{"id":54090,"date":"2025-10-01T15:06:26","date_gmt":"2025-10-01T11:06:26","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=54090"},"modified":"2025-10-01T15:06:26","modified_gmt":"2025-10-01T11:06:26","slug":"tutquncay-hovz%c9%99sinin-dumanli-c%c9%99nli-tarixi-yurdlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=54090","title":{"rendered":"Tutqun\u00e7ay h\u00f6vz\u0259sinin dumanl\u0131-\u00e7\u0259nli tarixi yurdlar\u0131&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><strong><span lang=\"EN-US\">Qaraba\u011f yaylas\u0131n\u0131n D\u0259lida\u011f zirv\u0259si (3616 m) boyunca uzanan M\u0131xt\u00f6k\u0259n silsil\u0259sinin \u015fimal-\u015f\u0259rq\u0259 ayr\u0131lan A\u011fqaya (3092 m) qur\u015fa\u011f\u0131n\u0131n 2000-2200 m h\u00fcnd\u00fcrl\u00fckl\u00fc \u0259t\u0259kl\u0259rind\u0259, quzey\u0259 uzanan Sar\u0131bulaq da\u011f s\u0131ras\u0131n\u0131n Qaraqaya yamaclar\u0131ndan qopan Sa\u011f Bar\u0131tl\u0131su, Babayurd yaylaqlar\u0131ndan axan Sol Bar\u0131tl\u0131su \u00e7aylar\u0131 Sar\u0131msa\u011fl\u0131 da\u011f\u0131n\u0131n (2629 m) \u0259t\u0259kl\u0259rind\u0259, \u018fyrida\u011f\u0131n qurtaraca\u011f\u0131nda birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k Bar\u0131tl\u0131su \u00e7ay\u0131 kimi Ba\u015fl\u0131bel k\u0259ndinin ortas\u0131ndan ax\u0131r.<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">Sar\u0131bulaq qur\u015fa\u011f\u0131n\u0131n Qaraqaya qolunun bulaq sular\u0131ndan yaranan Sa\u011f Ba\u015fl\u0131bel, Taxtayurd yaylaqlar\u0131ndan \u00e7a\u011flayan Sol Ba\u015fl\u0131bel \u00e7aylar\u0131 da k\u0259ndin \u015fimal-q\u0259rbind\u0259 Da\u015fbulaq y\u00fcks\u0259kliyi yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k k\u0259ndd\u0259 Bar\u0131tl\u0131su \u00e7ay\u0131na qovu\u015fur (30-40 km m\u0259saf\u0259 q\u0259t etm\u0259kl\u0259), \u0259vv\u0259lc\u0259 Qaraxan\u00e7ay adlan\u0131r, T\u00fcrk\u00fcsev\u0259n k\u0259ndind\u0259 Qaz\u0131xan \u00e7ayla qaynay\u0131b-qar\u0131\u015f\u0131raq Tutqun\u00e7ay ad\u0131 il\u0259 T\u0259rt\u0259r \u00e7ay\u0131n\u0131n sa\u011f qolunu t\u0259\u015fkil edir.<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">Bu h\u00f6vz\u0259d\u0259 h\u0259m d\u0259 q\u0259dim yurdlardan \u00c7ovdar, \u015eahk\u0259r\u0259m, Xallanl\u0131, Al\u0131rzalar, Qaraxan\u00e7all\u0131&#8230;k\u0259ndl\u0259ri yerl\u0259\u015fir&#8230;v\u0259 morfo-etno \u201csoylar\u0131\u201d\/toponiml\u0259rinin ruhunda T\u00fcrk-M\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyad\u0259rkinin f\u0259ls\u0259f\u0259si v\u0259 ail\u0259-dil birliyinin co\u011frafi m\u0259na y\u00fck\u00fc minillikl\u0259rl\u0259 qorunub saxlan\u0131lmaqdad\u0131r (Da\u015fk\u0259s\u0259n rayonunda da \u00c7ovdar, \u015eahk\u0259r\u0259m, el\u0259c\u0259 d\u0259, Al\u0131xan\u00e7all\u0131 (m\u00fchasir\u0259d\u0259n qurtulan bir ne\u00e7\u0259 ail\u0259 qarl\u0131 da\u011f yollar\u0131n\u0131 ke\u00e7\u0259r\u0259k bu k\u0259nd\u0259 yeti\u015f\u0259 bilmi\u015fl\u0259r)\u00a0 k\u0259ndl\u0259ri var).