manifesti idi. Bu g\u00fcn milli ruhlu \u015fairl\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015fanda X\u0259lil Rzan\u0131n ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259km\u0259d\u0259n ke\u00e7m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u00c7\u00fcnki o, s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda xalq\u0131n s\u0259sini, mill\u0259tin f\u0259ryad\u0131n\u0131, v\u0259t\u0259nin a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 q\u0259l\u0259m\u0259 g\u0259tir\u0259n idi.<\/p>\n<p><strong>Bir \u00f6m\u00fcr poeziyaya h\u0259sr olunmu\u015f tale<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck \u015fairi X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk 1932-ci il, 21 oktyabrda Salyan\u0131n Pir\u0259bb\u0259 k\u0259ndind\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131. U\u015faql\u0131q ill\u0259rind\u0259n s\u00f6z\u0259, \u015feir\u0259, \u0259d\u0259biyyata d\u0259rin maraq g\u00f6st\u0259rmi\u015f, ilk \u015feirini h\u0259l\u0259 m\u0259kt\u0259bli ik\u0259n yazm\u0131\u015fd\u0131. 1954-c\u00fc ild\u0259 Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin filologiya fak\u00fclt\u0259sini bitir\u0259n g\u0259nc X\u0259lil Rza el\u0259 h\u0259min ild\u0259n etibar\u0259n \u0259d\u0259bi m\u00fchit\u0259 daxil olur, t\u0259nqidi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li \u015feirl\u0259ri, k\u0259skin yaz\u0131lar\u0131 il\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. O, Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyinin n\u0259zdind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u0259d\u0259bi d\u0259rgil\u0259rd\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir, poeziyan\u0131 t\u0259kc\u0259 s\u0259n\u0259t yox, h\u0259m d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q tribunas\u0131 say\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>1957-ci ild\u0259 onun ilk \u015feir kitab\u0131 \u2014 \u201cBahar\u201d \u00e7ap olundu. Bu kitabdan etibar\u0259n o, art\u0131q xalq\u0131n \u015fairi idi. Onun \u015feirl\u0259ri mill\u0259tin a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131, xalq\u0131n taleyini, azadl\u0131q arzusunu ifad\u0259 edirdi. X\u0259lil Rza q\u0259l\u0259mini s\u0259ng\u0259r bilirdi. \u018fsg\u0259r silahla d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcs\u0259, X\u0259lil s\u00f6zl\u0259 vuru\u015furdu \u2014 azadl\u0131q u\u011frunda, milli kimlik u\u011frunda, v\u0259t\u0259nin b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc u\u011frunda.<\/p>\n<p><strong>S\u00f6zl\u0259 m\u00fcbariz\u0259nin \u00f6n c\u0259bh\u0259sind\u0259<\/strong><\/p>\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk 1980-ci ill\u0259rin sonlar\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n Milli Azadl\u0131q H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fcll\u0259rind\u0259n biri idi. O, mitinql\u0259rd\u0259, tribunlarda, xalq\u0131n i\u00e7ind\u0259 idi. 1990-c\u0131 ilin 20 Yanvar faci\u0259sind\u0259n sonra \u015fairin m\u00fcbariz ruhu hakimiyy\u0259tin h\u0259d\u0259fin\u0259 \u00e7evrildi. X\u0259lil b\u0259y azadl\u0131q u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259bs edildi v\u0259 Moskvan\u0131n m\u0259\u015fhur Lefortovo h\u0259bsxanas\u0131nda dustaq h\u0259yat\u0131 ya\u015fad\u0131.<\/p>\n<p>Ancaq onun azadl\u0131q sevgisini z\u0259ncirl\u0259r bel\u0259 sars\u0131da bilm\u0259di. 1991-ci ild\u0259 azadl\u0131\u011fa burax\u0131ld\u0131qdan sonra o, yenid\u0259n q\u0259l\u0259mini silah kimi qald\u0131rd\u0131, xalq\u0131n ruhunu dir\u00e7\u0259ltm\u0259y\u0259 davam etdi. Onun poeziyas\u0131 yen\u0259 d\u0259 yan\u0131rd\u0131, i\u00e7ind\u0259ki od-alov s\u00f6nm\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p><strong>T\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i, alim, m\u00fcbariz, ata<\/strong><\/p>\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk yaln\u0131z \u015fair deyildi, h\u0259m d\u0259 d\u0259rin \u0259d\u0259biyyat