{"id":54234,"date":"2025-10-02T15:21:58","date_gmt":"2025-10-02T11:21:58","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=54234"},"modified":"2025-10-02T15:21:58","modified_gmt":"2025-10-02T11:21:58","slug":"dahil%c9%99rl%c9%99-danisan-xanim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=54234","title":{"rendered":"Dahil\u0259rl\u0259 \u201cdan\u0131\u015fan\u201d xan\u0131m"},"content":{"rendered":"<div class=\"cover float-left w-50  pr-3 \">\n<div>\n<h4><span style=\"color: #0000ff;\"><strong>Z\u00f6hr\u0259 \u018fsg\u0259rova<\/strong><\/span><\/h4>\n<p><span style=\"color: #0000ff;\"><strong>Yaz\u0131\u00e7\u0131-publisist<\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2 class=\"lead\"><\/h2>\n<div class=\"body\">\n<p>M\u0259n uzun ill\u0259rdir ki, jurnalistika sah\u0259sind\u0259 bir xan\u0131m tan\u0131y\u0131ram. \u018fvv\u0259ll\u0259r bu tan\u0131\u015fl\u0131q m\u0259n\u0259 adi g\u00f6r\u00fcns\u0259 d\u0259 ill\u0259r \u00f6t\u0259nd\u0259n sonra, \u0259laq\u0259l\u0259rimiz s\u0131xla\u015fd\u0131qca onu daha yax\u0131ndan tan\u0131ma\u011fa ba\u015flad\u0131m. Onun h\u00fcnd\u00fcr qam\u0259ti, g\u00f6z\u0259lliyi ilk bax\u0131\u015fdan insan\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 c\u0259lb ets\u0259 d\u0259, lakin onunla tan\u0131\u015fl\u0131q s\u0259ni ba\u015fqa m\u0259n\u0259vi d\u00fcnyalara apar\u0131r. Orda da real h\u0259yat var, f\u0259sill\u0259r bir-birini \u0259v\u0259z edir, insanlar yaz\u0131b yarad\u0131r, h\u0259r\u0259 \u00f6z taleyini ya\u015fay\u0131r.Bu istedadl\u0131 xan\u0131m yazd\u0131\u011f\u0131 dahi q\u0259hr\u0259manlar\u0131 el\u0259 bil lap yax\u0131ndan tan\u0131y\u0131r, onlarla \u00fcnsiyy\u0259t qurur. Dahi insanlar da\u00a0 sanki \u0259srl\u0259rin yuxusundan oyan\u0131r, onlar\u0131n q\u0259lb qap\u0131s\u0131n\u0131 d\u00f6y\u0259n xan\u0131m\u0131 tan\u0131y\u0131rlar: \u201cSalam Reyhan xan\u0131m. Yolunu \u00e7oxdan g\u00f6zl\u0259yirdik. Bizi duyan, fikirl\u0259rimizi b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259n insanla s\u00f6hb\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yaman dar\u0131xm\u0131\u015f\u0131q. Siz h\u0259yat\u0131m\u0131zdak\u0131 h\u0259tta unutdu\u011fumuz hadis\u0259l\u0259ri, b\u0259zi tarixl\u0259ri\u00a0 yada sal\u0131r, xatir\u0259l\u0259rimiz\u0259 ikinci h\u0259yat b\u0259x\u015f edirsiniz. Yax\u015f\u0131 ki, vars\u0131n\u0131z.\u201d B\u0259li, dahil\u0259rl\u0259 \u201cdan\u0131\u015fan\u201d xan\u0131m m\u0259ni d\u0259 heyr\u0259td\u0259 qoyur. Gec\u0259si g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn\u0259 qar\u0131\u015fan Reyhan xan\u0131m XXI \u0259srin g\u0259rginliyin\u0259, bir \u00e7ox qay\u011f\u0131lara baxmayaraq, geriy\u0259-dahil\u0259ri il\u0259 se\u00e7il\u0259n, yadda qalan zamanlara, ayaqlar\u0131 d\u0259ym\u0259y\u0259n torpaqlara, m\u0259n\u0259viyyat d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00fcf\u00fcql\u0259rin\u0259 \u00a0do\u011fru can at\u0131r. Bel\u0259 bir aforizm var: \u201cBa\u015fqalar\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131na i\u015f\u0131q salanlar he\u00e7 vaxt\u00a0 nursuz qalmazlar.\u201d Haqq\u0131nda fikirl\u0259rimi b\u00f6y\u00fck h\u0259v\u0259sl\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259k ist\u0259diyim xan\u0131m tan\u0131nm\u0131\u015f publisist-politoloq Reyhan Mirz\u0259zad\u0259dir. Dahil\u0259r onu \u00e7ox d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr&#8230;<\/p>\n<p>H\u0259yat\u0131n\u0131, taleyini xalq\u0131na, elm\u0259, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011fa h\u0259sr ed\u0259n dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r haqq\u0131nda yazmaq o q\u0259d\u0259r d\u0259 asan deyil, n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00a0axtar\u0131\u015f, ara\u015fd\u0131rma t\u0259l\u0259b edir. 2016-c\u0131 ild\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik m\u0259fkur\u0259si\u201d adl\u0131 publisist kitab\u0131 il\u0259 yax\u0131ndan tan\u0131\u015fam. Kitabda m\u00fcxt\u0259lif ill\u0259rd\u0259 m\u0259tbuat s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7ap olunan m\u0259qal\u0259l\u0259ri toplanm\u0131\u015fd\u0131r. Onlardan bir ne\u00e7\u0259sinin ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259km\u0259k ist\u0259rdim.\u00a0 \u201cMehriban \u018fliyeva: \u201cM\u0259n kitab adam\u0131yam\u201d\u201d,\u00a0 \u201cBirinci xan\u0131m\u0131n az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259si\u201d, \u201cB\u0259\u015f\u0259rin\u00a0 \u00f6lm\u0259z d\u00fchas\u0131, h\u0259qiqi insan a\u015fiqi\u201d, \u201cBabalar\u0131n\u00a0 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik m\u0259fkur\u0259si\u201d, \u201c\u00dcr\u0259kl\u0259rd\u0259 \u0259b\u0259di m\u0259\u015f\u0259l yand\u0131ran insan\u201d, \u201cMir C\u0259lal v\u0259 Lev Tolstoy\u201d, \u201cXalq\u0131n \u0259ziz o\u011flu\u201d, \u201cB\u00f6y\u00fck \u0259dib\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259\u201d\u00a0 v\u0259 ba\u015fqalar\u0131. S\u00f6z\u00fcn d\u00fcz\u00fc, Reyhan xan\u0131m\u0131n istedad\u0131yla yana\u015f\u0131, z\u0259hm\u0259tsev\u0259rliyin\u0259, f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131na qibt\u0259 etm\u0259y\u0259 bilmirs\u0259n. Q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 onun rus \u0259dibl\u0259ri haqq\u0131nda geni\u015f, z\u0259ngin s\u0259n\u0259dl\u0259r, m\u0259lumatlar toplay\u0131b onlarla h\u0259ms\u00f6hb\u0259t, h\u0259msirda\u015f olma\u011f\u0131n \u00f6z\u00fc y\u00fcks\u0259k m\u0259n\u0259viyyat\u0131n, q\u0259l\u0259m\u0259 olan h\u0259dsiz m\u0259h\u0259bb\u0259tin t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. A.Pu\u015fkin, N. Nekrasov, L.Tolstoy, V.Jukovski, Qoqol, Yesenin\u00a0 v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 haqq\u0131nda ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 il\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb ed\u0259n Reyhan xan\u0131m h\u0259m\u00e7inin qarda\u015f xalqlar, islam haqq\u0131nda yaz\u0131lar\u0131n da m\u00fc\u0259llifiidr. Bu yaz\u0131da onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 tam \u0259hat\u0259 ed\u0259 bilm\u0259diyimiz \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas\u0259n rus klassikl\u0259rinin h\u0259yat v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 maraql\u0131 m\u0259qamlara toxunma\u011fa \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131q.<\/p>\n<p>Adlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kdiyimiz dahi rus s\u0259n\u0259tkarlar\u0131ndan A.Pu\u015fkin\u0259 h\u0259sr etdiyi\u00a0 \u201c&#8230;\u015eeiriyl\u0259 dola\u015fd\u0131 yer k\u00fcr\u0259sini : Pu\u015fkin Rusiyan\u0131n \u015fair balas\u0131&#8230;\u201d yaz\u0131 \u015fairin v\u0259fat\u0131n\u0131n\u00a0 180 illiyin\u0259 h\u0259sr edilib.N\u0259 q\u0259d\u0259r ki, d\u00fcnya durur, bu dahi \u015fair sevil\u0259c\u0259k, onun \u0259d\u0259bi irsi t\u0259hlil edil\u0259c\u0259k, yeni-yeni n\u0259sll\u0259r \u00f6z d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn g\u00f6z\u00fc il\u0259 \u015fairi tan\u0131yacaq. Pu\u015fkinin h\u0259yat v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u0259sr\u0259 yeni m\u0259na ver\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n bir \u00e7ox ziyal\u0131lar\u0131, \u015fairl\u0259ri onun \u0259d\u0259bi irsin\u0259 m\u00fcraci\u0259t etmi\u015f, t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259ri il\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 Rusiya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131na\u00a0 istiqam\u0259t vermi\u015fdir. \u018fhm\u0259d b\u0259y Cavan\u015fir, R\u0259\u015fid \u018ff\u0259ndiyev, Firudin b\u0259y K\u00f6\u00e7\u0259rli, M.R, \u018ff\u0259ndizad\u0259, S.Vur\u011fun, M.Dilbazi, M.Rahim, R.Rza, B.Vahabzad\u0259 v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 Az\u0259rbaycan oxucular\u0131n\u0131 Pu\u015fkinin poemalar\u0131, na\u011f\u0131llar\u0131 il\u0259 yax\u0131ndan tan\u0131\u015f etmi\u015fdir.1880-ci ild\u0259 Moskvada Pu\u015fkinin abid\u0259sinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar S.\u018f.\u015eirvani ona \u015feir h\u0259sr etmi\u015fdi.<\/p>\n<p>G\u00f6rk\u0259mli yaz\u0131\u00e7\u0131 El\u00e7inin \u201cXIX \u0259sr Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131na bir n\u0259z\u0259r\u201d m\u0259qal\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259k: \u201c&#8230;Rusiyada x\u00fcsus\u0259n Az\u0259rbaycan-Rusiya\u00a0 \u0259laq\u0259l\u0259ri kontekstind\u0259 iki Rusiya\u00a0 var idi: I Pyotrdan \u00fcz\u00fc bu t\u0259r\u0259f\u0259\u00a0 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7i Rusiya\u00a0 imperiyas\u0131\u00a0 v\u0259 h\u0259min imperiyan\u0131n f\u0259sadlar\u0131- bu, bir Rusiyad\u0131r, Pu\u015fkin, Qoqol, Lermontov, Belinski, Gertsen, Dostoyevski, \u00c7aykovski, Lev Tolstoy&#8230;-bu is\u0259 ikin\u00e7i Rusiyad\u0131r v\u0259\u00a0 biz ikinci Rusiyan\u0131n Az\u0259rbaycanla\u00a0 ba\u011fl\u0131 b\u00f6y\u00fck m\u00fct\u0259r\u0259qqi\u00a0 rolunu qeyd ets\u0259k&#8230;bu fikrin \u0259sas m\u00fctt\u0259fiqi h\u0259qiq\u0259tdir.