\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">\u018fsrar\u0259ngiz da\u011f-me\u015f\u0259 land\u015faft\u0131, g\u00fcll\u00fc-\u00e7i\u00e7\u0259kli yaylaq \u00f6rt\u00fcy\u00fcn\u0259 qovu\u015fan v\u0259 eyni t\u0259bi\u0259t incil\u0259rind\u0259n-a\u011f \u00f6rp\u0259kli, sis damc\u0131larla yer \u00fcz\u00fcn\u0259 s\u0259ril\u0259n duman qatlar\u0131, da\u011f yamaclar\u0131, me\u015f\u0259 talalar\u0131, gursulu \u00e7ay qollar\u0131yla (Qaraxan\u00e7ay, D\u0259rind\u0259r\u0259 \u00e7ay\u0131, D\u0259lida\u011fsu \u00e7ay\u0131, Bin\u0259ninsuyu \u00e7ay\u0131, Yusifliyalsulu&#8230;.) k\u0259si\u015f\u0259n, \u0259ri\u015f-ar\u011fac \u00e7oxsayl\u0131 yurdlardan biri d\u0259 Ba\u015fl\u0131bel k\u0259ndidir, D\u0259lida\u011fa yax\u0131n bin\u0259l\u0259ri k\u00f6z\u0259rm\u0259kd\u0259, su qar\u0131\u015f\u0131q od p\u00fcsk\u00fcr\u0259n, mistik-sakral d\u0259y\u0259rli Z\u00fclf\u00fcqarl\u0131-\u0130stisu oca\u011f\u0131nmdan 15-20 km m\u0259saf\u0259d\u0259 uyumaqdad\u0131r, z\u0259ngin tarixi ke\u00e7mi\u015fini v\u0259 faci\u0259vi g\u00fcnl\u0259rini ya\u015famaqla\/ya\u015fatmaqla&#8230;.<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">\u00a0 Lal\u0259li yayla\u011f\u0131n\u0131n bulaqlar\u0131, \u00e7ay yataqlar\u0131n\u0131n torpaqlar\u0131, me\u015f\u0259 \u00f6rt\u00fcy\u00fcn\u00fcn ya\u015f\u0131l s\u0259lt\u0259n\u0259ti&#8230;Ba\u015fl\u0131bel k\u0259ndinin t\u0259bii yara\u015f\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u00c7ay yata\u011f\u0131n\u0131n g\u00fcney \u0259traflar\u0131 tala-tala \u0259kin yerl\u0259ri-k\u00f6b\u0259rl\u0259rl\u0259 (eni 20-40 m, uzunlu\u011fu 400-500 m) par\u00e7alanm\u0131\u015fd\u0131, el aras\u0131nda \u201cTaxtalar\u201d (G\u00f6ll\u0259r yeri, Yar\u011fan\u0131n boynu, Hac\u0131 Abbas\u0131n yeri, \u00c7ala bi\u00e7\u0259n\u0259yi, \u015eahbaz\u0131n bi\u00e7\u0259n\u0259yi&#8230;) deyilirdi. M\u00fcnbit oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259vv\u0259ll\u0259r bu yerl\u0259rd\u0259 yazl\u0131q bu\u011fda \u0259kilirdis\u0259, 1970-ci ild\u0259n sonra yaln\u0131z t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n (Xanlar ad\u0131na kolxoz) t\u00fct\u00fcn \u0259kini alt\u0131nda istifad\u0259 olunmu\u015fdur.<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">\u00a0 Ha\u015fiy\u0259. \u015eahk\u0259r\u0259m, \u00c7ovdar, Xallanl\u0131 v\u0259 Ba\u015fl\u0131bel k\u0259ndl\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259n Xanlar ad\u0131na kolxozun 1000 ba\u015f sa\u011fmal iri buynuzlu, 7000-8000 ba\u015f x\u0131rda buynuzlu davar\u0131 olub, Salyan rayonu \u0259razisind\u0259 (\u015eirvan D\u00f6vl\u0259t Qoru\u011funa biti\u015fik) q\u0131\u015f otlaq sah\u0259l\u0259ri var idi. H\u0259r ail\u0259nin f\u0259rdi\/\u015f\u0259xsi t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda 50-60 ba\u015f x\u0131rda, 5-10 ba\u015f iribuynuzlu heyvan saxlan\u0131l\u0131rd\u0131. Ail\u0259l\u0259rd\u0259, t\u0259r\u0259k\u0259m\u0259 ocaqlar\u0131n\u0131n milli-tarixi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri qorunub saxlan\u0131l\u0131r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, xal\u00e7a\u00e7\u0131l\u0131q s\u0259n\u0259ti inki\u015faf etdirilir, h\u0259r evd\u0259 ild\u0259 3-4 xal\u00e7a-g\u0259b\u0259 toxunurdu.