{"id":56174,"date":"2025-10-18T11:20:27","date_gmt":"2025-10-18T07:20:27","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=56174"},"modified":"2025-12-01T15:07:51","modified_gmt":"2025-12-01T11:07:51","slug":"bir-ananin-hekay%c9%99si-fuad-bil%c9%99suvarli-yazir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=56174","title":{"rendered":"Bir anan\u0131n hekay\u0259si&#8230;.- Fuad Bil\u0259suvarl\u0131 yaz\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><strong>Autizmli bir \u00f6vladla 17 illik m\u00fcbariz\u0259: Bir anan\u0131n hekay\u0259si<\/strong><\/p>\n<p>Bu yaz\u0131 autizmli \u00f6vlad\u0131 olan bir anan\u0131n 17 illik m\u00fcbariz\u0259sini, \u00e7\u0259tinlikl\u0259rini v\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyi nailiyy\u0259tl\u0259ri \u0259ks etdirir. Almara M\u0259likova, bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 \u00f6z t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rind\u0259n \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259ri, qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 mane\u0259l\u0259ri v\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 u\u011furlar\u0131 biziml\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcr. Onun hekay\u0259si y\u00fczl\u0259rl\u0259 valideyn \u00fc\u00e7\u00fcn bir i\u015f\u0131q, motivasiya v\u0259 do\u011fru add\u0131m atma\u011fa stimul ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Almara xan\u0131m inan\u0131r ki, bu hekay\u0259 valideynl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm d\u0259rs olacaq: \u00f6vladlar\u0131n\u0131 vaxt\u0131nda reabilitasiyaya y\u00f6nl\u0259ndirm\u0259k, onlar\u0131n c\u0259miyy\u0259t\u0259 adaptasiya prosesini gecikdirm\u0259m\u0259k v\u0259 bu yolda m\u00fcbariz\u0259d\u0259n vaz ke\u00e7m\u0259m\u0259k.<\/p>\n<p><strong>H\u00fcseynin d\u00fcnyaya g\u0259li\u015fi v\u0259 ilk \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>Almara M\u0259likova 1978-ci ild\u0259 A\u011fdamda d\u00fcnyaya g\u0259lib. Xo\u015fb\u0259xt bir ail\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n Almara xan\u0131m\u0131n atas\u0131 h\u0259rb\u00e7i, anas\u0131 is\u0259 frans\u0131z dili m\u00fc\u0259llimi olub. 13 ya\u015f\u0131nda Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n ail\u0259si il\u0259 birlikd\u0259 Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7\u00fcb v\u0259 burada t\u0259hsilini davam etdirib. Bak\u0131 Xarici Dill\u0259r Universitetind\u0259 ispan dili \u00fczr\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i ixtisas\u0131na yiy\u0259l\u0259nib v\u0259 pe\u015f\u0259sini b\u00f6y\u00fck sevgi il\u0259 davam etdirib.<\/p>\n<p>17 il \u0259vv\u0259l \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00f6vlad\u0131 H\u00fcseyn d\u00fcnyaya g\u0259ldi. \u0130lk d\u0259f\u0259 onu quca\u011f\u0131na alanda Almara xan\u0131m\u0131n \u00fcr\u0259yind\u0259n ke\u00e7\u0259n fikirl\u0259r bunlar idi: _\u201cNec\u0259 yara\u015f\u0131ql\u0131, nec\u0259 nur sa\u00e7an bir u\u015faqd\u0131r! \u0130n\u015fallah, \u00e7ox g\u00f6z\u0259l bir g\u0259l\u0259c\u0259yi olacaq.\u201d_ H\u00fcseynin g\u00f6zl\u0259rind\u0259 bir i\u015f\u0131q, bir \u00fcmid var idi. Lakin zaman ke\u00e7dikc\u0259 onun inki\u015faf\u0131nda b\u0259zi f\u0259rqlilikl\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 edilm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Daha \u0259vv\u0259l iki \u00f6vlad b\u00f6y\u00fctd\u00fcy\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn Almara xan\u0131m normal inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rini bilirdi. H\u00fcseyn is\u0259 ad\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ld\u0131qda reaksiya vermirdi, a\u011fr\u0131ya h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131 az idi, saatlarla eyni h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri t\u0259krarlay\u0131r, qeyri-adi s\u0259sl\u0259r \u00e7\u0131xar\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>1 ya\u015f\u0131na yax\u0131n oldu\u011fu d\u00f6vrd\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r bunlar idi:<\/p>\n<p><em>&#8211; G\u00f6z t\u0259mas\u0131 yox idi.<\/em><br \/>\n<em>&#8211; \u0130nsanlara x\u00fcsusi maraq g\u00f6st\u0259rmirdi.<\/em><br \/>\n<em>&#8211; Anas\u0131n\u0131 v\u0259 atas\u0131n\u0131 se\u00e7mirdi.