\u201d B\u0259li, bu h\u0259qiq\u0259tdir. Arzu ed\u0259rdik ki, d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda m\u00fcharib\u0259l\u0259ri siyas\u0259t, silah deyil, \u015fairl\u0259rin s\u00fclhp\u0259rv\u0259r \u015feirl\u0259ri xalqlar\u0131 dinc v\u0259 \u0259min-amanl\u0131q i\u00e7ind\u0259 ya\u015fama\u011fa k\u00f6m\u0259k etsin. Tarix\u0259 n\u0259z\u0259r salanda bel\u0259 q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lirs\u0259n ki, yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 \u015fairl\u0259r h\u0259mi\u015f\u0259 xalq\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnd\u0259 olmu\u015f, azadl\u0131q u\u011frunda m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7iliy\u0259, z\u00fclm\u0259 qar\u015f\u0131 haqq s\u0259sini\u00a0 qald\u0131rmaqdan \u00e7\u0259kinm\u0259yibl\u0259r. M\u0259qal\u0259d\u0259 m\u0259hz bu istiqam\u0259t\u0259 fikirl\u0259rimizi y\u00f6n\u0259ld\u0259c\u0259yik. Bu i\u015fd\u0259 Reyhan xan\u0131m\u0131n m\u0259hz bu n\u0259cib missiya il\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259r\u00a0 biz\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259kdir. Xalqlar aras\u0131nda dostluq \u0259laq\u0259l\u0259rinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si u\u011frunda t\u0259bli\u011fat vasit\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k he\u00e7 vaxt gec deyil!<\/p>\n<p>Reyhan xan\u0131m \u00a0m\u0259qal\u0259sind\u0259 Rusiyan\u0131n ba\u015fqa \u015fairl\u0259ri kimi Pu\u015fkinin\u00a0 \u00e7ar \u00fcsuli- idar\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 etiraz\u0131n\u0131, t\u0259l\u0259bl\u0259rini bel\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r: \u201cPu\u015fkin t\u0259l\u0259b edirdi ki, rus qulluq\u00e7u ziyal\u0131lar tarixi, iqtisadi elml\u0259ri d\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u0259sas\u0131nda siyasi t\u0259rbiy\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259ri ke\u00e7sinl\u0259r, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik\u00a0 ruhunda t\u0259rbiy\u0259 als\u0131nlar. Lankastr t\u0259hsil sistemi haqq\u0131nda dekabristl\u0259rin r\u0259yi il\u0259 raz\u0131la\u015fan Pu\u015fkin, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f t\u0259rbiy\u0259 etm\u0259k ideyas\u0131 \u0259sas\u0131nda h\u0259rbi v\u0259 ruhani t\u0259rbiy\u0259nin k\u00f6k\u00fcnd\u0259n d\u0259yi\u015film\u0259sini t\u0259l\u0259b edirdi&#8230;\u201d M\u00fc\u0259llif daha sonra qeyd edir: \u201cPu\u015fkin orjinal milli \u015fair kimi yeti\u015f\u0259rk\u0259n s\u0259n\u0259tin v\u0259 poeziyan\u0131n b\u00f6y\u00fck xalq i\u015fi oldu\u011funu d\u0259rk edir v\u0259 \u00f6z yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bu c\u0259h\u0259t\u0259 x\u00fcsusi olaraq diqq\u0259t edirdi. Qorki yaz\u0131rd\u0131: \u201cPu\u015fkin ilk olaraq hiss etmi\u015fdir ki, \u0259d\u0259biyyat birinci d\u0259r\u0259c\u0259li \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik olan \u00fcmummilli bir i\u015fdir&#8230;O, birinci olaraq \u0259d\u0259biyyat\u00e7\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fini\u00a0 o zamana q\u0259d\u0259r\u00a0 m\u00fcmk\u00fcn olmayan bir y\u00fcks\u0259kliy\u0259 qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r, onun n\u0259z\u0259rind\u0259 \u015fair xalq\u0131n b\u00fct\u00fcn arzu v\u0259 ist\u0259kl\u0259rinin ifad\u0259\u00e7isidir, h\u0259yat\u0131n b\u00fct\u00fcn hadis\u0259l\u0259rini anlay\u0131b \u0259ks etdirm\u0259k \u015fairin v\u0259zif\u0259sidir.\u201d<\/p>\n<p>Reyhan xan\u0131m Az\u0259rbaycan \u015fairl\u0259rinin Pu\u015fkin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na\u00a0 d\u0259rin m\u0259h\u0259bb\u0259tini diqq\u0259t\u0259 \u00e7\u0259kir. Az\u0259rbaycan v\u0259 Rusiya\u00a0 \u0259d\u0259bi \u0259laq\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 aktual m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. \u201cBu g\u00fcn d\u0259 n\u0259sl-n\u0259sl insan Pu\u015fkinin poeziyas\u0131ndan\u00a0 c\u0259sar\u0259t, h\u0259qiq\u0259t, m\u0259h\u0259bb\u0259t v\u0259 nifr\u0259t d\u0259rsi alma\u011fa qadirdir.Bu fikirl\u0259rini R\u0259sul Rza el\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn\u00a0 \u201cB\u00f6y\u00fck s\u0259n\u0259tkar\u201d \u015feirind\u0259 d\u0259 ifad\u0259 edir:<\/p>\n<p>S\u0259nin h\u0259r s\u00f6z\u00fcnd\u0259, h\u0259r bir s\u0259trind\u0259<\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fck rus q\u0259lbi var, rus ruhu vard\u0131,<\/p>\n<p>O n\u0259cib k\u00f6nl\u00fcn\u00fcn saf tell\u0259rind\u0259<\/p>\n<p>Qarda\u015fl\u0131q n\u0259\u011fm\u0259si dal\u011falanard\u0131.<\/p>\n<p>\u201cB\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 is\u0259\u00a0 Pu\u015fkini h\u0259m \u015fair, h\u0259m b\u0259st\u0259kar, h\u0259m d\u0259 r\u0259ssam adland\u0131r\u0131rd\u0131: \u201c&#8230;O, son d\u0259r\u0259c\u0259 adi v\u0259 sad\u0259 s\u00f6zl\u0259rl\u0259\u00a0 h\u0259m r\u0259sm \u00e7\u0259kir, h\u0259m d\u0259 r\u0259smin n\u0259\u011fm\u0259sini yarad\u0131r\u201d.\u00a0 \u018fslind\u0259 Pu\u015fkini rus \u0259d\u0259biyyat\u0131nda poeziyan\u0131n feli adland\u0131r\u0131rlar. Onun \u00e7\u0131l\u011f\u0131n, emosional t\u0259bi\u0259ti n\u0259inki yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, ictimai-siyasi hadis\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259, haqs\u0131zl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc qabar\u0131q g\u00f6st\u0259rirdi. Pu\u015fkinin dueld\u0259 i\u015ftirak\u0131 da \u00e7\u0131l\u011f\u0131nl\u0131\u011f\u0131na d\u0259lal\u0259t edirdi, d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r is\u0259 onun bu x\u00fcsusiyy\u0259tind\u0259n yararlana bilmi\u015fdil\u0259r. Lakin d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda onun poeziyas\u0131n\u0131n g\u00fcn\u0259\u015f par\u0131lt\u0131s\u0131n\u0131 zaman azaltmaq\u00a0 iqtidar\u0131nda deyil. \u018fd\u0259bi \u00fcf\u00fcql\u0259rd\u0259 parlayan \u015fairl\u0259r d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fs\u0259l\u0259r d\u0259\u00a0 qu\u015f qanadl\u0131 \u015feirl\u0259ri \u0259srl\u0259r boyu yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n zirv\u0259sind\u0259 yuva qura bil\u0259c\u0259kdir. Reyhan xan\u0131m\u00a0 \u015fair\u0259 olan heyr\u0259t v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259tini \u00f6xucularla b\u00f6y\u00fck \u015f\u00f6vql\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcr, fikirl\u0259rin \u015feir d\u0259ryas\u0131nda incil\u0259r toplamaqdan yorulmur, b\u00f6y\u00fck z\u00f6vq al\u0131r. O,Pu\u015fkin haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan \u015fairl\u0259rinin t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259rind\u0259n s\u00f6z a\u00e7\u0131r, ona h\u0259sr\u00a0 olunan\u00a0 \u015feirl\u0259ri t\u0259qdim edir. \u018flb\u0259tt\u0259, t\u0259kc\u0259 Pu\u015fkin deyil, ba\u015fqa dahi rus klassikl\u0259rinin d\u0259 yarad\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, h\u0259yat\u0131nda k\u0259nar m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i deyil, sanki i\u015ftirak\u00e7\u0131 kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Pu\u015fkinin \u201cB\u00f6y\u00fck Pyotrun \u0259r\u0259bi\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 bel\u0259 bir deyim var: \u201cDahi insan\u0131n fikirl\u0259rinin izin\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259k \u0259n maraql\u0131 elmdir.\u201d Reyhan Mirz\u0259zad\u0259 d\u0259 bu maraql\u0131 elmin f\u0259daisidir.<\/p>\n<p>\u201c\u015eeiriyl\u0259 dola\u015fd\u0131 yer k\u00fcr\u0259sini: Pu\u015fkin Rusiyan\u0131n \u015fair balas\u0131\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131r: \u201cM\u0259mm\u0259d Rahimin xatir\u0259l\u0259rind\u0259 S.Vur\u011funla \u0259s\u0259rin t\u0259rc\u00fcm\u0259si bar\u0259d\u0259ki s\u00f6hb\u0259ti xat\u0131rlay\u0131ram. Orada bel\u0259 m\u0259qamlar var: \u201c Rahim, s\u0259n bilirs\u0259n ki, \u201conegenskaya strofa\u201d d\u00fcnyada m\u0259\u015fhurdur&#8230;B\u00fct\u00fcn poeman\u0131 bu \u015f\u0259kild\u0259 yaln\u0131z dahi s\u0259n\u0259tkar Pu\u015fkin ba\u015fa vura bil\u0259rdi. M\u0259n h\u0259min forman\u0131 saxlamaq ist\u0259yir\u0259m. G\u00fcman edir\u0259m ki, t\u0259r\u015f\u00fcm\u0259nin m\u0259ziyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 bu ola bil\u0259r. \u018flb\u0259tt\u0259, bu, d\u0259h\u015f\u0259tli bir z\u0259hm\u0259t ist\u0259yir.\u201d Buna q\u0131saca a\u00e7\u0131qlama verm\u0259k ist\u0259rdim. \u201cOnegin strofas\u0131\u201dndan ilk d\u0259f\u0259 Pu\u015fkin \u201cYevgeni Onegin\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 istifad\u0259 etmi\u015fdi. Strofa on d\u00f6rd \u015feird\u0259n ibar\u0259tdir. Son iki \u015feirin strofas\u0131na aforistik yaxud ironik fikirl\u0259r daxil edilir. Strofan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus rifma sxemi m\u00f6vcuddur. Bu \u015feir formas\u0131ndan bir \u00e7oxlar\u0131 istifad\u0259 etmi\u015f,\u00a0 M.Lermontov da\u00a0 \u201cTambov kazna\u00e7eyi\u201d poemas\u0131nda qeyd etmi\u015fdi ki, \u201cOnegin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnd\u0259 yaz\u0131ram.