<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">\u00a0 D\u0259lida\u011f\u0131n dumanl\u0131-\u00e7iskinli y\u00fck\u00fcnd\u0259n su i\u00e7diyind\u0259n yaranan irili-x\u0131rdal\u0131 \u00e7aylar\u0131 d\u0259lisov-selli-da\u015fq\u0131nl\u0131d\u0131r, dar yata\u011flar\u0131na s\u0131\u011fmayanda a\u015f\u0131b-da\u015f\u0131r, m\u0259cralar\u0131na s\u0131\u011fm\u0131rlar. 1981-1982-ci ill\u0259rd\u0259 \u0130stisu yata\u011f\u0131ndan axaraq T\u0259rt\u0259r \u00e7ay\u0131na t\u00f6k\u00fcl\u0259n Ba\u011f\u0131rsaqd\u0259r\u0259 v\u0259 Ba\u011f\u0131rsaq\u00e7ay \u00e7aylar\u0131 da\u015fm\u0131\u015f, \u0259traf yaylaq bin\u0259l\u0259ri k\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f, 20-25 n\u0259f\u0259rin h\u0259yat\u0131na son qoymu\u015fdur. Eyni il\u0259 bu h\u00f6vz\u0259nin d\u0259 coxsayl\u0131 \u00e7ay qollar\u0131 birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k (T\u0259kyurdsuyu \u00e7ay\u0131, Bir\u0259lisu (Qaraxan\u00e7all\u0131su) \u00e7ay\u0131, Xallant\u0131su \u00e7ay\u0131&#8230;) da\u011f yamaclar\u0131nda-A\u011fqayayada, Nehr\u0259a\u011fz\u0131nda, Ha\u00e7aqayada, Mustafa tir\u0259sind\u0259&#8230; sell\u0259r-da\u015fq\u0131nlara s\u0259b\u0259b olur.<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">\u00a0 A\u011fd\u0259r\u0259-K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 yolundan ayr\u0131lan, Tutqun\u00e7ay yata\u011f\u0131 boyunca y\u00fcks\u0259k da\u011f qur\u015fa\u011f\u0131na-M\u0131xt\u00f6k\u0259n silsil\u0259sin\u0259 do\u011fru uzanan yol sonda Ba\u015fl\u0131bel k\u0259ndind\u0259n ke\u00e7ir v\u0259 silsil\u0259ni d\u0259l\u0259r\u0259k da\u011fba\u011fr\u0131 yollarla\u00a0 La\u00e7\u0131n rayonunun Qor\u00e7u k\u0259ndin\u0259 \u00e7at\u0131r. 1993-c\u00fc ild\u0259\u201cerm\u0259ni\u201d terror\u00e7u-quldur d\u0259st\u0259l\u0259ri Tutqun\u00e7ay\u0131n\u0131n m\u0259ns\u0259bi v\u0259 Com\u0259rdli k\u0259ndi yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 qayalar\u0131n i\u00e7ind\u0259n ke\u00e7\u0259n, ke\u00e7\u0259n \u0259srin 60-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 tikil\u0259n\u00a0 yolu\/tuneli (uzunlu\u011fu 200 m-\u0259 \u00e7atan, eni 4-5 m, h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc 6 m) partlatmaqla bir \u00e7ox k\u0259ndl\u0259ri v\u0259 on minl\u0259rl\u0259 \u0259halini m\u00fchasir\u0259d\u0259 saxlam\u0131\u015flar. Ba\u015fl\u0131bel\u00a0 k\u0259ndinin 2000 n\u0259f\u0259r \u0259halisinin 73 n\u0259f\u0259r dinc sakini uzun m\u00fcdd\u0259t k\u0259ndd\u0259n 10 km