{"id":54440,"date":"2025-10-04T12:29:37","date_gmt":"2025-10-04T08:29:37","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=54440"},"modified":"2025-10-04T12:30:13","modified_gmt":"2025-10-04T08:30:13","slug":"evinizd%c9%99ki-wi-fi-t%c9%99hluk%c9%99si-x%c9%99b%c9%99riniz-olsun-s%c9%99xsi-m%c9%99lumatlariniz-%c9%99l%c9%99-kecirilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=54440","title":{"rendered":"Evinizd\u0259ki \u201cWi-Fi\u201d t\u0259hl\u00fck\u0259si: X\u0259b\u0259riniz olsun, \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n\u0131z \u0259l\u0259 ke\u00e7irilir"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130nformasiya Kommunikasiya Texnologiyalar\u0131 Agentliyind\u0259 (\u0130KTA) internet v\u0259 telekommunikasiya xidm\u0259tl\u0259ri g\u00f6st\u0259r\u0259n operatorlar v\u0259 provayderl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r ke\u00e7irilib. G\u00f6r\u00fc\u015f zaman\u0131 f\u0259rdi evl\u0259rd\u0259, m\u0259nzill\u0259rd\u0259 v\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 \u201cWi-Fi\u201d \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rinin qurulmas\u0131 prosesind\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik qaydalar\u0131na riay\u0259t edilm\u0259m\u0259sinin ciddi riskl\u0259r yaratd\u0131\u011f\u0131 qeyd olunub. Dem\u0259k olar ki, h\u0259r birimizin evind\u0259 v\u0259 i\u015f yerind\u0259 \u201cWi-Fi\u201d \u015f\u0259b\u0259k\u0259si var. B\u0259s onun yaratd\u0131\u011f\u0131 riskl\u0259r bar\u0259d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259lumatl\u0131y\u0131qm\u0131? \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, \u201cWi-Fi\u201d \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rinin qurulmas\u0131 zaman\u0131 n\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t etm\u0259liyik?<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u201c\u018fn b\u00f6y\u00fck t\u0259hdidl\u0259r z\u0259if \u015fifr\u0259l\u0259rdir\u201d<\/strong><\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cKaspi\u201d q\u0259zetin\u0259 a\u00e7\u0131qlama ver\u0259n Elektron T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Xidm\u0259tinin (ETX) Kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sektorunun \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 R\u00fcst\u0259m M\u00fcz\u0259ff\u0259rov bildirib ki, f\u0259rdi evl\u0259rd\u0259 v\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 \u201cWi-Fi\u201d \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck t\u0259hdidl\u0259r z\u0259if \u015fifr\u0259l\u0259rdir: \u201cV\u0259t\u0259nda\u015flar \u00e7ox vaxt \u201c123456\u201d kimi sad\u0259 v\u0259 asan t\u0259xmin edil\u0259 bil\u0259n \u015fifr\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edirl\u0259r. Dig\u0259r riskl\u0259r is\u0259 k\u00f6hn\u0259 \u015fifr\u0259l\u0259m\u0259 protokollar\u0131ndan istifad\u0259, routerl\u0259rin proqram t\u0259minat\u0131n\u0131n yenil\u0259nm\u0259m\u0259si v\u0259 a\u011f\u0131ll\u0131 cihazlar\u0131n z\u0259if qorunmas\u0131d\u0131r. Bu amill\u0259r kibercinay\u0259tkarlar\u0131n \u015f\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 asanl\u0131qla daxil olmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131r. Bu kimi riskl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 Elektron T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Xidm\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fct\u0259madi olaraq maarifl\u0259ndirici kampaniyalar h\u0259yata ke\u00e7irilir. K\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259, metrostansiyalarda, avtobus