\u201d<\/p>\n<p>Reyhan xan\u0131m Pu\u015fkinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n\u00a0 \u015fairl\u0259rimizin \u015feirl\u0259rini t\u0259qdim edir. \u018fslind\u0259 bu,\u00a0 b\u00f6y\u00fck z\u0259hm\u0259t t\u0259l\u0259b ed\u0259n bir axtar\u0131\u015fd\u0131r. Oxucular onlarla yax\u0131ndan tan\u0131\u015f olurlar: \u201cC\u0259f\u0259r Cabbarl\u0131, N\u0259bi X\u0259zri, \u018flia\u011fa K\u00fcr\u00e7ayl\u0131, G\u0259ray F\u0259zli, Tofiq M\u00fct\u0259llibov, Qabil, Cabir N\u00f6vruz v\u0259 ba\u015fqalar\u0131. M\u0259qal\u0259d\u0259 Abasqulu A\u011fa Bak\u0131xanovun Pu\u015fkinin \u00f6z\u00fc v\u0259 ail\u0259si il\u0259 yax\u0131n tan\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 da diqq\u0259ti c\u0259lb edir. Reyhan xan\u0131m Pu\u015fkinl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259hlill\u0259rind\u0259 had\u0131s\u0259l\u0259rin ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruyur, onu \u015fair kimi y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259n g\u00f6rk\u0259mli \u015fairl\u0259rin d\u0259 adlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kir, \u015fairi v\u0259sf ed\u0259n \u015feirl\u0259r t\u0259qdim edir. M\u0259qal\u0259d\u0259\u00a0 oxuyuruq: \u201c Pu\u015fkin irih\u0259cmli \u0259s\u0259rl\u0259r yazma\u011fa h\u0259l\u0259 liseyd\u0259 t\u0259hsil alark\u0259n\u00a0 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. \u201cRuslan v\u0259 Lyudmila\u201d\u00a0 poemas\u0131 liseyd\u0259 yaranm\u0131\u015fd\u0131. Pu\u015fkin yeni romantik poemas\u0131\u00a0 il\u0259 saxta v\u0259 yalan\u00e7\u0131 klassizm\u0259 a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 vururdu&#8230;Jukovski poeman\u0131 oxuduqdan sonra \u00f6z \u015f\u0259klini\u00a0 Pu\u015fkin\u0259 g\u00f6nd\u0259rmi\u015f v\u0259 \u015f\u0259klin arxas\u0131nda bu s\u00f6zl\u0259ri yazm\u0131\u015fd\u0131: \u201cM\u0259\u011flub olmu\u015f\u00a0 \u015faird\u0259n\u00a0 qalib g\u0259lmi\u015f\u00a0 \u015fagird\u0259\u201d. Qalib g\u0259lmi\u015f \u015fagird is\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri getdikc\u0259 daha g\u00fccl\u00fc misralarla \u201cni\u015fan\u201dal\u0131rd\u0131.\u201d<\/p>\n<p>Pu\u015fkinin dahiliyi onda idi ki, d\u00fcnya m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259n, \u015f\u0259rq f\u00f6lklorundan yarad\u0131c\u0131l\u0131qla istifad\u0259 ed\u0259 bilirdi.\u00a0 M\u0259s\u0259l\u0259n Qurani-K\u0259rimd\u0259 \u201c\u018fL \u0130n\u015firah\u201d sur\u0259si onun\u00a0 \u201cPey\u011f\u0259mb\u0259r\u201d adl\u0131 \u015ferind\u0259 \u00f6z h\u0259qiqi \u0259ksini tap\u0131b. Onun son b\u0259ndl\u0259rini t\u0259qdim edirik:<\/p>\n<p>Sonra bir q\u0131l\u0131ncla k\u00f6ks\u00fcm\u00fc yar\u0131b,<\/p>\n<p>Titr\u0259k \u00fcr\u0259yimi ordan \u00e7\u0131xar\u0131b,<\/p>\n<p>Yerin\u0259 k\u00f6z qoydu, al\u0131\u015fan bir k\u00f6z,<\/p>\n<p>Dedi: \u201cBundan bel\u0259 bu a\u011fr\u0131ya d\u00f6z.\u201d<\/p>\n<p>Qald\u0131m meyid kimi kims\u0259siz d\u00fczd\u0259.<\/p>\n<p>Tanr\u0131 dil\u0259 g\u0259ldi ba\u015f\u0131m\u0131n \u00fcstd\u0259:<\/p>\n<p>\u201cOyan, ey pey\u011f\u0259mb\u0259r, h\u0259m g\u00f6r, h\u0259m e\u015fit,-<\/p>\n<p>M\u0259nim ist\u0259yiml\u0259 get dolan r\u0259\u015fid.<\/p>\n<p>S\u0259n ell\u0259r dola\u015f\u0131b, d\u0259nizl\u0259r adla,<\/p>\n<p>B\u0259\u015f\u0259r \u00fcr\u0259yini s\u00f6z\u00fcnl\u0259 odla!\u201d<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 d\u0259 toxunum ki, Reyhan Mirz\u0259zad\u0259 Rus v\u0259 Az\u0259rbaycan yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 \u015fairl\u0259rinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda\u00a0 b\u0259\u015f\u0259ri duy\u011fular\u0131n axtar\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r.\u00a0 T\u0259sad\u00fcfi deyil ki,\u00a0 g\u00f6rk\u0259mli yaz\u0131\u00e7\u0131, alim Mir C\u0259lal Pa\u015fayevin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na x\u00fcsusi yana\u015f\u0131r. M\u0259n Reyhan xan\u0131m\u0131n Mir C\u0259lal m\u00fc\u0259llim\u0259 olan b\u00f6y\u00fck ehtiram v\u0259 diqq\u0259tinin \u015fahidiy\u0259m. Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 elmi m\u0259qal\u0259l\u0259rin m\u00f6vzusunda rus klassikl\u0259rinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 m\u00fch\u00fcm yerl\u0259rd\u0259n birini tutur. Bu m\u0259n\u0259vi yax\u0131nl\u0131q Reyhan xan\u0131ma rus klassikl\u0259rin\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259kd\u0259 Mir C\u0259lal\u0131n m\u0259qal\u0259l\u0259ri istiqam\u0259t vermi\u015fdir. M\u0259s\u0259l\u0259n,\u00a0 \u201cMir C\u0259lal v\u0259 Rus \u0259d\u0259biyyat\u0131\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259 Pu\u015fkin,Qoqol,\u00c7exov, Qorki, \u015eoloxov kimi s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259qal\u0259d\u0259 deyilir: \u201cMir C\u0259lal\u0131n rus yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 \u015fairl\u0259rinin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na h\u0259sr etdiyi \u00e7oxsayl\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259ri onun z\u0259ngin rus \u0259d\u0259biyyat\u0131 tarixin\u0259 d\u0259rind\u0259n\u00a0 b\u0259l\u0259d oldu\u011fu, bu bar\u0259d\u0259 xeyli \u0259sasl\u0131 t\u0259dqiqatlar apard\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.\u201d \u201cMir C\u0259lal v\u0259 Lev Tolstoy\u201d yaz\u0131s\u0131nda is\u0259 toplanan maraql\u0131 faktlar g\u0259nc oxuculara Tolstoy haqq\u0131nda z\u0259ngin m\u0259lumatlar verir. X\u00fcsusil\u0259, Mir C\u0259lal\u0131n istedadl\u0131 alim kimi Tolstoy haqda yazd\u0131\u011f\u0131 fikirl\u0259r bu g\u00fcn d\u0259 bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox d\u0259y\u0259rlidir. Reyhan xan\u0131m m\u0259qal\u0259d\u0259 qeyd edir: \u201cHe\u00e7 bir s\u0259n\u0259tkar insan q\u0259lbinin sirrl\u0259rind\u0259n Tolstoy\u00a0 q\u0259d\u0259r agah olmam\u0131\u015fd\u0131r.O, s\u00f6z\u00fcn h\u0259qiqi m\u0259nas\u0131nda insan q\u0259lbinin\u00a0 ustad\u0131 idi.Bu bar\u0259d\u0259 Mir C\u0259lal\u0131n\u00a0 qeydl\u0259rin\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259k: \u201cS\u0259n\u0259t\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s i\u015f kimi baxan\u00a0 Tolstoy deyirdi: \u201cAncaq o zaman\u00a0 yazmaq laz\u0131md\u0131r ki, h\u0259r q\u0259l\u0259mi m\u00fcr\u0259kk\u0259b\u0259 bat\u0131randa, orada\u00a0 bir par\u00e7a \u0259t qoyursan\u201d Do\u011frudan da Tolstoy s\u0259n\u0259t\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131 vermi\u015fdi. O, deyirdi: \u201cO, adam ki, qay\u0259si \u015f\u0259xsi s\u0259ad\u0259tdir, axmaqd\u0131r, o adam ki, qay\u0259si ba\u015fqalar\u0131n\u0131 t\u0259qliddir, o, z\u0259ifdir.O adam ki, ba\u015fqalar\u0131n\u0131n s\u0259ad\u0259tidir, xo\u015fb\u0259xtdir!\u201d Reyhan xan\u0131m yaz\u0131s\u0131nda Dahi yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u015f\u0259xsi l\u0259yaq\u0259tini, h\u0259ssas, sad\u0259 q\u0259lbli \u00a0bir ziyal\u0131 olmas\u0131n\u0131 k\u00f6vr\u0259k hissl\u0259rl\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131r. \u00c7\u00fcnki b\u0259zi yaz\u0131\u00e7\u0131lardan f\u0259rqli olaraq o, z\u0259ngin, m\u00fcr\u0259kk\u0259b h\u0259yat yolu ke\u00e7mi\u015f, d\u00fczg\u00fcnl\u00fcy\u00fc h\u0259yat\u0131 boyu \u0259n b\u00f6y\u00fck siyas\u0259t bilmi\u015fdi. Reyhan bu haqda yaz\u0131r: \u201c\u0130nsan amili v\u0259 h\u0259yat\u0131 t\u0259r\u0259qqip\u0259rv\u0259r, geni\u015f\u00fcr\u0259kli, yazd\u0131qlar\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259ll\u0259ri v\u0259hd\u0259t t\u0259\u015fkil\u00a0 ed\u0259n yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131 bir an rahat buraxm\u0131rd\u0131. Bu faktlar\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n ara\u015fd\u0131randa xeyli k\u00f6vr\u0259lmi\u015fdim. 1882-ci ild\u0259 Tolstoy Moskvada \u0259halinin siyah\u0131ya al\u0131nmas\u0131\u00a0 t\u0259dbirl\u0259rind\u0259\u00a0 k\u00f6n\u00fcll\u00fc i\u015ftirak etmi\u015fdi&#8230;O, kas\u0131blara k\u00f6m\u0259k etm\u0259k, onlar\u0131 i\u015f\u0259 d\u00fcz\u0259ltm\u0259k, u\u015faqlar\u0131 m\u0259kt\u0259b\u0259 yazd\u0131rmaq, yurdsuzlara\u00a0 s\u0131\u011f\u0131nacaq d\u00fcz\u0259ltm\u0259k ist\u0259yirdi.Bu probleml\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259tbuatda\u00a0 v\u0259 \u015e\u0259h\u0259r Dumas\u0131nda\u00a0 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r qald\u0131r\u0131rd\u0131.