aral\u0131da,\u201d\u015e\u0131rlan kahas\u0131\u201dnda m\u00fchasir\u0259d\u0259 qalm\u0131\u015f (g\u0259l\u0259rk\u0259n yolda 9 n\u0259f\u0259r \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb), n\u0259tic\u0259d\u0259 18 apreld\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n h\u00fccumu il\u0259 14 n\u0259f\u0259r girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, 18 n\u0259f\u0259r (s\u0131ralar\u0131nda Milli Ordunun\u00a0 iki \u0259sg\u0259ri d\u0259 olmu\u015fdur, bir n\u0259f\u0259r is\u0259 1941-1945-ci ill\u0259r m\u00fcharib\u0259sinin i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131, 93 ya\u015fl\u0131 \u018fl\u0259sg\u0259r Kaz\u0131mov idi) is\u0259 amans\u0131zl\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fl\u0259r.<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">\u00a0 Dini-iman ocaqlar\u0131n\u0131n n\u0259slind\u0259n Abbas Seyid H\u00fcseyn o\u011flu (1926-1993) \u00f6z h\u0259y\u0259tind\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilib, \u018fhm\u0259d Mir F\u0259ttah o\u011flu (1936-1993) is\u0259\u00a0 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">\u00a0 Ba\u015fl\u0131bel k\u0259ndinin tarixi s\u0259hif\u0259sind\u0259\u00a0 La\u00e7\u0131n nahiy\u0259sinin t\u0259r\u0259k\u0259m\u0259 elat\u0131n\u0131n, B\u00f6y\u00fck Seyidl\u0259r k\u0259ndinin 7 ail\u0259sinin (x\u0259lf\u0259 Seyid Al\u0131, K\u0259rb\u0259lay\u0131 MirYusif,\u00a0 Seyid Abbas, Seyid H\u00fcseyn, Seyid \u018fs\u0259d&#8230;n\u0259slind\u0259n olanlar) x\u00fcsusi yeri var. K\u0259nd q\u0259birstanl\u0131\u011f\u0131nda \u201cSeyidl\u0259r uyarl\u0131\u011f\u0131\u201d deyil\u0259n hiss\u0259sind\u0259 m\u0259zarlar\u0131 var ki, ya\u015f\u0131 350-400 il\u0259 yax\u0131nd\u0131r (bu k\u0259ndl\u0259r aras\u0131nda m\u0259saf\u0259 100 km-\u0259 \u00e7at\u0131r, da\u011f yolu il\u0259 60-70 km olar), \u0259ski da\u015f ilm\u0259l\u0259rl\u0259 v\u0259 h\u0259rfl\u0259rl\u0259 \u201cQurani-\u015e\u0259rif\u201d ay\u0259l\u0259ril\u0259 h\u00fcsn\u00fc nax\u0131\u015flanm\u0131\u015f q\u0259bir da\u015flar\u0131 qiym\u0259tli tarixi-memarl\u0131q n\u00fcmun\u0259l\u0259ridir.<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">\u00a0 XVIII \u0259srin II yar\u0131s\u0131nda Seyid H\u00fcseyn v\u0259 Seyid M\u0259h\u0259mm\u0259d t\u0259r\u0259find\u0259n Ba\u015fl\u0131bel k\u0259ndind\u0259 tikdiril\u0259n \u00fc\u00e7 g\u00f6zd\u0259n ibar\u0259t ilk m\u0259scid ibad\u0259tgah olub<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">\u00a0 1918-ci ild\u0259 k\u0259ndin a\u011fsaqqal\u0131 Hac\u0131 Mir F\u0259ttah Gorus \u015f\u0259h\u0259ri istiqam\u0259td\u0259n h\u00fccum ed\u0259n hay-da\u015fnak qulduru A.Ozanyana qar\u015f\u0131 el m\u00fcqavim\u0259tinin t\u0259\u015fkilind\u0259 k\u00f6m\u0259klik \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259st\u0259si il\u0259 La\u00e7\u0131n nahiy\u0259sinin Hac\u0131saml\u0131 k\u0259ndin\u0259-Sultan