bilicisi, g\u00f6z\u0259l t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i idi. O, Nizami G\u0259nc\u0259vinin \u201cSirl\u0259r x\u0259zin\u0259si\u201d, \u201cYeddi g\u00f6z\u0259l\u201d, \u201c\u0130sg\u0259nd\u0259rnam\u0259\u201d kimi m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m \u0259s\u0259rl\u0259rini v\u0259 d\u00fcnya poeziyas\u0131n\u0131n bir \u00e7ox incil\u0259rini do\u011fma ana dilimiz\u0259 sev\u0259-sev\u0259 \u00e7evirmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Onun 1950\u201360-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u201cQatar ged\u0259r\u201d, \u201cM\u00fcq\u0259dd\u0259s yol\u201d, \u201cAta i\u015fd\u0259n g\u0259l\u0259nd\u0259\u201d, \u201cZ\u0259f\u0259r \u00e7\u0259l\u0259ngi\u201d, \u201cAta \u0259ll\u0259ri\u201d, \u201cS\u0131r\u0131ql\u0131\u201d, \u201cM\u0259n dava g\u00f6rm\u0259mi\u015f\u0259m\u201d, \u201c\u018fn qiym\u0259tli \u0259klil\u201d kimi \u015feirl\u0259ri poeziyam\u0131zda xalq\u0131n duy\u011fular\u0131n\u0131, \u0259sg\u0259rin s\u0259ssiz f\u0259ryad\u0131n\u0131, atan\u0131n, anan\u0131n \u00fcr\u0259k a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 \u0259ks etdirirdi.<\/p>\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n Xalq \u015fairi\u201d f\u0259xri ad\u0131n\u0131 1992-ci ild\u0259 m\u0259hz Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev vermi\u015fdi. Heyd\u0259r \u018fliyev onun \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259, milli \u0259qid\u0259sin\u0259, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na x\u00fcsusi r\u0259\u011fb\u0259t b\u0259sl\u0259yirdi.<\/p>\n<\/div>\n<div dir=\"auto\">\n<p><strong>Dost xatir\u0259sind\u0259 X\u0259lil Rza<\/strong><\/p>\n<p>Xalq \u015fairi N\u0259riman H\u0259s\u0259nzad\u0259 dostu X\u0259lil Rzan\u0131 bel\u0259 xat\u0131rlay\u0131r:<br \/>\n\u201cX\u0259lil Rza il\u0259 birg\u0259 Maksim Qorki ad\u0131na \u0130nstitutda oxuyurduq. O, g\u0259ncliyin co\u015fqusu i\u00e7ind\u0259, od-alov kimi bir insan idi. H\u0259yat yolda\u015flar\u0131m\u0131z Sara v\u0259 Fir\u0259ngiz xan\u0131mlarla da o ill\u0259rd\u0259 tan\u0131\u015f olmu\u015fduq. X\u0259lil enerjili, c\u0259sar\u0259tli, saf \u00fcr\u0259kli idi. Bir d\u0259f\u0259 Siyasi \u0130qtisad d\u0259rsind\u0259 m\u00fc\u0259llim ona \u2018d\u00f6rd\u2019 vermi\u015fdi, m\u0259n dedim, \u2018be\u015f olmal\u0131d\u0131r!\u2019 \u2013 bel\u0259 mehriban zarafatlarla dolu ill\u0259rimiz olub.<\/p>\n<p>Bir d\u0259f\u0259 Qorki \u0130nstitutuna \u015eoloxov g\u0259lmi\u015fdi. M\u0259n t\u0259r\u0259dd\u00fcd etdim, amma X\u0259lil t\u0259r\u0259dd\u00fcd etm\u0259d\u0259n gedib onunla \u015f\u0259kil \u00e7\u0259kdirdi. O, h\u0259r add\u0131m\u0131nda c\u0259sar\u0259tli idi. X\u0259lil h\u0259m d\u0259 ail\u0259sin\u0259 ba\u011fl\u0131, sadiq insan idi. H\u0259yat yolda\u015f\u0131 Fir\u0259ngiz xan\u0131ma v\u0259 u\u015faqlar\u0131na m\u00fcnasib\u0259ti n\u00fcmun\u0259 idi. O\u011flu T\u0259briz is\u0259 c\u0259bh\u0259d\u0259 q\u0259hr\u0259man kimi vuru\u015fdu, \u015f\u0259hid oldu. Onun itkisi X\u0259lili sars\u0131td\u0131, amma s\u0131nd\u0131ra bilm\u0259di. X\u0259lil d\u00fcz\u00fcn, haqq\u0131n adam\u0131 idi.\u201d<\/p>\n<\/div>\n<div dir=\"auto\">\n<p><strong>\u018fb\u0259di iz qoyan h\u0259yat<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<div dir=\"auto\">\n<p>22 iyun 1994-c\u00fc ild\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015fair X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdi. Onun m\u0259zar\u0131 Birinci F\u0259xri Xiyabandad\u0131r. Amma ruhu, s\u00f6z\u00fc, \u015feirl\u0259ri, azadl\u0131q ideyas\u0131 xalq\u0131n yadda\u015f\u0131nda \u0259b\u0259di ya\u015fay\u0131r.