dayanacaqlar\u0131nda v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 bu m\u00f6vzuda x\u0259b\u0259rdarl\u0131qlar payla\u015f\u0131l\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kaspi.az\/storage\/posts\/large\/QKhvxrSlYDnb8JlbdUVY8YkAPLphxZLOI6JJy3Rg.jpg\" alt=\"\" \/><\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Provayderl\u0259rin m\u0259suliyy\u0259ti&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>ETX n\u00fcmay\u0259nd\u0259si bildirir ki, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 \u0259n \u00e7ox etdiyi s\u0259hvl\u0259r ikim\u0259rh\u0259l\u0259li identifikasiyan\u0131 aktiv etm\u0259m\u0259k, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik parametrl\u0259ri d\u0259yi\u015fdirilm\u0259d\u0259n routerl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 v\u0259 a\u00e7\u0131q \u201cWi-Fi\u201d \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 VPN-siz qo\u015fulmaqd\u0131r: \u201cT\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259l olunmad\u0131qda, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n f\u0259rdi m\u0259lumatlar\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7iril\u0259, \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259n is\u0259 kiberh\u00fccumlarda istifad\u0259 oluna bil\u0259r. M\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 bu, maliyy\u0259 itkisi v\u0259 reputasiya z\u0259r\u0259ri il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 provayderl\u0259r m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259r\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259limatlar t\u0259qdim etm\u0259li, m\u00fcasir v\u0259 etibarl\u0131 avadanl\u0131qlarla t\u0259min etm\u0259li, sistem yenil\u0259nm\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 vaxt\u0131nda m\u0259lumat verm\u0259li, valideyn n\u0259zar\u0259ti v\u0259 qonaq \u015f\u0259b\u0259k\u0259si funksiyalar\u0131n\u0131 t\u0259klif etm\u0259kl\u0259 kiberriskl\u0259rin azald\u0131lmas\u0131na d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rm\u0259lidir\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kaspi.az\/storage\/posts\/large\/MX2trsGp11Vd3x7jHPTZwF3MrOvmQRZDQPEcEUGS.jpg\" alt=\"\" \/><\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>F\u0259rdi v\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259 \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 ciddi t\u0259hdid<\/strong><\/p>\n<p>\u0130nformasiya Texnologiyalar\u0131 \u00fczr\u0259 m\u00fch\u0259ndis-t\u0259dqiqat\u00e7\u0131, Az\u0259rbaycan Kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik T\u0259\u015fkilatlar\u0131 Assosiasiyas\u0131n\u0131n (AKTA) eksperti B\u0259hruz \u018fliyev deyir ki, \u201cWi-Fi\u201d \u015f\u0259b\u0259k\u0259si simsiz oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn siqnal fiziki m\u00fchitd\u0259 yay\u0131l\u0131r v\u0259 bu, \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin uzaqdan \u201cg\u00f6r\u00fcnm\u0259si\u201d, tutula bilm\u0259si dem\u0259kdir. Bu texnologiyan\u0131n xarakteri b\u0259zi \u0259sas z\u0259iflikl\u0259r\u0259 imkan verir:<\/p>\n<p><em>&#8211; \u201cEavesdropping&#8221; \/ Paket dinl\u0259nm\u0259si: trafik \u015fifr\u0259l\u0259nm\u0259mi\u015f v\u0259 ya z\u0259if \u015fifr\u0259l\u0259m\u0259 il\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259rs\u0259, k\u0259nardak\u0131 haker paketl\u0259ri oxuya bil\u0259r.