\u201d Yaz\u0131da veril\u0259n t\u0259hlill\u0259rin ham\u0131s\u0131n\u0131 qeyd etm\u0259k imkan\u0131m\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259kc\u0259 onu bildirim ki, Mir C\u0259lal Tolstoyu \u00e7ox sevirdi. Onun da t\u0259bi\u0259tind\u0259 dahi Tolstoy kimi m\u00fcsb\u0259t c\u0259h\u0259tl\u0259r \u00e7ox idi, xalq\u0131na, tarixin\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 \u00e7ox ba\u011fl\u0131 idi. O, \u201cDahi s\u0259n\u0259tkar\u201d, \u201cLev Nikolayevi\u00e7 Tolstoy\u201d, \u00a0\u201cB\u00f6y\u00fck rus \u0259dibi\u201d, \u201cDahi s\u00f6z ustas\u0131\u201d v\u0259 s. m\u0259qal\u0259l\u0259rin m\u00fc\u0259llifi idi. Reyhan xan\u0131m m\u0259qal\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycanda rus klassikl\u0259rin\u0259 olan maraq v\u0259 ist\u0259yi bel\u0259 ifad\u0259 edir: \u201cMir C\u0259lal\u0131n bu bar\u0259d\u0259 yazd\u0131qlar\u0131ndan: \u201c&#8230;1903-1904-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 \u201c\u015e\u0259rqi-rus\u201d q\u0259zetind\u0259 \u0259dibin iki hekay\u0259si (\u201cBu\u011fda d\u0259n\u0259si\u201d, \u201cZ\u0259hm\u0259t, \u00f6l\u00fcm v\u0259 naxo\u015fluq\u201d) t\u0259rc\u00fcm\u0259 v\u0259 n\u0259\u015fr olunmu\u015fdur. Tolstoyun 20-d\u0259n \u00e7ox hekay\u0259si Az\u0259rbaycan dilind\u0259 kitab \u015f\u0259klind\u0259 burax\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u201c\u0130nsana \u00e7oxmu yer laz\u0131md\u0131r?\u201d(1908), \u201cTanr\u0131yam\u0131, Harunam\u0131 xidm\u0259t etm\u0259li?!\u201d(1907), \u201cQafqaz \u0259siri\u201d (1912), \u201cFransuaza\u201d(1912) v\u0259 s. Tolstoyun hekay\u0259l\u0259ri oxucular aras\u0131nda\u00a0 tez yay\u0131l\u0131r v\u0259 \u015f\u00f6hr\u0259t qazan\u0131rd\u0131. \u201cQafqaz \u0259siri\u201d bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 n\u0259\u015fr olunmu\u015fdur. H\u0259s\u0259nb\u0259y Z\u0259rdabi Tolstoyla \u015f\u0259xs\u0259n yaz\u0131\u015f\u0131rd\u0131&#8230;C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259\u00a0 Tolstoyun\u00a0 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 xalq\u00e7\u0131l\u0131q, h\u0259qiq\u0259tp\u0259r\u0259stlik v\u0259 s\u0259n\u0259t m\u0259har\u0259tini, t\u0259nqid meyll\u0259rini al\u0131b t\u0259bli\u011f edirdi. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, o, b\u00f6y\u00fck \u0259dibin, ancaq k\u0259ndli v\u0259 torpaq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 aid olan hekay\u0259l\u0259rini o zaman\u00a0 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u201c\u015e\u0259rqi-Rus\u201d q\u0259zetind\u0259 n\u0259\u015fr etmi\u015fdir.Bu hekay\u0259l\u0259rd\u0259n birini is\u0259\u00a0 \u00f6z\u00fc sad\u0259 xalq dili il\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015fdir.Tolstoyun xalq jurnal\u0131 n\u0259\u015fr ed\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259ri (a\u015fa\u011f\u0131 t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rin anlayaca\u011f\u0131 sad\u0259 bir dild\u0259 yazmaq) C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259 \u00f6z jurnal\u0131nda \u0259m\u0259li olaraq t\u0259tbiq edirdi.\u201d\u201d<\/p>\n<p>\u201cMir C\u0259lal Pa\u015fayev: \u201cYaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck arzusu insanlar\u0131n s\u0259ad\u0259tidir\u201d m\u0259qal\u0259si d\u0259 Reyhan xan\u0131m\u0131n bu g\u00f6rk\u0259mli \u0259dib, alim haqq\u0131nda n\u00f6vb\u0259ti yaz\u0131lar\u0131ndan biridir. Reyhan xan\u0131m\u0131n\u00a0 Mir c\u0259lal Pa\u015fayevl\u0259 ba\u011fl\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar inan\u0131ram ki, \u0259n maraql\u0131 elmi i\u015fl\u0259rin m\u00f6vzusu ola bil\u0259r. B\u0259lk\u0259 d\u0259 vaxt g\u0259l\u0259c\u0259k onun yaz\u0131lar\u0131 \u00f6z h\u0259qiqi d\u0259y\u0259rini alacaqd\u0131r. \u00c7\u00fcnki Reyhan xan\u0131m yazd\u0131\u011f\u0131 q\u0259hr\u0259manlar\u0131 \u00f6z do\u011fmas\u0131 kimi sevib onlarla daha yax\u0131ndan tan\u0131\u015f olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0 h\u0259r bir \u00e7\u0259tinliy\u0259, vaxts\u0131zl\u0131\u011fa sin\u0259 g\u0259r\u0259n m\u0259rd bir xan\u0131md\u0131r. Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259sini q\u0259lbind\u0259 ya\u015fad\u0131b, ona sadiq olmaq Reyhan xan\u0131ma xas\u00a0 c\u0259h\u0259tdir. M\u0259qal\u0259d\u0259 oxuyuruq: \u201cMilyon-milyon insan k\u00f6nl\u00fcn\u00fcn\u00a0 v\u0259 xalq ruhunun t\u0259rc\u00fcman\u0131 olan Mir C\u0259lal Pa\u015fayev h\u0259m yaz\u0131\u00e7\u0131, h\u0259m d\u0259 \u0259dbiyyat\u00e7\u0131 alim kimi \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif xalqlar\u0131\u00a0 il\u0259 b\u0259rab\u0259r m\u00fcs\u0259lman mill\u0259ti\u00a0 v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin\u00a0 t\u0259r\u0259qqisi\u00a0 bar\u0259d\u0259 d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f v\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131r&#8230;\u201d<\/p>\n<p>Dig\u0259r rus \u015fairi Nekrasovun anadan olmas\u0131n\u0131n 195 illiyi m\u00fcnasib\u0259ti il\u0259 \u201cRus \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n\u00a0 b\u00f6y\u00fck klassiki-Nekrasov\u201d adl\u0131 yaz\u0131 \u015fairin do\u011fuldu\u011fu zaman\u0131n k\u0259\u015fm\u0259ke\u015fl\u0259rind\u0259n ke\u00e7m\u0259sind\u0259n, onun m\u00fcbariz ruhundan, m\u0259n\u0259vi \u0259zablar\u0131ndan b\u0259hs edir. O, tarix\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 etmir, ba\u015f ver\u0259n real hadis\u0259l\u0259ri oldu\u011fu kimi\u00a0 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131r. N.Nekrasov dahi \u015fair, dramaturq, jurnalist, t\u0259nqid\u00e7\u0131, m\u00fcbariz ictimai xadim kimi oxucularda\u00a0 b\u00f6y\u00fck maraq do\u011furur. Reyhan xan\u0131m yaz\u0131r: \u201cNikolay Alekseyevi\u00e7 Nekrasov\u00a0 Dostoyevskinin\u00a0 dediyi kimi, s\u00f6z\u00fcn h\u0259qiqi\u00a0 m\u0259nas\u0131nda\u00a0 Rusiyada\u00a0 v\u0259t\u0259nda\u015f poeziyas\u0131n\u0131n\u00a0 bayra\u011f\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259kl\u0259r\u0259 qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. \u201c1848-ci ild\u0259 Nekrasov vaxt\u0131 il\u0259 Pu\u015fkin t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sis edilmi\u015f \u201cSovremennik\u201d m\u0259cmu\u0259sini icar\u0259y\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Onun yorulmaz f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 jurnal q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 inqilab\u00e7\u0131 demokratlar\u0131n m\u00fcbariz orqan\u0131na \u00e7evrildi. Gertseni, \u00c7ern\u0131\u015fevskini, Turqenevi, Dobrolyubovu, Qon\u00e7arovu, \u015eedrini, Dostoyevskini, Tolstoyu v\u0259 bir \u00e7ox ba\u015fqalar\u0131n\u0131 \u201cSovremennik\u201d jurnal\u0131nda \u00e7ap ed\u0259n v\u0259 xalqa tan\u0131td\u0131ran\u00a0 m\u0259hz Nekrasov idi.\u201d \u201cMir C\u0259lal v\u0259 Tolstoy\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259 deyilir: \u201cTolstoy Maksim Qorkinin dediyi kimi, ba\u015fdan-ba\u015fa bir d\u00fcnya idi. O, h\u0259r t\u0259r\u0259f\u0259 n\u0259z\u0259r sala-sala\u00a0 60 il Rusiyan\u0131 dola\u015fm\u0131\u015fd\u0131.\u201d\u201d<\/p>\n<p>Reyhan xan\u0131m\u0131n Nekrasovla ba\u011fl\u0131 geni\u015f yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259hlil ets\u0259k \u00e7ox vaxt apara bil\u0259r. \u018fvv\u0259ld\u0259 qeyd etdiyimiz kimi, ancaq Az\u0259rbaycan-Rus \u0259d\u0259bi \u0259laq\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 toxunaca\u011f\u0131q.\u00a0 H\u0259r bir yarad\u0131c\u0131 insan \u00f6z \u00a0d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn,\u00a0 m\u0259hkum oldu\u011fu taleyinin \u0259s\u0259rl\u0259rini \u00a0\u0259rs\u0259y\u0259\u00a0 g\u0259tirmi\u015f, ictimai hadis\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 onun m\u0259qs\u0259d v\u0259 m\u00fcbariz\u0259si s\u0259ngim\u0259k bilm\u0259mi\u015fdir.\u018fsl s\u0259n\u0259tkar sanki p\u0259rvan\u0259 kimi alovun i\u00e7ind\u0259 qanadlar\u0131n\u0131 yand\u0131rmaqdan bel\u0259 \u00e7\u0259kinmir. \u00a0M\u0259qal\u0259d\u0259 qeyd olunur: \u201cO, ki\u00e7ik ya\u015flar\u0131ndan burlaklar\u0131n k\u0259d\u0259rli mahn\u0131lar\u0131n\u0131 dinl\u0259yir, Sibir s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n aya\u011f\u0131 qandall\u0131 dustaqlar\u0131n \u0259zab-\u0259ziyy\u0259tl\u0259ri onun u\u015faq q\u0259lbind\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcf dolu\u00a0 ac\u0131 izl\u0259r qoyurdu. Atas\u0131n\u0131n ail\u0259d\u0259 oldu\u011fu kimi, t\u0259hkimli k\u0259dlil\u0259rl\u0259 d\u0259 kobud r\u0259ftar\u0131 \u00f6mr\u00fc boyu Nekrasovun hafiz\u0259sind\u0259n silinm\u0259mi\u015fdi&#8230;Onun \u00fcr\u0259yind\u0259 zad\u0259gan z\u00fclm\u00fcn\u0259, \u0259xlaq\u0131na, r\u00fc\u015fv\u0259txor \u00e7ar \u00e7inovnikl\u0259rinin b\u00fcrokratizmin\u0259, poz\u011fun m\u0259n\u0259viyyat\u0131na, hakim sinifl\u0259rin murdar v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259\u00a0 d\u0259rin bir nifr\u0259t h\u0259l\u0259 g\u0259nc ya\u015flar\u0131ndan oyan\u0131b k\u00f6k salma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131.