b\u0259yin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 gedib, yard\u0131m\u0131n\u0131 t\u0259klif edib. Seyid Mir F\u0259ttah\u0131n b\u00f6y\u00fck t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 olub, k\u0259ndin g\u00fcneyind\u0259, 5-6 km yuxar\u0131da \u201cHac\u0131 Salah za\u011fas\u0131\u201dnda bir ne\u00e7\u0259 y\u00fcz ba\u015f davar saxlay\u0131rm\u0131\u015f. Seyid n\u0259slind\u0259n olan Hac\u0131n\u0131n 1920-1930-cu ill\u0259rd\u0259 mal-m\u00fclk\u00fc bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 m\u00fcsadir\u0259 edilmi\u015fdir. \u018flav\u0259, Seyid N\u0259bi kahas\u0131, Seyid Mehdi kahas\u0131, \u201c\u015eirvan kahas\u0131\u201d&#8230;da da\u011f\u0131n dibind\u0259 da\u015fdan tikil\u0259n s\u0131\u011f\u0131nacaqlar idi, 500-600 ba\u015f davar tuturdu.<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">\u00a0 Ba\u015fl\u0131bel k\u0259ndinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoyan 7 Seyid qarda\u015f\u0131n biri Seyid \u018fs\u0259d soyundan olan Hac\u0131 Salah d\u0259 (1854-1932) dini-irfani h\u00f6rm\u0259t sahibi olub. Bu n\u0259sild\u0259n olan Seyid \u018fzimin oca\u011f\u0131 is\u0259 el ziyar\u0259tgah\u0131 idi.<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">\u00a0 Xorasan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ali dini t\u0259hsil alm\u0131\u015f Molla M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 o\u011flu (1887-1976) b\u00f6lg\u0259nin tan\u0131nan a\u011fsaqqal\u0131 v\u0259 ruhanisi olub, z\u0259ngin kitabxanas\u0131 var idi. 1993-c\u00fc ilin hay-da\u015fnak i\u015f\u011fal\u0131nda h\u0259min qiym\u0259tli x\u0259zin\u0259 quldurlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259hv edilmi\u015fdir. Da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f tarixi-maddi abid\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131nda 450-500 illik ya\u015f\u0131 olan k\u0259nd q\u0259birstanl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 da\u015f nax\u0131\u015flarla ilm\u0259l\u0259nmi\u015f, m\u00fcxt\u0259lif inanc t\u0259svirli q\u0259bir\u00fcst\u00fc s\u0259nduq\u0259 v\u0259 ba\u015f da\u015flar\u0131 da olmu\u015fdur.<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">\u00a0 Ba\u015fl\u0131bel k\u0259ndinin dini-irfani k\u0259simi i\u00e7\u0259risind\u0259 Xorasan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 dini t\u0259hsil alanlar\u0131n (3 n\u0259f\u0259r) adlar\u0131 \u00e7\u0259kilirdi-Molla M\u0259h\u0259mm\u0259d Mirz\u0259 o\u011flu dostu Seyid Mir F\u0259ttah Hac\u0131 Salah o\u011flu (1871-1956) r\u0259hm\u0259t\u0259 ged\u0259nd\u0259 40 g\u00fcn evind\u0259 qal\u0131b,\u201cQurani-\u015e\u0259rifi\u201d oxuyub x\u0259tm etmi\u015fdir. Onun haqq\u0131nda \u015e\u0259rabani Balaki\u015fi q\u0131z\u0131 (1898-1977), \u00f6z q\u0131z\u0131 Savad Mir F\u0259ttah q\u0131z\u0131 (1936-2021) xeyli d\u0259y\u0259rli bilgil\u0259r vermi\u015fdir.