<\/em><br \/>\n<em>&#8211; Saatlarla eyni h\u0259r\u0259k\u0259ti edirdi.<\/em><br \/>\n<em>&#8211; F\u0131rlanan \u0259\u015fyalara mara\u011f\u0131 b\u00f6y\u00fck idi.<\/em><br \/>\n<em>&#8211; Ac\u0131 v\u0259 \u015firin dadlar\u0131 ay\u0131rd ed\u0259 bilmirdi.<\/em><\/p>\n<p>H\u00fcseyn \u00e7ox g\u00f6z\u0259l v\u0259 nur sa\u00e7an bir u\u015faq idi, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Almara xan\u0131m bu f\u0259rqlilikl\u0259rin ciddi bir problem olmas\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kirdi.<\/p>\n<p><strong>Diaqnozla qar\u015f\u0131la\u015fmaq v\u0259 m\u00fcbariz\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131<\/strong><\/p>\n<p>H\u00fcseynin f\u0259rqli davran\u0131\u015flar\u0131 ail\u0259d\u0259 tibb sah\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan insanlar t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edildi. Almara xan\u0131m\u0131n bac\u0131lar\u0131 &#8211; \u015e\u0259lal\u0259 xan\u0131m (tan\u0131nm\u0131\u015f neyropsixoloq, professor) v\u0259 Lamiy\u0259 xan\u0131m (psixoloq-psixoterapevt) &#8211; H\u00fcseynin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 izl\u0259y\u0259r\u0259k autizmin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu bildirdil\u0259r. Lakin Almara xan\u0131m bu diaqnozu q\u0259bul etm\u0259k ist\u0259mirdi. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc ki, bu sad\u0259c\u0259 bir inki\u015faf gecikm\u0259sidir v\u0259 zamanla d\u00fcz\u0259l\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Bir m\u00fcdd\u0259t sonra Bak\u0131da h\u0259kiml\u0259r d\u0259 autizm diaqnozunu t\u0259sdiql\u0259dil\u0259r. Bu x\u0259b\u0259r Almara xan\u0131m\u0131 d\u0259rin bir sars\u0131nt\u0131ya u\u011fratd\u0131. \u0130nternetd\u0259n autizm haqq\u0131nda ara\u015fd\u0131rmalar aparma\u011fa ba\u015flad\u0131. B\u00f6y\u00fck ya\u015fl\u0131 autizmli insanlar\u0131n videolar\u0131n\u0131 izl\u0259dikc\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k qorxusu daha da artd\u0131. O an anlad\u0131 ki, \u0259g\u0259r diaqnoz do\u011frudursa v\u0259 a\u011f\u0131rd\u0131rsa, H\u00fcseyn \u00f6m\u00fcr boyu ona ehtiyac duyacaq.<\/p>\n<p><strong>M\u00fcalic\u0259 v\u0259 \u00e7ar\u0259 axtar\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n<p>H\u00fcseynin atas\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 onlar xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif m\u00fcalic\u0259 metodlar\u0131 axtarma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. 5 ya\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r H\u00fcseyn \u00fc\u00e7\u00fcn 31 m\u00fcalic\u0259 metodundan 18-i s\u0131nand\u0131. Bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif terapiyalar, x\u00fcsusi p\u0259hrizl\u0259r, duyusal b\u00fct\u00fcnl\u0259m\u0259 v\u0259 dig\u0259r \u00fcsullardan istifad\u0259 edildi. Delfin terapiyas\u0131ndan maqnit m\u00fcalic\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r geni\u015f metodlar t\u0259tbiq edildi.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu c\u0259hdl\u0259r H\u00fcseyn \u00fc\u00e7\u00fcn ki\u00e7ik d\u0259 olsa ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r g\u0259tirirdi. Amma bu yolun asan olmayaca\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015fd\u0131lar. \u018fn \u00e7\u0259tin hiss\u0259si is\u0259 bir valideyn olaraq bu diaqnozu tam q\u0259bul etm\u0259k idi.<\/p>\n<p>H\u00fcseynin nitqini inki\u015faf etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 yeni bir terapiya \u00fcsulu tap\u0131ld\u0131 v\u0259 bu metod onun h\u0259yat\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdi. 23 g\u00fcn davam ed\u0259n intensiv terapiyadan sonra H\u00fcseyn ilk d\u0259f\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131: *&#8221;Merhaba, anne, nas\u0131ls\u0131n?&#8221;* Bu an, Almara xan\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sl m\u00f6c\u00fcz\u0259 idi.