\u201d \u201c\u00d6mr\u00fcn\u00fcn 14 ilini \u201cRus elind\u0259 kimin g\u00fcn\u00fc xo\u015f ke\u00e7ir\u201d poemas\u0131n\u0131n \u00a0yaz\u0131lmas\u0131na h\u0259sr ed\u0259n\u00a0 \u015fair burada\u00a0 rus xalq\u0131n\u0131n\u00a0 islahatdan \u0259vv\u0259l v\u0259 sonrak\u0131 h\u0259yat\u0131n\u0131n geni\u015f v\u0259 dol\u011fun\u00a0 m\u0259nz\u0259r\u0259sini\u00a0 yaratm\u0131\u015fd\u0131r&#8230;Onun b\u00fct\u00fcn yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ist\u0259r XIX \u0259srd\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 ondan sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda\u00a0 realist\u00a0 \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u00a0 v\u0259 ictimai fikrin inki\u015faf\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.\u201d<\/p>\n<p>Reyhan xan\u0131m daha sonra yaz\u0131r: \u201cB\u00f6y\u00fck nasir v\u0259 dramaturqumuz C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259 1908-ciild\u0259 \u201cMolla N\u0259sr\u0259ddin\u201d jurnal\u0131nda n\u0259\u015fr etdirdiyi \u201cFilosoflar\u201d\u0259s\u0259rind\u0259 qad\u0131n, ana h\u00fcququnu m\u00fcdafi\u0259 edib, azadl\u0131q u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259d\u0259 qad\u0131nlar\u0131n da b\u00f6y\u00fck v\u0259 sars\u0131lmaz q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik oldu\u011funu qeyd ed\u0259rk\u0259n Nekrasovun \u201cRus qad\u0131nlar\u0131\u201d poemas\u0131ndak\u0131\u00a0 Volkonsaya v\u0259 Trubetskaya\u00a0 obrazlar\u0131n\u0131, onlar\u0131n f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131n\u0131, c\u0259surlu\u011funu v\u0259 s\u0259daq\u0259tini misal g\u0259tirmi\u015f&#8230;C.M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259 b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 Nekrasov yolu il\u0259 getm\u0259y\u0259, Az\u0259rbaycan q\u0131zlar\u0131n\u0131n Volkonskaya v\u0259 Trubetskaya kimi inqilabi ruhda\u00a0 t\u0259rbiy\u0259 olunmas\u0131na\u00a0 h\u0259sr edilmi\u015f \u015fei\u00fcrl\u0259r yazma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rd\u0131.1910-cu ild\u0259 \u201cBak\u0131\u201d q\u0259zeti Nekrasovun\u00a0 sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda n\u0259\u015frin\u0259 icaz\u0259 ala bilm\u0259diyi \u201cRus elind\u0259 kimin g\u00fcn\u00fc xo\u015f ke\u00e7ir\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 epopeyan\u0131n q\u0259hr\u0259man\u0131 Qriqori Dobrosklonovun mahn\u0131lar\u0131n\u0131n\u00a0 Yaroslavlda art\u0131q n\u0259\u015fr edildiyini sevincl\u0259\u00a0 oxuculara x\u0259b\u0259r verirdi&#8230;A.S\u0259hh\u0259tin say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00f6y\u00fck inqilab\u00e7\u0131 \u015fairi Mirz\u0259 \u018fl\u0259kb\u0259r Sabir Nekrasovun\u00a0 v\u0259 dig\u0259r rus klassikl\u0259rinin irsi il\u0259 tan\u0131\u015f olmu\u015fdur. Sabirin realist poeziyas\u0131, x\u00fcsusil\u0259 onun k\u0259skin satiras\u0131 \u00f6z ideya v\u0259 m\u0259zmununa g\u00f6r\u0259 Nekrasov poeziyas\u0131 il\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Nekrasova aid olan \u201ck\u0259d\u0259r v\u0259 intiqam\u201d \u015fairi devizini\u00a0 Sabir\u0259 d\u0259\u00a0 \u015famil etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>\u201cNekrasovun Peterburqda m\u0259zar\u0131 \u00f6n\u00fcnd\u0259 deyil\u0259n fikirl\u0259ri xat\u0131rlayaq: \u201cNekrasovun m\u0259zar\u0131 \u0259traf\u0131nda tikanlar bit\u0259 bilm\u0259z\u201d bu, Nekrasovun b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259t, humanist \u015fair, xalq\u0131n\u0131n u\u011frunda qurban getm\u0259y\u0259 haz\u0131r oldu\u011funu bir daha s\u00fcbut edir.<\/p>\n<p>Bir ha\u015fiy\u0259y\u0259 \u00e7\u0131x\u0131m. Abbas S\u0259hh\u0259t n\u0259inki \u015fair, h\u0259m d\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i kimi Az\u0259rbaycan oxucular\u0131n\u0131 g\u00f6rk\u0259mli rus \u015fairl\u0259rinin \u015feirl\u0259ri tan\u0131\u015f etmi\u015fdi. Krilovun, Pu\u015fkinin, Lermontovun, \u00c7exovun, Nekrasovn,\u00a0 Fetin yaz\u0131lar\u0131n\u0131 t\u0259rc\u00fcm\u0259 etmi\u015fdir.\u00a0 \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, rus klassikl\u0259ri\u00a0 XX \u0259srin Az\u0259rbaycan \u0259dibl\u0259rind\u0259n \u018f.\u015e\u0259rif, M.Arif, M.R\u0259fili, M.Rzaqulizad\u0259, C.X\u0259ndan v\u0259 bir \u00e7oxlar\u0131n\u0131n t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259rind\u0259 rus\u00a0 koloriti, ovqat\u0131 qorunmu\u015fdu. \u00c7\u00fcnki Rusiya v\u0259 Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 paralell \u0259laq\u0259l\u0259r \u00e7oxdur. \u00c7ar Rusiyas\u0131nda, sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 beyn\u0259lmil\u0259l\u00e7ilik ruhu ya\u015fay\u0131rd\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda&#8230;<\/p>\n<p>Reyhan Mirz\u0259zad\u0259nin N.Qoqolun v\u0259fat\u0131n\u0131n 165 illiyi m\u00fcnasib\u0259ti il\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131 inan\u0131ram ki, oxucular\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck mara\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b olacaqd\u0131r. \u201cQoqolun yaratd\u0131\u011f\u0131 sur\u0259tl\u0259r h\u0259yat\u0131 q\u0259d\u0259r \u00f6lm\u0259zdir\u201d yaz\u0131s\u0131nda Qoqolun m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m abid\u0259si ucal\u0131r. \u018fslind\u0259 Qoqolun h\u0259yat\u0131 v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda yazmaq bir o q\u0259d\u0259r d\u0259 asan deyil. Nekrasov v\u0259 ba\u015fqa rus yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 \u015fairl\u0259ri kimi o, da \u00f6z ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 c\u0259miyy\u0259ti, hakim dair\u0259l\u0259ri t\u0259nqid edirdi. O, yaz\u0131r: \u201c Rusiya, Rusiya!.. Niy\u0259 s\u0259nin h\u0259r yerind\u0259\u00a0 \u00fcf\u00fcql\u0259rd\u0259n-\u00fcf\u00fcql\u0259r\u0259, d\u0259nizl\u0259rd\u0259n-d\u0259nizl\u0259r\u0259 yay\u0131lan\u00a0 q\u0259mli n\u0259\u011fm\u0259l\u0259rin\u00a0 e\u015fidilir? Bu n\u0259\u011fm\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7\u0131rp\u0131nan n\u0259dir?..Ey Rusiya! Niy\u0259 s\u0259nd\u0259 h\u0259r \u015fey intiizar dolu g\u00f6zl\u0259rini m\u0259n\u0259 dikmi\u015fdir? M\u0259n h\u0259l\u0259 d\u0259\u00a0 heyr\u0259t i\u00e7ind\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tsiz durmu\u015fam. Ba\u015f\u0131m\u0131n \u00fcst\u00fcn\u00fc is\u0259\u00a0 ya\u011f\u0131\u015f dolu buludlar al\u0131b, s\u0259nin \u0259nginliyin qar\u015f\u0131s\u0131nda\u00a0 fikirl\u0259rin donub qalm\u0131\u015fd\u0131r. Bu ucsuz-bucaqs\u0131z \u0259nginlik n\u0259l\u0259r olaca\u011f\u0131n\u0131m\u0131 x\u0259b\u0259r verir?\u201d \u201cQoqol haqq\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 m\u0259tbuatda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Pu\u015fkin olmu\u015fdu&#8230;Qoqol h\u0259l\u0259 ilk \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 h\u0259m q\u00fcdr\u0259tli, orijinal bir s\u0259n\u0259tkar, h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fck bir v\u0259t\u0259nda\u015f kimi Pu\u015fkinin diqq\u0259tini c\u0259lb etmi\u015fdi&#8230;Pu\u015fkin Qoqol haqq\u0131nda yaln\u0131z yazmaqla, onun istedad\u0131n\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259di. B\u00f6y\u00fck \u015fair g\u0259nc yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u00f6y\u00fck bir m\u00fc\u0259llim\u00a0 kimi izl\u0259di. Qoqolla dostla\u015fd\u0131, onu yeni, daha b\u00f6y\u00fck \u0259s\u0259rl\u0259r yazma\u011fa h\u0259v\u0259sl\u0259ndirdi. \u201cM\u00fcf\u0259tti\u015f\u201d v\u0259 \u201c\u00d6l\u00fc canlar\u201d\u00a0 kimi \u00f6lm\u0259z \u0259s\u0259rl\u0259rin s\u00fcjetini Qoqola Pu\u015fkin verdi.\u201d Bir \u015feyi d\u0259qiq bilir\u0259m ki, Qoqolun m\u00fcr\u0259kk\u0259b, qeyri-adi t\u0259bi\u0259ti, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 Reyhan xan\u0131m\u0131 h\u0259m sars\u0131tm\u0131\u015f, h\u0259m d\u0259 t\u0259sirl\u0259ndirmi\u015fdi. \u00c7\u00fcnki h\u0259r yaz\u0131dan sonra o, yaz\u0131\u00e7\u0131lar haqq\u0131nda ayr\u0131ca t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131n\u0131 m\u0259niml\u0259 d\u0259rind\u0259n b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Onun yan\u011f\u0131yla dediyi s\u00f6zl\u0259rd\u0259\u00a0 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zamanda \u00f6z\u00fcn\u00fc tapa bilm\u0259y\u0259n dahi s\u0259n\u0259tkarlara qar\u015f\u0131 bir do\u011fma qay\u011f\u0131\u00a0 dolu\u00a0 hissl\u0259r duyulurdu. Qoqolun m\u0259n\u0259vi t\u0259nhal\u0131\u011f\u0131, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zamandan k\u0259narda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcb ya\u015famas\u0131, ictimai-sosial h\u0259yat\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r cans\u0131x\u0131c\u0131, yekn\u0259s\u0259q olmas\u0131 \u00f6z real \u0259ksini \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 tapm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cVur\u011funam Bak\u0131ya ona g\u00f6r\u0259 ki, qoynunda Yesenin inci yaratd\u0131\u201d yaz\u0131s\u0131 \u015fairin v\u0259fat\u0131n\u0131n 90 illiyin\u0259 h\u0259sr edilib. G\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz kimi, Reyhan xan\u0131m g\u00f6rk\u0259mli\u00a0 insanlar\u0131n do\u011fum g\u00fcn\u00fcn\u00fc v\u0259 d\u00fcnyalar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259 tarixl\u0259rini diqq\u0259tl\u0259, h\u0259ssasl\u0131qla izl\u0259yir.