<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">\u00a0\u00a0 Qaraba\u011f Universitetinin dekan\u0131 H\u00fcseyn Mirz\u0259 Molla M\u0259h\u0259mm\u0259d n\u0259slind\u0259ndir&#8230;.<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">\u00a0 Bar\u0131tl\u0131su \u00e7ay\u0131n\u0131n k\u0259nd \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n hiss\u0259sind\u0259 \u00e7oxlu su d\u0259yirmanlar\u0131 olub, haylar\u0131n i\u015f\u011fal\u0131na kimi qal\u0131rd\u0131-Seyid Y\u0259hya d\u0259yirman\u0131, M\u0259\u015f\u0259di Ta\u011f\u0131 d\u0259yirman\u0131, Qo\u015fa d\u0259yirman, N\u0259bi d\u0259yirman\u0131, K\u0259rb\u0259lay\u0131 \u0130san\u0131n d\u0259yirman\u0131, \u201cQo\u015fa d\u0259yirman\u201d (m\u0259scidin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda idi), M\u0259\u015f\u0259di \u018fzimin d\u0259yirman\u0131&#8230;<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">\u201cQo\u015fa d\u0259yirman\u201d\u0131n yan\u0131nda haylar qoz a\u011fac\u0131ndan xa\u00e7 d\u00fcz\u0259ldib (1,5-2 m boyda) basd\u0131r\u0131blar i\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259\u2026.<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">\u00a0 K\u0259ndin \u0259traf\u0131ndak\u0131 g\u00fcll\u00fc-\u00e7i\u00e7\u0259kli, b\u0259r\u0259k\u0259tli otlaq-\u00f6r\u00fc\u015f yerl\u0259rinin do\u011fma-k\u00f6k\u0259nli adlar\u0131, h\u0259r\u0259sinin hikm\u0259tli anlam\u0131\/m\u0259nas\u0131 vard\u0131-G\u00fczd\u0259kli yal, Aral\u0131q \u00e7\u0131nq\u0131l\u0131n dibi, \u018fyri yurd, Yelli g\u0259dik, Qalaxl\u0131, \u018fmrah\u0131n \u00e7alas\u0131, Hac\u0131 Abbas yeri, D\u0259r\u0259 yurd, A\u011f qaya, D\u0259likda\u015f, Qaran\u0131n yurdu, Taxta yurd, \u0130sr\u0259fill\u0259r yer, B\u00f6y\u00fckd\u00fcz, A\u011fcaq\u0131z..<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">\u00a0 A\u011fa bula\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 el yadda\u015f\u0131n\u0131n xatir\u0259l\u0259ri yadda\u015flarda qalm\u0131\u015fd\u0131&#8230;.<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">\u00a0 K\u0259ndin g\u00fcneyind\u0259ki d\u00fczd\u0259-K\u00f6v\u0259d\u0259 (eni 20-30 m, uzunlu\u011fu 100 m-\u0259 \u00e7atan) yazl\u0131q bu\u011fda \u0259kilirdi, pay\u0131zda qay\u0131dan s\u00fcr\u00fcn\u00fc orda otar\u0131rd\u0131lar&#8230;<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">\u00a0 1964-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r 8-illik m\u0259kt\u0259b olub, Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Pedaqoji ali m\u0259kt\u0259binin m\u0259zunu v\u0259 m\u00fc\u0259llimi, filologiya elml\u0259ri namiz\u0259di m\u0259kt\u0259b\u0259 direktor t\u0259yin edil\u0259n (sonralar rayonda \u00e7\u0131xan \u201cYenilik\u00e7i\u201d q\u0259zetinin redaktoru olub) \u018fli Mirz\u0259yevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Ba\u015fl\u0131bel k\u0259ndind\u0259 orta m\u0259kt\u0259b h\u0259min ild\u0259n sonra a\u00e7\u0131ld\u0131, t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar \u00f6z\u00fc v\u0259 k\u0259nd \u0259halisini d\u0259 i\u015f\u0259 c\u0259lb etm\u0259kl\u0259 sinif otaqlar\u0131n\u0131n tikintisind\u0259 i\u015ftirak etmi\u015fdir. M\u0259kt\u0259bi bitir\u0259nl\u0259rin \u00e7oxu h\u0259kim, h\u00fcquq\u015f\u00fcnas, m\u00fc\u0259llim, m\u00fch\u0259ndis&#8230;kimi b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flar.