<\/em><\/p>\n<p><em>&#8211; \u201cMan-in-the-Middle\u201d (MitM) v\u0259 \u201cEvil Twin\u201d h\u00fccumlar\u0131: haker cihaz\u2013router aras\u0131na gir\u0259r\u0259k trafiki \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fdir\u0259 bil\u0259r. \u201cEvil twin\u201d adl\u0131 saxta \u201caccess pointl\u0259r\u201d istifad\u0259\u00e7il\u0259ri f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 y\u00f6nl\u0259ndir\u0259 bil\u0259r.<\/em><\/p>\n<p><em>&#8211; \u201cFirmware\u201d z\u0259iflikl\u0259ri v\u0259 yenil\u0259nm\u0259: Router v\u0259 AP-l\u0259rin (WIFI giri\u015f n\u00f6qt\u0259l\u0259ri) proqram t\u0259minat\u0131 (\u201cfirmware\u201d) z\u0259iflikl\u0259r\u0259 malik ola bil\u0259r. Yenil\u0259nm\u0259dikd\u0259 hakerl\u0259r bu z\u0259iflikl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r.<\/em><\/p>\n<p><em>&#8211; \u201cBrute force\u201d \/ Parol q\u0131rma h\u00fccumlar\u0131: z\u0259if v\u0259 sad\u0259 parollar istifad\u0259 olunarsa, hakerl\u0259r \u201cg\u00fcc metodu\u201d il\u0259 \u015f\u0259b\u0259k\u0259ni q\u0131ra bil\u0259r.<\/em><\/p>\n<p><em>&#8211; Protokol s\u0259viyy\u0259sind\u0259 z\u0259iflikl\u0259r: m\u0259s\u0259l\u0259n, WPA, WPA2 standartlar\u0131n\u0131n z\u0259iflikl\u0259ri m\u00f6vcuddur. Bu z\u0259iflikl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 oluna bil\u0259r.<\/em><\/p>\n<p><em>&#8211; Siqnal s\u0131zmas\u0131 (\u201csignal leakage\u201d): \u201caccess pointl\u0259r\u201d o q\u0259d\u0259r a\u00e7\u0131q yerl\u0259rd\u0259 yerl\u0259\u015fdiril\u0259 bil\u0259r ki, siqnal bina xaricin\u0259 \u00e7\u0131xar, bu, hakerl\u0259r\u0259 daha \u00e7ox imkan yarada bil\u0259r.<\/em><\/p>\n<p><em>&#8211; IoT \/ a\u011f\u0131ll\u0131 cihazlar\u0131n z\u0259ifliyi: kameralar, sensorlar v\u0259 dig\u0259r \u201ca\u011f\u0131ll\u0131\u201d cihazlar tez-tez z\u0259if parollar v\u0259 yenil\u0259nm\u0259 gecikm\u0259l\u0259ri s\u0259b\u0259bi il\u0259 onlar \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 \u201carxa qap\u0131\u201d rolunu oynaya bil\u0259r.<\/em><\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssis vur\u011fulay\u0131r ki, Router, AP v\u0259 kabell\u0259r\u0259 fiziki \u0259l\u00e7atanl\u0131q varsa, konfiqurasiyan\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259k, cihaz\u0131 s\u00f6nd\u00fcrm\u0259k v\u0259 ya yenid\u0259n qurmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. B\u00fct\u00fcn bu riskl\u0259r f\u0259rdi v\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259 \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 ciddi t\u0259hdid yarad\u0131r: \u201c E-po\u00e7t, serverl\u0259r, bulud xidm\u0259tl\u0259ri, daxili \u015f\u0259b\u0259k\u0259 resurslar\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7iril\u0259 bil\u0259r. Xidm\u0259t dayana, istifad\u0259\u00e7il\u0259rin \u0259laq\u0259si k\u0259sil\u0259 bil\u0259r. Router v\u0259 AP-l\u0259r z\u0259r\u0259rli proqramlara m\u0259ruz qala, hakerl\u0259r \u201cbackdoor\u201d yerl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259r. K\u0259nar \u015f\u0259xsl\u0259r sizin internet trafikind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259, x\u0259rcl\u0259r arta bil\u0259r. M\u00fc\u0259ssis\u0259 v\u0259 f\u0259rdi \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn itirilmi\u015f etibar, qanuni n\u0259tic\u0259l\u0259r, maliyy\u0259 v\u0259 imicin korlanmas\u0131n\u0131n ba\u015f verm\u0259si m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. X\u00fcsusil\u0259 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 kritik infrastruktur sah\u0259sind\u0259 qanun v\u0259 standartlar\u0131 pozmaqla h\u00fcquqi m\u0259suliyy\u0259t\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p><strong>At\u0131lacaq