<\/p>\n<p>X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk bu mill\u0259tin s\u00f6z m\u00fcbarizidir. Onun poeziyas\u0131 azadl\u0131q ideyas\u0131n\u0131n, milli kimliyin, v\u0259t\u0259n sevgisinin oda d\u00f6nm\u00fc\u015f \u015f\u0259klidir. O, t\u0259kc\u0259 \u00f6z d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn yox, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rin d\u0259 vicdan s\u0259sidir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn azad n\u0259f\u0259s al\u0131r\u0131qsa, bu azadl\u0131\u011f\u0131n bir par\u00e7as\u0131 X\u0259lil Rzan\u0131n poeziyas\u0131nda al\u0131\u015fan odun i\u015f\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<div id=\":19r\" class=\"ii gt\">\n<div id=\":19q\" class=\"a3s aiL \">\n<div dir=\"auto\"><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>M\u00fc\u0259llif: Fuad Bil\u0259suvarl\u0131,<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\"><strong>AYB v\u0259 AJB \u00fczv\u00fc,<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Prezident m\u00fckafat\u00e7\u0131s\u0131<\/strong><\/span><\/div>\n<div dir=\"auto\"><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi m\u00fckafat\u00e7\u0131s\u0131<\/strong><\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<div class=\"gs\">\n<div class=\"\">\n<div id=\":19r\" class=\"ii gt\">\n<div id=\":19q\" class=\"a3s aiL \">\n<div class=\"yj6qo\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"adL\"><\/div>\n<div class=\"WhmR8e\" data-hash=\"0\"><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>M\u0259nb\u0259: Az\u0259rbaycan.media\u00a0<\/strong><\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"ajx\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gA gt acV\">\n<div class=\"mVCoBd\"><\/div>\n<div class=\"gB xu\">\n<div class=\"ip iq\">\n<div class=\"bJvOmf\"><iframe loading=\"lazy\" title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/SpQFtHTwLKQ?si=kniIMUk2kOjMet6a\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/div>\n<div><iframe loading=\"lazy\" title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/QPrhMIojbNg?si=Eavek5gi9TVzQe5b\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/div>\n<div><iframe loading=\"lazy\" title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/wneO8Vxaaqs?si=upUyAJU1rGeMg5MU\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/div>\n<div><iframe loading=\"lazy\" title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/UX651DRYPZg?si=1zHsEiqvEu1a3fHm\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/div>\n<div><iframe loading=\"lazy\" title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/BFOEm6ET07k?si=3g2sUapSM0jlVkxZ\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/div>\n<div><iframe loading=\"lazy\" title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/ufIfVDwAooc?si=o6dIsCTmCiGa40dV\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/div>\n<div><iframe loading=\"lazy\" title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/qdTnbxznLUM?si=b0RmAJOkjcXRbnra\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n s\u00f6nm\u0259z ulduzlar\u0131ndan biri, poeziyam\u0131z\u0131n od-alovu, azadl\u0131q car\u00e7\u0131s\u0131 X\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk haqq\u0131nda yazmaq el\u0259 d\u0259 asan deyil. Onun bar\u0259sind\u0259 h\u0259r c\u00fcml\u0259 bir yan\u011f\u0131, h\u0259r k\u0259lm\u0259 bir m\u0259suliyy\u0259t t\u0259l\u0259b edir.&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":56473,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[63,1],"tags":[],"class_list":["post-56472","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dbiyyat","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56472","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56472"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56472\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56476,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56472\/revisions\/56476"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/56473"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56472"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56472"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56472"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}