<\/p>\n<p>Yaz\u0131 s\u0259ni K\u00f6hn\u0259 Bak\u0131n\u0131, M\u0259rd\u0259kan\u0131 \u015fairl\u0259 qo\u015fa add\u0131mlama\u011fa, onunla birg\u0259 Cabbar Qarya\u011fd\u0131o\u011flunun mu\u011famat m\u0259clisind\u0259 i\u015ftirak etm\u0259y\u0259 s\u00f6vq edir.Yesenin\u00a0 \u00a0f\u0259rqli h\u0259yat, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi il\u0259 yax\u0131ndan tan\u0131\u015f olandan sonra, \u015f\u0259rq koloritin\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t verir. Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, Yesenin \u015ea\u011fan k\u0259ndind\u0259 t\u0259\u015fkil edil\u0259n \u201cF\u00fczuli\u201d m\u0259clisind\u0259, a\u015f\u0131qlar\u0131n t\u0259dbirl\u0259rind\u0259 i\u015ftirak etmi\u015fdir. O, musiqi\u00e7il\u0259ri dinl\u0259y\u0259nd\u0259n sonra deyir ki, burada o q\u0259d\u0259r m\u00fcdriklik var ki, b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259rq\u0259, b\u00fct\u00fcn Rusiyaya yet\u0259r.\u201d Bak\u0131n\u0131n qonaqp\u0259rv\u0259rliyind\u0259n doymayan \u015fair ayr\u0131l\u0131q \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 yaz\u0131r:<\/p>\n<p>\u018flvida, Bak\u0131! Mavi t\u00fcrk s\u0259mas\u0131, \u0259lvida,<\/p>\n<p>Q\u00fcvv\u0259d\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcr\u0259m m\u0259n, damar\u0131mda donur qan.<\/p>\n<p>M\u0259n bir s\u0259ad\u0259t kimi aparram m\u0259zaracan,<\/p>\n<p>Balaxan\u0131 may\u0131n\u0131, X\u0259z\u0259r dal\u011fas\u0131n\u0131 da.<\/p>\n<p>Reyhan xan\u0131m m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131r: \u201c&#8230;Yesenin Cabbar\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 b\u0259dah\u0259t\u0259n \u015feir deyir. Onu \u201c\u015e\u0259rq musiqisinin pey\u011f\u0259mb\u0259ri adland\u0131r\u0131r. 1925- ci ilin yay\u0131nda \u00c7aqin Yesenini ba\u011f evin\u0259 apar\u0131r. Bura do\u011frudan da \u0259sl \u0130ran illyuziyas\u0131 idi. Yek\u0259 ba\u011f, f\u0259vvar\u0259l\u0259r, h\u0259r c\u00fcr \u015f\u0259rq \u0259yl\u0259nc\u0259l\u0259ri-\u0259sl \u0130ran idi.O, burada arvad\u0131 Sofiya Andreyeva\u00a0 il\u0259 ya\u015fay\u0131r v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful idi&#8230;X\u0259z\u0259rin mavi dal\u011falar\u0131na, Bak\u0131n\u0131n f\u00fcs\u00fcnkar gec\u0259l\u0259rin\u0259 m\u0259ftun olan \u015fair: \u201cBak\u0131n\u0131n lampalar\u0131 ulduzlardan g\u00f6z\u0259ldir,-dey\u0259\u00a0 Bak\u0131ya olan munis duy\u011fular\u0131n\u0131 \u015feiryy\u0259t\u0259 \u00e7evirirdi&#8230;R\u0259sam R.Mehdiyevin g\u00f6z\u0259l v\u0259 maraql\u0131 bir \u0259s\u0259rind\u0259 Sergey Yesenin \u018flia\u011fa Vahidl\u0259 bir q\u0259z\u0259l m\u0259clisind\u0259 t\u0259svir olunub&#8230;H\u00fcseyn N\u0259c\u0259fovun \u201cBalaxan\u0131 \u00a0may\u0131\u201d adl\u0131\u00a0 kitab\u0131nda \u018flia\u011fa Vahidl\u0259 Sergey Yesenin\u00a0 a\u015f\u0131q m\u0259clisin\u0259 d\u0259v\u0259t olunur.\u201d<\/p>\n<p>Reyhan Mirz\u0259zad\u0259 rus \u015fairinin \u015f\u0259rq al\u0259mind\u0259 tapd\u0131\u011f\u0131 yeni bir d\u00fcnyan\u0131, yeni n\u0259f\u0259si, yeni sevgil\u0259ri b\u00f6y\u00fck m\u0259har\u0259tl\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131r, h\u0259tta bu tarixi xatir\u0259l\u0259r onu d\u0259rind\u0259n k\u00f6vr\u0259ldirdi. \u00c7\u00fcnki \u00f6z\u00fc d\u0259 \u00a0Yesenini \u015feir, mu\u011famat m\u0259clisl\u0259rind\u0259ki b\u00f6y\u00fck h\u0259v\u0259sl\u0259 i\u015ftirak etm\u0259sini t\u0259s\u0259vv\u00fcr edir, inan\u0131r ki, qonaqp\u0259rv\u0259r xalq\u0131m\u0131za o, \u0259sl qiym\u0259ti ver\u0259 bilmi\u015fdir. M\u0259h\u0259bb\u0259t\u00a0 Allah\u0131n insanlara verdiyi \u0259n g\u00f6z\u0259l v\u0259 saf bir nem\u0259tdir. Dilind\u0259n, dinind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq\u00a0 o geni\u015f q\u0259lbli insanlar\u0131n ruhunda qanadlan\u0131r, ya\u015fay\u0131r. \u015e\u0259rq g\u00fcn\u0259\u015finin \u00f6z i\u015f\u0131\u011f\u0131 v\u0259 h\u0259rar\u0259ti var. B\u0259lk\u0259 h\u0259rar\u0259tli \u015f\u0259rq g\u00fcn\u0259\u015finin v\u0259t\u0259nind\u0259 yaranan \u015feirl\u0259r, \u0259s\u0259rl\u0259r, s\u0259hra qumlar\u0131n\u0131 yand\u0131ran Leyli v\u0259 M\u0259cnun m\u0259h\u0259bb\u0259ti Yeseninin q\u0259lbinin d\u0259rinlikl\u0259rind\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>\u201cB\u00fct\u00fcn \u015e\u0259rq\u00a0 d\u00fcnyas\u0131na poetik \u015fair sevgisi il\u0259 yana\u015fan Yesenin \u201c\u0130ran n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri\u201d il\u0259 \u015e\u0259rq klassikl\u0259rin\u0259 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ba\u011fland\u0131\u011f\u0131na yaz\u0131m\u0131n\u00a0 \u0259vv\u0259lind\u0259 toxunmu\u015fdum&#8230;\u015eair \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 tez-tez Firdovsinin, S\u0259idinin, X\u0259yyam\u0131n adlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kir v\u0259 b\u0259z\u0259n\u00a0 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rind\u0259 onlara istinad edirdi. M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n, Qurandan dan\u0131\u015f\u0131r&#8230;B\u00fclb\u00fcl\u00fcn n\u0259\u011fm\u0259sini, q\u0131z\u0131lg\u00fcl\u00fcn \u0259trini, p\u0259rinin g\u00f6z\u0259lliyini v\u0259sf edir, kaman\u0131 dinl\u0259yir, t\u00fct\u0259k s\u0259sin\u0259 qulaq as\u0131rd\u0131.\u201d Yaz\u0131lar\u0131nda Bak\u0131, \u015eu\u015fa, M\u0259rd\u0259kan, Tiflis, Batumi, Tehran, T\u0259briz, Xorasan, Bosfor, Ba\u011fdad, \u015eiraz v\u0259 ba\u015fqa yer adlar\u0131na rast g\u0259lm\u0259k olar.<\/p>\n<p>M\u0259qal\u0259d\u0259 Yeseninin \u00e7\u0131l\u011f\u0131n t\u0259bi\u0259tinin hardan qaynaqland\u0131\u011f\u0131n\u0131 Qorki b\u00f6y\u00fck m\u0259har\u0259tl\u0259 bel\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131r: \u201cYesenin y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 insanlar\u0131n f\u0259ryad v\u0259 iniltisi idi, o, k\u00f6hn\u0259likl\u0259 yeniliyin\u00a0 bar\u0131\u015fmaz nifaq\u0131n\u0131n parlaq v\u0259 dramatik simvolu idi.\u201d Bu c\u0259h\u0259td\u0259n \u015fair hakimiyy\u0259t dair\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn arzuolunmaz \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi daim n\u0259zar\u0259t i\u00e7ind\u0259 saxlan\u0131l\u0131rd\u0131. Onun \u00f6l\u00fcm\u00fc d\u0259 bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r, h\u0259qiq\u0259tin \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259inki \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnaslar, kriminalistl\u0259r d\u0259 s\u0259b\u0259b v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u00f6yr\u0259nirl\u0259r. Tez parlay\u0131b tez s\u00f6n\u0259n ulduz kimi Yesenin\u00a0 yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rin diliyl\u0259\u00a0 bu g\u00fcn d\u0259 oxucular\u0131 il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r, onlara q\u0259lbinin gizli haraylar\u0131n\u0131 \u00e7atd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>XX \u0259sr\u00a0 z\u0259ngin tarixi hadis\u0259l\u0259rin \u00fcnvan\u0131d\u0131r. \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259td\u0259, \u0259d\u0259biyyatda n\u0259 q\u0259d\u0259r yeni\u00a0 c\u0259r\u0259yanlar yaranm\u0131\u015fd\u0131. Bu yeni d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259, t\u0259f\u0259kk\u00fcr t\u0259rzl\u0259ri inqilab v\u0259 m\u00fcharib\u0259l\u0259r \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 v\u0259 ondan sonra yaran\u0131b inki\u015faf etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. S.Yesenin imajinizm c\u0259r\u0259yan\u0131na qo\u015fulmu\u015fdu. O d\u00f6vrd\u0259 s\u0259n\u0259tkarlar\u00a0 yarad\u0131\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda dadaizm\u0259, futurizm\u0259, s\u00fcrrealizm\u0259, suprematizm\u0259, kubizm\u0259, akmeizm\u0259 v\u0259 dig\u0259r c\u0259r\u0259yanlara alud\u0259 \u00a0olmu\u015fdular. Onlar bu c\u0259h\u0259td\u0259n \u00f6z b\u0259dii \u00a0t\u0259x\u0259yy\u00fcl\u00fcn\u0259 xas\u00a0 \u201ch\u0259qiq\u0259tin\u201d\u00a0 axtar\u0131\u015f\u0131nda idil\u0259r.