<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">\u00a0 1993-2020-ci ill\u0259rd\u0259 bu k\u0259ndin \u0259hli-q\u00f6vm\u00fc \u0259sas\u0259n B\u0259rd\u0259 rayonu, \u018fliyanl\u0131 k\u0259ndind\u0259, G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259, G\u00f6ranb\u00f6y v\u0259 \u0130smay\u0131ll\u0131 rayonlar\u0131n\u0131n Q\u0131z\u0131lhac\u0131l\u0131, Qalac\u0131q k\u0259ndl\u0259rind\u0259, Zaqatala, Qax, X\u0131z\u0131, Quba G\u00f6yg\u00f6l&#8230;. rayonlar\u0131nda\u00a0 (\u00fcmumilikd\u0259, 28 rayonda) m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015flar&#8230;.<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"EN-US\">\u00a0 (Yaz\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda h\u0259m d\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonu, Ba\u015fl\u0131bel k\u0259nd sakinl\u0259ri, Seyid \u018fs\u0259d n\u0259slind\u0259n olan Heyd\u0259r Sad\u0131q o\u011flu Salahovun (1951) v\u0259 M\u0259h\u0259rr\u0259m X\u0259lil o\u011flu H\u00fcseynovun (1962) m\u0259lumatlar\u0131ndan istifad\u0259 olunub).<\/span><\/p>\n<p><b><span lang=\"EN-US\">Qism\u0259t YUNUSO\u011eLU<\/span><\/b><\/p>\n<p><b><span lang=\"EN-US\">Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin m\u00fc\u0259llimi<\/span><\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qaraba\u011f yaylas\u0131n\u0131n D\u0259lida\u011f zirv\u0259si (3616 m) boyunca uzanan M\u0131xt\u00f6k\u0259n silsil\u0259sinin \u015fimal-\u015f\u0259rq\u0259 ayr\u0131lan A\u011fqaya (3092 m) qur\u015fa\u011f\u0131n\u0131n 2000-2200 m h\u00fcnd\u00fcrl\u00fckl\u00fc \u0259t\u0259kl\u0259rind\u0259, quzey\u0259 uzanan Sar\u0131bulaq da\u011f s\u0131ras\u0131n\u0131n Qaraqaya yamaclar\u0131ndan qopan Sa\u011f Bar\u0131tl\u0131su,&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":54091,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54],"tags":[],"class_list":["post-54090","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kos"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54090","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=54090"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54090\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":54093,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54090\/revisions\/54093"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/54091"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=54090"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=54090"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=54090"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}