<\/p>\n<p><strong>M\u00fcbariz\u0259d\u0259n q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259<\/strong><\/p>\n<p>Almara xan\u0131m\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda iki yol var idi: bu metodu Az\u0259rbaycana g\u0259tirm\u0259k v\u0259 ya \u00f6m\u00fcr boyu h\u0259min \u00f6lk\u0259d\u0259 qalmaq. O, birinci yolu se\u00e7di v\u0259 terapiya metodlar\u0131n\u0131 \u00f6lk\u0259miz\u0259 g\u0259tirdi. H\u00fcseynin t\u0259liml\u0259ri burada davam etdirildi v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259r \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Nitqi a\u00e7\u0131ld\u0131qdan sonra H\u00fcseynin dig\u0259r istedadlar\u0131 da \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xma\u011fa ba\u015flad\u0131. Plastilind\u0259n heyk\u0259lt\u0259ra\u015fl\u0131q bacar\u0131\u011f\u0131, r\u0259ssaml\u0131\u011fa olan mara\u011f\u0131 v\u0259 musiqiy\u0259 qar\u015f\u0131 duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131xd\u0131. O, piano d\u0259rsl\u0259rin\u0259 ba\u015flad\u0131 v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 beyn\u0259lxalq yar\u0131\u015flarda laureat oldu. H\u0259tta Yunan\u0131standa \u00f6lk\u0259mizi t\u0259msil etm\u0259y\u0259 d\u0259v\u0259t ald\u0131.<\/p>\n<p><strong>H\u00fcseynin ilhamverici yolu<\/strong><\/p>\n<p>Bu u\u011furlar Almara xan\u0131m\u0131 yeni bir missiyaya y\u00f6n\u0259ltdi. O, psixologiya \u00fczr\u0259 yenid\u0259n t\u0259hsil ald\u0131, autizm v\u0259 reabilitasiya metodlar\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259n\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycana g\u0259tirdi. H\u00fcseynin potensial\u0131n\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarmaq v\u0259 dig\u0259r ail\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259st\u0259k olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn reabilitasiya m\u0259rk\u0259zi qurdu. Bu m\u0259rk\u0259zd\u0259, autizmli u\u015faqlar c\u0259miyy\u0259t\u0259 adaptasiya olunur, sosialla\u015f\u0131r v\u0259 yeni bacar\u0131qlar \u0259ld\u0259 edirl\u0259r.<\/p>\n<p>H\u00fcseynin bac\u0131s\u0131 v\u0259 qarda\u015f\u0131 ki\u00e7ik ya\u015flar\u0131ndan b\u00f6y\u00fck m\u0259suliyy\u0259t hissi il\u0259 b\u00f6y\u00fcd\u00fcl\u0259r. Onlar ona bir valideyn kimi qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rir v\u0259 daim d\u0259st\u0259k olurlar. Almara xan\u0131m\u0131n anas\u0131 v\u0259 bac\u0131lar\u0131 da ona bu yolda t\u0259s\u0259lli v\u0259 g\u00fcc veribl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>\u00dcmid v\u0259 inam<\/strong><\/p>\n<p>Bu hekay\u0259 s\u00fcbut edir ki, autizm bir mane\u0259 deyil \u2013 do\u011fru metodlar v\u0259 sevgi il\u0259 h\u0259r \u015fey m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Almara xan\u0131m, autizmli u\u015faqlar\u0131n ail\u0259l\u0259rinin t\u0259k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir v\u0259 onlara \u00fcmid verir.<\/p>\n<p>O, inan\u0131r ki, h\u0259r bir valideyn \u00f6vlad\u0131na inanmal\u0131 v\u0259 onun potensial\u0131n\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcbariz\u0259 aparmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>M\u00fc\u0259llif: Fuad B\u0130L\u018fSUVARLI<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>M\u0259nb\u0259: Az\u0259rbaycan.media<\/strong><\/span><\/p>\n<div class=\"yj6qo\"><\/div>\n<div class=\"adL\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Autizmli bir \u00f6vladla 17 illik m\u00fcbariz\u0259: Bir anan\u0131n hekay\u0259si Bu yaz\u0131 autizmli \u00f6vlad\u0131 olan bir anan\u0131n 17 illik m\u00fcbariz\u0259sini, \u00e7\u0259tinlikl\u0259rini v\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyi nailiyy\u0259tl\u0259ri \u0259ks etdirir. Almara M\u0259likova, bu m\u00fcdd\u0259t&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":61046,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,71],"tags":[],"class_list":["post-56174","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset","category-sosial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56174","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56174"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56174\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":61047,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56174\/revisions\/61047"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/61046"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56174"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56174"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56174"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}