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, Reyhan xan\u0131m\u0131n m\u0259qal\u0259l\u0259rind\u0259 qoyulan probleml\u0259r, hadis\u0259l\u0259r o q\u0259d\u0259r z\u0259ngindir ki, onlar\u0131 t\u0259hlil etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259slind\u0259 h\u0259r bir \u015fairin h\u0259yat v\u0259 yarad\u0131\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na ayr\u0131ca toxunasan. Reyhan xan\u0131m\u0131n publisist v\u0259 politoloq kimi \u00a0toxundu\u011fu m\u00f6vzulara bel\u0259 h\u0259ssas v\u0259 d\u0259rind\u0259n yana\u015fmas\u0131 onu g\u00f6st\u0259rir ki, m\u0259tbuatda\u00a0 \u00f6z sanball\u0131 s\u00f6z\u00fcn\u00fc dem\u0259yi bacaran xan\u0131m yazarlar\u0131m\u0131z \u00a0var. M\u0259n d\u0259 son ill\u0259r\u00a0 publisist yaz\u0131lara m\u00fcraci\u0259t etdiyim \u00fc\u00e7\u00fcn bu i\u015fin m\u0259suliyy\u0259tini, \u00e7\u0259tinliyini d\u0259rk edir\u0259m. Yaz\u0131lar\u0131nda tarix\u00e7il\u0259rin, \u0259d\u0259biyyat\u00e7\u0131lar\u0131n fikirl\u0259rini \u00e7ox t\u0259krarlamama\u011fa\u00a0 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsan, yaddan \u00e7\u0131xan, q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nmayan hadis\u0259l\u0259rin qaranl\u0131\u011f\u0131na i\u015f\u0131q salmaq ist\u0259yirs\u0259n. M\u0259hz bu ist\u0259k, m\u00fc\u0259llifi \u00f6z \u00fcz\u0259rind\u0259 g\u0259rgin i\u015fl\u0259m\u0259yi, h\u0259rt\u0259r\u0259fli d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 malik olma\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b edir. Reyhan xan\u0131m\u0131n\u00a0 h\u0259r bir yaz\u0131\u0131s\u0131nda h\u0259m b\u0259dii t\u0259f\u0259kk\u00fcr, m\u0259ntiqi m\u00fclahiz\u0259l\u0259r, hadis\u0259l\u0259r\u0259 o ill\u0259rin s\u0259rh\u0259dind\u0259n yana\u015fmaq bacar\u0131\u011f\u0131 onun pe\u015f\u0259kar publisist kimi yeti\u015fdiyin\u0259 d\u0259lal\u0259t edir. Reyhan xan\u0131m dahil\u0259r\u0259 \u00f6z layiq oldu\u011fu d\u0259y\u0259ri b\u00fct\u00fcn inc\u0259likl\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r ver\u0259 bilir.<\/p>\n<p>\u201cRusiyan\u0131n \u0259n g\u00f6rk\u0259mli rus\u00a0 \u015fairi, rus poeziyas\u0131nda romantizmin banil\u0259rind\u0259n biri, istedadl\u0131 t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i, Rusiya d\u00f6vl\u0259tinin ilk r\u0259smi himninin m\u00fc\u0259llifi, akademik Vasili Andreyevi\u00e7\u00a0 Jukovskinin \u0259b\u0259diyy\u0259t\u0259 qovu\u015fmas\u0131ndan\u00a0 165 il \u00f6t\u00fcr.\u201d \u201cOnlar Rusiyan\u0131 nec\u0259 bir \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7evirmi\u015fl\u0259rs\u0259, Rusiya el\u0259c\u0259 d\u0259 olacaqd\u0131r\u201d \u00a0m\u0259qal\u0259 geni\u015f axtar\u0131\u015flar\u0131n m\u0259hsuludur. Yaz\u0131da Jukovskinin \u015f\u0259r\u0259fli h\u0259yat\u0131 b\u00f6y\u00fck m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259, h\u0259ssasl\u0131qla verilmi\u015fdir. Reyhan xan\u0131m\u0131n ona x\u00fcsusi m\u00fcnasib\u0259ti Jukovskinin ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 ali insan keyfiyy\u0259tl\u0259ri idi. Rus \u0259d\u0259biyyat\u0131nda O, \u00e7ox y\u00fcks\u0259k m\u00f6vqe sahibi idi. Belinskinin: \u201cJukovski olmasayd\u0131 Pu\u015fkin olmazd\u0131\u201d fikrind\u0259 b\u00f6y\u00fck bir h\u0259qiq\u0259t var. Pu\u015fkin h\u0259tta \u00f6l\u00fcm aya\u011f\u0131nda ail\u0259sinin taleyini Jukovskiy\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259qal\u0259d\u0259 oxuyuruq: \u201cDahil\u0259rd\u0259n biri deyib ki,b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n d\u0259y\u0259rli adam\u0131 olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u00f6z v\u0259t\u0259ninin v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 olmal\u0131san. Jukovski d\u00fcnyan\u0131n d\u0259y\u0259rli adam\u0131 kimi ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 Rusiyan\u0131n layiqli v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 idi&#8230;Jukovski h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l insan \u015f\u0259xsiyy\u0259tini m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n, \u015f\u0259xsiyy\u0259tin azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u0259n\u00a0 insanp\u0259rv\u0259r bir \u015fair v\u0259t\u0259nda\u015f kimi diqq\u0259ti c\u0259lb eidrdi. O, h\u0259tta 1822-ci ild\u0259 \u00f6z k\u0259ndlil\u0259rini t\u0259hkim\u00e7ilikd\u0259n azad etdirmi\u015fdi.\u201d<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, bir \u00e7ox n\u0259sill\u0259r\u00a0 h\u0259l\u0259 u\u015faql\u0131qdan onun m\u0259\u015fhur m\u00fcdrik na\u011f\u0131llar\u0131n\u0131n sehirin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 yax\u0131ndan tan\u0131\u015f olmu\u015flar.\u00a0 O, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda t\u0259kc\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 39 balladas\u0131, t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259ri, na\u011f\u0131llar\u0131 il\u0259 deyil, h\u0259m\u00e7inin Rusiyan\u0131n ilk himninin m\u00fc\u0259llifi kimi m\u0259\u015fhur idi.\u00a0 \u0130mperator Aleksandra h\u0259sr etdiyi \u015feiri is\u0259 onun taleyind\u0259 bir y\u00fcks\u0259li\u015f yarad\u0131r, o, saraya d\u0259v\u0259t edilir. M\u0259hz\u00a0 sarayda \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259 \u201cYukovski Pu\u015fkin\u0259, Gertsen\u0259, Lermontova, \u015eev\u00e7enkoya, Baratinskiy\u0259, dekabristl\u0259r\u0259, dig\u0259r inqilab\u00e7\u0131lara, \u00e7\u0259tind\u0259 olanlar\u0131n ham\u0131s\u0131na k\u00f6m\u0259k edirdi.\u201d<\/p>\n<p>Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Reyhan xan\u0131m\u0131 uzun ill\u0259rdir\u00a0 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r, xalq\u0131na, d\u00f6vl\u0259tin\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259,s\u0259daq\u0259tl\u0259 yana\u015fan bir ziyal\u0131 kimi tan\u0131y\u0131ram. Onun h\u0259r bir yaz\u0131s\u0131 xalqlar aras\u0131nda birliy\u0259, \u00a0m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015fd\u0131r. Yaz\u0131da bu x\u00fcsusiyy\u0259t bir daha \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Jukovskinin v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliyind\u0259n yazark\u0259n Reyhan xan\u0131m\u0131n Molla P\u0259nah Vaqifi \u00a0xat\u0131rlamas\u0131 da t\u0259sad\u00fcf deyildir: \u201cJukovskinin \u015fair, \u015f\u0259xsiyy\u0259t, v\u0259t\u0259nda\u015f, dost, ictimai-siyasi xadim olaraq h\u0259yat\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259rk\u0259n yadda\u015f\u0131m\u0131zda Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n\u00a0 unudulmaz \u015fairi\u00a0 Mola P\u0259nah\u00a0 Vaqif canlan\u0131r&#8230;Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259ziri oldu\u011fu zaman\u00a0 Vaqif Jukovski kimi\u00a0 sarayda ya\u015fasa da\u00a0 q\u0259lbi daim \u00f6z xalq\u0131n\u0131n\u00a0 q\u0259lbi il\u0259 bir \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131rd\u0131. \u015eair \u00f6z v\u0259t\u0259ninin\u00a0 azadl\u0131q v\u0259 istiqlaliyy\u0259ti yolunda Jukovski kimi he\u00e7 zaman, he\u00e7 k\u0259s\u0259, he\u00e7 n\u0259y\u0259 sat\u0131lm\u0131rd\u0131.\u201d Bu b\u0259nz\u0259tm\u0259 oldu\u011fca u\u011furludur, h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 Molla P\u0259nah Vaqif\u0259 xas m\u0259rd c\u0259h\u0259tl\u0259r Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda, tarixind\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli yerl\u0259rd\u0259n birini tutur.<\/p>\n<p>Vasili Jukovskinin h\u0259yat tarixini v\u0259r\u0259ql\u0259s\u0259k, onun u\u015faql\u0131\u011f\u0131, t\u0259hsili, ail\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7ox maraql\u0131, yadda qalan hadis\u0259l\u0259ri \u00e7\u00f6z\u0259l\u0259m\u0259li olard\u0131q. Lakin bir m\u0259s\u0259l\u0259ni qeyd ed\u0259k ki, onun \u0259sl anas\u0131 Yelizavetta Dmitriyevna\u00a0 t\u00fcrk \u0259silli idi.<\/p>\n<p>Reyhan xan\u0131m \u015fairin \u00f6m\u00fcr kitab\u0131n\u0131n bir \u00e7ox s\u0259hif\u0259l\u0259ri il\u0259\u00a0 oxucular\u0131 tan\u0131\u015f edir, bu, m\u0259n\u0259vi k\u00f6rp\u00fcl\u0259rd\u0259 alic\u0259nab, istedadl\u0131 \u015f\u0259xsiyy\u0259ttl\u0259rl\u0259 obrazl\u0131 des\u0259k, unudulmaz g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rimizi t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>F\u0259r\u0259hli hal odur ki, Reyhan xan\u0131m\u0131n rus klassikl\u0259ri haqdak\u0131 yaz\u0131lar\u0131 \u00f6lk\u0259mizin Rusiyadak\u0131 F\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tli s\u0259firi, m\u0259d\u0259niyy\u0259t xadimimiz Polad B\u00fclb\u00fclo\u011flunun ona \u00fcnvanlanan m\u0259ktubunda \u00f6z m\u00fcsb\u0259t \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. 032-2 sayl\u0131 20 fevral 2017-ci il tarixli m\u0259ktubu ixtisarla oxucular\u0131n n\u0259z\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259yir\u0259m: \u201c&#8230;Dan\u0131lmaz faktd\u0131r ki, 19-20-ci \u0259sr Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi fikrinin formala\u015fmas\u0131nda, m\u00fct\u0259r\u0259qqi\u00a0 bax\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 se\u00e7il\u0259n \u015fair v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar n\u0259slinin yeti\u015fm\u0259sind\u0259 rus \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n d\u0259rin t\u0259siri olmu\u015fdur.\u00a0 Bu kontekstd\u0259\u00a0 rus poeziyas\u0131n\u0131n \u0259n parlaq simalar\u0131ndan olan Pu\u015fkin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda\u00a0 buraxd\u0131\u011f\u0131 izl\u0259ri x\u00fcsusi vur\u011fulamamaq\u00a0 m\u00fcmk\u00fcn deyildir.