add\u0131mlar<\/strong><\/p>\n<p>\u0130nternet \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rind\u0259n daha t\u0259hl\u00fck\u0259siz istifad\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn at\u0131lacaq add\u0131mlara g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u00fct\u0259x\u0259ssisi qeyd edir ki, g\u00fccl\u00fc v\u0259 unikal parol t\u0259yin etm\u0259k, \u201cdefault\u201d parollar\u0131 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, parollar\u0131 m\u00fct\u0259madi d\u0259yi\u015fm\u0259k laz\u0131md\u0131r: \u201c Router \/ \u201cAP firmware\u201dl\u0259rini m\u00fct\u0259madi yenil\u0259yin. Modern \u015fifr\u0259l\u0259m\u0259 protokollar\u0131ndan istifad\u0259 edin: WPA3 varsa onu, yoxdursa WPA2-AES. WPS (PIN metodu) funksiyas\u0131n\u0131 deaktiv edin. Qo\u015fulmada avtomatik rejimi deaktiv edin. Cihaz yaln\u0131z istifad\u0259\u00e7i icaz\u0259si il\u0259 qo\u015fulsun. Qonaq \u015f\u0259b\u0259k\u0259si yarad\u0131n v\u0259 daxili \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259n izolyasiya edin. MAC filtrini \u0259lav\u0259 t\u0259dbir kimi, amma \u0259sas m\u00fcdafi\u0259 kimi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259yin. Router idar\u0259etm\u0259 interfeysini WAN t\u0259r\u0259find\u0259 a\u00e7\u0131q olmamas\u0131n\u0131 t\u0259min edin (yaln\u0131z LAN-dan idar\u0259etm\u0259 m\u00fcmk\u00fcn ola bil\u0259r). \u201cFirewall\u201d qur\u011fular\u0131n\u0131 aktiv edin v\u0259 trafik filtrl\u0259m\u0259sini t\u0259tbiq edin. Trafikin \u015fifr\u0259l\u0259nm\u0259sini art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi korporativ VPN istifad\u0259 edin. \u015e\u0259b\u0259k\u0259 monitorinqi v\u0259 loglama apar\u0131b, qeyri-adi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri izl\u0259yin. Cihazlar\u0131 (x\u00fcsusil\u0259 IoT) minimal qabiliyy\u0259tl\u0259rl\u0259 konfiqurasiya edin, \u201cdefault\u201d parollar\u0131 m\u00fctl\u0259q d\u0259yi\u015fdirin. \u015e\u0259b\u0259k\u0259 istifad\u0259\u00e7il\u0259rini t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik qaydalar\u0131 il\u0259 tan\u0131\u015f edin v\u0259 daimi maarifl\u0259ndirin\u201d. (&#8220;Kaspi&#8221; q\u0259zeti)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nformasiya Kommunikasiya Texnologiyalar\u0131 Agentliyind\u0259 (\u0130KTA) internet v\u0259 telekommunikasiya xidm\u0259tl\u0259ri g\u00f6st\u0259r\u0259n operatorlar v\u0259 provayderl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r ke\u00e7irilib. G\u00f6r\u00fc\u015f zaman\u0131 f\u0259rdi evl\u0259rd\u0259, m\u0259nzill\u0259rd\u0259 v\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 \u201cWi-Fi\u201d \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rinin qurulmas\u0131 prosesind\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":54441,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[71],"tags":[],"class_list":["post-54440","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sosial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54440","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=54440"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54440\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":54444,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54440\/revisions\/54444"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/54441"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=54440"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=54440"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=54440"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}