<\/p>\n<p>T\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan dramaturgiyas\u0131n\u0131n banisi Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundovun\u00a0 g\u0259nc ya\u015flar\u0131nda q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131\u00a0 \u201cPu\u015fkinin \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 \u015e\u0259rq poemas\u0131\u201dn\u0131 yada salmaq\u00a0 Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda\u00a0 Pu\u015fkin\u00a0 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na olan\u00a0 maraq v\u0259 diqq\u0259tin\u00a0 miqyas\u0131n\u0131 anlamaq\u00a0 \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t ed\u0259r.\u00a0 Bu bax\u0131mdan sizin d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli\u00a0 rus \u015fairinin h\u0259yat v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na\u00a0 h\u0259sr etdiyiniz silsil\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259ri y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir v\u0259 onu m\u00fcasir Az\u0259rbaycan oxucusunun, rus \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n klassikl\u0259ri bar\u0259d\u0259 dol\u011fun m\u0259lumat \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131 hesab edir\u0259m.<\/p>\n<p>Sonda qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, m\u0259d\u0259niyy\u0259t xadimi\u00a0 v\u0259 \u00f6lk\u0259mizin Rusiyadak\u0131 F\u00f6vq\u0259lad\u0259\u00a0 v\u0259 S\u0259lahiyy\u0259tli\u00a0 s\u0259firi kimi Az\u0259rbaycan v\u0259 Rus m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n f\u0259aliyy\u0259tinizi y\u00fcks\u0259k\u00a0 qiym\u0259tl\u0259ndirir\u0259m. Bir daha siz\u0259 minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131m\u0131 ifad\u0259 edir v\u0259 i\u015fl\u0259rinizd\u0259 yeni-yeni u\u011furlar arzu edir\u0259m.<\/p>\n<p>H\u00f6rm\u0259tl\u0259, Polad B\u00fclb\u00fclo\u011flu\u201d<\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fck sevincl\u0259\u00a0 m\u0259n d\u0259 bu m\u0259ktubu oxudum. H\u00f6rm\u0259tli s\u0259firimizin vaxt\u0131n\u0131n azl\u0131\u011f\u0131na baxmayaraq, Reyhan xan\u0131m\u0131n rus klassikl\u0259ri bar\u0259d\u0259ki yaz\u0131lar\u0131na \u00f6z m\u00fcsb\u0259t m\u00fcnasib\u0259tini bildirm\u0259si onun Az\u0259rbaycan-Rusiya \u0259laq\u0259l\u0259rin\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259ssasl\u0131qla yana\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131n bariz n\u00fcmun\u0259sidir.\u00a0 \u018flb\u0259tt\u0259, bu m\u0259ktubla v\u0259\u00a0 u\u011furlu publisist yaz\u0131lar\u0131 il\u0259 Reyhan xan\u0131m\u0131 t\u0259brik edirik.<\/p>\n<p>Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Reyhan xan\u0131m rus klassikl\u0259ri haqda b\u00f6y\u00fck z\u0259hm\u0259t, istedad t\u0259l\u0259b ed\u0259n ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131 sifari\u015f \u0259sas\u0131nda \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirm\u0259mi\u015fdir. Bu ist\u0259k ziyal\u0131 q\u0259lbinin t\u0259l\u0259bl\u0259rind\u0259n do\u011fmu\u015f, \u0259d\u0259biyyat\u0131n maarifl\u0259ndirici, t\u0259siredici g\u00fcc\u00fcnd\u0259n ilham alaraq rus v\u0259 az\u0259rbaycan oxucular\u0131n\u0131 bir-birini daha yax\u0131ndan tan\u0131mas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck z\u0259hm\u0259t \u00e7\u0259kmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Yaz\u0131da \u0259sas m\u0259qs\u0259dimiz Rus-Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi \u0259laq\u0259l\u0259rin\u0259 q\u0131sa da olsa n\u0259z\u0259r yetirm\u0259k idi. Reyhan Mirz\u0259zad\u0259nin bu sah\u0259d\u0259\u00a0 yaz\u0131lan sisil\u0259 m\u0259qal\u0259l\u0259ri m\u0259ni buna s\u00f6vq \u00a0etdi. Lakin m\u0259n dey\u0259rdim ki, bu m\u00fcdriklik ba\u011f\u0131ndan biz \u00a0budaqlar qopara bildik, \u00e7\u00fcnki b\u00fct\u00fcn m\u00fc\u0259llifl\u0259r haqda yaz\u0131lanlar \u00f6z\u00fc kitab q\u0259d\u0259r t\u0259hlill\u0259r t\u0259l\u0259b edir. H\u0259r halda \u00a0Reyhan xan\u0131m\u0131n d\u00fcnya\u00a0 klassikl\u0259rinin ali m\u0259ram v\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259rini Az\u0259rbaycan oxucular\u0131na \u00e7atd\u0131rmas\u0131 t\u0259qdir\u0259layiqdir v\u0259 insan\u0131n \u00f6z v\u0259t\u0259ni, torpa\u011f\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 v\u0259zif\u0259nin n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcq\u0259dd\u0259s oldu\u011fu oxuculara a\u015f\u0131lan\u0131r. Yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n, jurnalistin silah\u0131 s\u00f6zd\u00fcr, q\u0259l\u0259mdir. C\u0259miyy\u0259tin is\u0259 nikbin, dostluq\u00a0 ruhunda yaz\u0131lara b\u00f6y\u00fck m\u0259n\u0259vi ehtiyac\u0131 var. Daha y\u00fcks\u0259k, ali\u00a0 m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 xidm\u0259t etm\u0259k, oxucularda estetik z\u00f6vq\u00fc formala\u015fd\u0131rmaq \u00e7ox vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biridir.\u00a0 \u00c7\u00fcnki nec\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcks\u0259, el\u0259 d\u0259 h\u0259yat t\u0259rzin\u0259 sahib oluruq&#8230;<\/p>\n<p>B\u0259\u015f\u0259ri duy\u011fularla k\u00f6kl\u0259n\u0259n Reyhan Mirz\u0259zad\u0259 solmaz, r\u0259ngar\u0259ng s\u00f6z \u00e7\u0259l\u0259ngl\u0259rini q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 h\u0259r bir yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 \u015fairin s\u0259tirl\u0259rinin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fcz\u00fcr, onlar\u0131 d\u0259rin ehtiramla yad edir. O, sanki Pikassonun m\u0259\u015fhur s\u00fclh g\u00f6y\u0259r\u00e7ini kimi xalqlar aras\u0131nda dayaqlar\u0131 m\u0259h\u0259bb\u0259td\u0259n olan m\u0259n\u0259vi k\u00f6rp\u00fcl\u0259r sal\u0131r. Dahil\u0259rl\u0259 \u201cdan\u0131\u015fan\u201d xan\u0131m\u0131n\u00a0 \u00fcr\u0259k s\u00f6zl\u0259ri t\u00fck\u0259nmir. Art\u0131q o, M.Lomonosov, Y.Lermontov haqq\u0131nda maraql\u0131\u00a0 yaz\u0131lar \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Biz d\u0259 h\u00f6rm\u0259tli Polad B\u00fclb\u00fclo\u011flunun\u00a0 Reyhan xan\u0131ma \u00fcnvanlad\u0131\u011f\u0131 xo\u015f arzulara qo\u015fulur, inan\u0131r\u0131q ki, Reyhan Mirz\u0259zad\u0259 \u00f6z yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda yeni u\u011furlara imza atacaq v\u0259\u00a0 p\u0259r\u0259sti\u015fkarlar\u0131n\u0131 sevindir\u0259c\u0259kdir!<\/p>\n<p>P.S. Sonda ist\u0259rdim ki, \u201cStrategiya\u201d internet sayt\u0131n\u0131n ba\u015f redaktor m\u00fcavini \u0130smay\u0131l m\u00fc\u0259llim, Siz\u0259 x\u00fcsusi minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131m\u0131 bildirim. H\u0259m m\u0259nim, h\u0259m d\u0259 Reyhan xan\u0131m\u0131n yaz\u0131lar\u0131 Sizin sayt\u0131n\u0131zda daha \u00e7ox yer alm\u0131\u015fd\u0131r. Siz v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliy\u0259,\u00a0 tariximiz\u0259,\u00a0 q\u0259dim m\u0259d\u0259niyy\u0259timiz\u0259 h\u0259sr edil\u0259n yaz\u0131lara daha \u00e7ox \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirsiniz. Bel\u0259 m\u00f6vzular is\u0259 g\u0259ncl\u0259rimizin sa\u011flam k\u00f6kl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 t\u0259rbiy\u0259l\u0259nm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. Sizin kimi istedadl\u0131, n\u0259cib ziyal\u0131lara m\u0259tbuat\u0131m\u0131zda, m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131m\u0131zda b\u00f6y\u00fck m\u0259n\u0259vi ehtiyac var. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edirik!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Az\u0259rbaycan.media<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Z\u00f6hr\u0259 \u018fsg\u0259rova Yaz\u0131\u00e7\u0131-publisist M\u0259n uzun ill\u0259rdir ki, jurnalistika sah\u0259sind\u0259 bir xan\u0131m tan\u0131y\u0131ram. \u018fvv\u0259ll\u0259r bu tan\u0131\u015fl\u0131q m\u0259n\u0259 adi g\u00f6r\u00fcns\u0259 d\u0259 ill\u0259r \u00f6t\u0259nd\u0259n sonra, \u0259laq\u0259l\u0259rimiz s\u0131xla\u015fd\u0131qca onu daha yax\u0131ndan tan\u0131ma\u011fa ba\u015flad\u0131m. Onun&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":54235,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[63,1],"tags":[],"class_list":["post-54234","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dbiyyat","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54234","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=54234"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54234\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":54237,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54234\/revisions\/54237"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/54235"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=54234"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=54234"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=54234"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}