{"id":53443,"date":"2025-09-24T15:47:00","date_gmt":"2025-09-24T11:47:00","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=53443"},"modified":"2025-09-24T15:47:00","modified_gmt":"2025-09-24T11:47:00","slug":"hind-filmi-uslubunda-tarix-saxtakarligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=53443","title":{"rendered":"Hind filmi \u00fcslubunda tarix saxtakarl\u0131\u011f\u0131"},"content":{"rendered":"<article class=\"full-post-article news-article\"><strong>Saxtakarl\u0131\u011fa qol qoyan alimi-bin\u0259valar v\u0259 \u201cSad\u0259 h\u0259qiq\u0259tl\u0259r\u201d haqq\u0131nda<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Vasif Qafarov adl\u0131 t\u0259z\u0259 tarix\u00e7i peyda olub. \u201cPeyda olub\u201d dey\u0259nd\u0259 ki, bel\u0259 adam var\u0131yd\u0131 v\u0259 m\u0259hdud bir dair\u0259d\u0259 tan\u0131n\u0131rd\u0131. Akademiyan\u0131n Tarix institutunun \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 kimi i\u015f\u0259 g\u0259lib-gedir, arxivl\u0259r\u0259 ba\u015f \u00e7\u0259kir, s\u0259n\u0259d toplay\u0131r, m\u0259qal\u0259l\u0259r yaz\u0131r, kitab \u00e7ap etdirir, f\u00fcrs\u0259t d\u00fc\u015fd\u00fckc\u0259 m\u00fcxt\u0259lif \u00f6d\u0259ni\u015fli layih\u0259l\u0259r\u0259 qo\u015fulur, bir alim kimi \u00f6z duru\u015funu saxlama\u011fa, obyektivliyini v\u0259 elmi vicdan\u0131n\u0131 qoruma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. \u018ftraf\u0131ndak\u0131lar da onu bel\u0259 tan\u0131y\u0131rd\u0131lar v\u0259 \u0259g\u0259r son g\u00fcnl\u0259r \u201cSpase\u201d telekanal\u0131nda g\u00f6y gurulday\u0131b \u015fim\u015f\u0259k \u00e7axmasayd\u0131, \u201cSad\u0259 h\u0259qiq\u0259tl\u0259r\u201d deyil\u0259n manipulyativ verili\u015fin dar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 tufan qopamasayd\u0131, Vasif m\u00fc\u0259llim el\u0259 o c\u00fcr d\u0259 tan\u0131nmaqda davam ed\u0259c\u0259kdi. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, tale onun aln\u0131na f\u0259rqli tan\u0131nma qism\u0259ti yaz\u0131bm\u0131\u015f. Bunu bir rejissor f\u0259hmi il\u0259 duyan verili\u015fin apar\u0131c\u0131s\u0131 lap \u0259vv\u0259ld\u0259 pafoslu m\u00fcst\u0259ntiq t\u0259rzi il\u0259 tama\u015fa\u00e7\u0131lara b\u0259yan etdi ki, \u201cbu adam\u0131n sif\u0259tin\u0259 yax\u015f\u0131 bax\u0131n, onu \u00e7oxunuz tan\u0131m\u0131rs\u0131z, amma bu proqramdan sonra tan\u0131yacaqs\u0131z!\u201d. H\u0259min qalmaqall\u0131 verili\u015fin, b\u0259lk\u0259 d\u0259 yegan\u0259 do\u011fru v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011fruldan c\u00fcml\u0259si bu idi\u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>*\u00a0 *\u00a0 *<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>H\u0259qiq\u0259t\u0259n, geni\u015f \u00e7evr\u0259d\u0259 varl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 yoxlu\u011fu bilinm\u0259y\u0259n Vasif m\u00fc\u0259llimi bu verili\u015fd\u0259n sonra \u00e7ox adam \u201ctan\u0131d\u0131\u201d. H\u0259tta \u0259vv\u0259l tan\u0131yanlar da eyn\u0259kl\u0259rini \u00e7\u0131xar\u0131b yanlar\u0131ndak\u0131 \u201culduza\u201d bir d\u0259 diqq\u0259tl\u0259 baxd\u0131lar. Adam o d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u201cm\u0259\u015fhurla\u015fd\u0131\u201d ki, hind kinolar\u0131n\u0131n n\u00fcmayi\u015fi il\u0259 tan\u0131nan kanal h\u0259min filml\u0259rin vaxt\u0131ndan daha yar\u0131m saat k\u0259sib bizim tarix\u00e7iy\u0259 ikinci d\u0259f\u0259 qucaq a\u00e7d\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>B\u0259lk\u0259 d\u0259 indi o c\u00fcr \u201cm\u0259\u015fhurlu\u011fun\u201d m\u0259n\u0259vi \u0259zab\u0131n\u0131 \u00e7\u0259k\u0259n V.Qafarovun \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 niy\u0259 bu q\u0259d\u0259r geni\u015f etiraz do\u011furdu? N\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 bu d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 elmi q\u0131na\u011fa m\u0259ruz qald\u0131, k\u0259skin t\u0259nqid edildi, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 \u00fcnvan\u0131na b\u0259z\u0259kli ifad\u0259l\u0259r i\u015fl\u0259dildi, emosional dal\u011fada t\u0259nqidin s\u0259rh\u0259ddini ke\u00e7\u0259nl\u0259r d\u0259 oldu. Amma yeni q\u0259hr\u0259man\u0131 he\u00e7 n\u0259 dayand\u0131ra bilm\u0259di, art\u0131q cin \u015f\u00fc\u015f\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>\u201cS\u0259n\u0259dl\u0259rl\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d iddia ed\u0259n q\u0259hr\u0259man\u0131m\u0131z\u0131n onu q\u0131nayanlara cavab verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ikinci d\u0259f\u0259 ekrana \u00e7\u0131xmas\u0131 \u0259vv\u0259lkind\u0259n d\u0259 u\u011fursuz oldu. \u018fsl \u201c\u00fczr b\u0259dt\u0259r \u0259z g\u00fcnah\u201d situasiyas\u0131 yarand\u0131. Bu d\u0259f\u0259 daha inams\u0131z v\u0259 arqumentsiz g\u00f6r\u00fcn\u0259n Vasif m\u00fc\u0259llimin aya\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131ndak\u0131 dayaz b\u00fcn\u00f6vr\u0259 u\u00e7ub da\u011f\u0131ld\u0131, apar\u0131c\u0131n\u0131n m\u0259krli qarma\u011f\u0131na ke\u00e7ib \u00f6z\u00fcn\u00fcn ortabab elm g\u0259misini d\u0259ryaya q\u0259rq etdi. K\u0259l\u0259fin ucunu dola\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan demaqogiyaya ke\u00e7di, onu t\u0259nqid ed\u0259n n\u00fcfuzlu \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00fcnvan\u0131na \u201cerm\u0259nil\u0259r\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259nl\u0259r\u201d, \u201cV\u0259t\u0259n\u0259 x\u0259yan\u0259t ed\u0259nl\u0259r\u201d (?!) kimi m\u0259hk\u0259m\u0259 \u0259sas\u0131 yaradan ittihamlar s\u0259sl\u0259ndirdi. Bir az da ir\u0259li gedib m\u00fcasir tarix elmind\u0259 \u00f6n\u0259mli yeri olan g\u00f6rk\u0259mli aliml\u0259r haqq\u0131nda \u201conlar bu m\u00f6vzudan uzaqd\u0131r, problemi ancaq m\u0259n bilir\u0259m\u201d dem\u0259si m\u0259n\u0259 Vasif m\u00fc\u0259llimin \u015fouya meyill\u0259nm\u0259sinin qabar\u0131q \u0259lam\u0259ti kimi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc.\u00a0 Ekranda yelk\u0259nsiz g\u0259mi kimi qalm\u0131\u015f q\u0259hr\u0259man\u0131m\u0131z elmi vicdana v\u0259 alim etikas\u0131na zidd olan ba\u015fqa yalanlar da uydurdu. T\u0259bii ki, yalanlar\u0131n\u0131n cavab\u0131n\u0131 ald\u0131 (v\u0259 almaqdad\u0131r). Vicdanl\u0131 tarix\u00e7il\u0259r h\u0259qiq\u0259tin tapdalanmas\u0131na, naqisliy\u0259 v\u0259 a\u011f yalana susmad\u0131lar. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 indi V.Qafarov h\u0259min o \u201dm\u00f6vzudan uzaq\u201d aliml\u0259rin, el\u0259c\u0259 d\u0259 ba\u015fqa vicdanl\u0131 tarix\u00e7il\u0259rin ustad d\u0259rsi say\u0131lacaq elmi yaz\u0131lar\u0131n\u0131\u00a0 oxuyub, y\u0259qin ki,\u00a0 \u00f6z\u00fcnd\u0259n m\u00fc\u015ft\u0259behliyin xatal\u0131 bir i\u015f olmas\u0131 haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Kim bilir, b\u0259lk\u0259 d\u0259 \u00fcr\u0259yind\u0259 onu bu oyuna qatanlar\u0131 q\u0131nay\u0131r da. Sual oluna bil\u0259r ki, ax\u0131 V.Qafarovun g\u00fcnah\u0131 n\u0259dir, bu alimi-bin\u0259va n\u0259 deyib ki, c\u0259miyy\u0259td\u0259 bel\u0259 narahatl\u0131q yarad\u0131b?<\/p>\n<p>\u0130\u015fin i\u00e7ind\u0259 olmayanlar \u00fc\u00e7\u00fcn anladaq\u00a0 ki, haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z tarix\u00e7i Spase TV-d\u0259 \u201c1918-ci ild\u0259 \u0130r\u0259van\u0131n erm\u0259nil\u0259r\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ft edilm\u0259si\u201d bar\u0259d\u0259\u00a0 suallara cavab ver\u0259rk\u0259n C\u00fcmhuriyy\u0259t qurucular\u0131n\u0131, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 is\u0259 M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259ni g\u00fcnahland\u0131r\u0131b. Q\u0259r\u0259zli v\u0259 \u0259d\u0259baz apar\u0131c\u0131n\u0131n tam t\u0259siri alt\u0131nda olan \u201ctan\u0131nm\u0131\u015f alim\u201d bir az da ir\u0259li ged\u0259r\u0259k C\u0259nubi Qafqazda Erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tinin qurulmas\u0131n\u0131 C\u00fcmhuriyy\u0259t xadiml\u0259rinin \u201cist\u0259yi, t\u0259kidi v\u0259 s\u0259yi\u201d kimi t\u0259qdim edib (?!). Siz m\u0259nim tarix\u00e7im\u0259 bax\u0131n: universitet oxuyub, dissertasiya m\u00fcdafi\u0259 edib, dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259 10 il T\u00fcrkiy\u0259 arxivl\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yib v\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 s\u0259n\u0259d oxuyandan sonra bu q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lib ki, s\u0259n dem\u0259, 1918-ci ild\u0259 Erm\u0259nistan m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n o zamank\u0131 \u201cxain\u201d qurucular\u0131n\u0131n t\u0259kidi il\u0259 yarad\u0131l\u0131b\u2026 Ay s\u0259ni Vasif m\u00fc\u0259llim! B\u0259s s\u0259n orta m\u0259kt\u0259bi nec\u0259 bitirmis\u0259n, nec\u0259 tarix\u00e7i olmusan, olmusansa b\u0259s s\u0259nin tarix\u00e7i vicdan\u0131n, alim \u0259xlaq\u0131n harda qald\u0131?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sizi d\u0259 anlay\u0131ram, \u0259ziz oxucu! H\u0259tta ifraz etm\u0259k ist\u0259diyiniz t\u00fcp\u00fcrc\u0259yin d\u0259 \u0259s\u0259bd\u0259n bo\u011faz\u0131n\u0131zda nec\u0259 quruyub qalmas\u0131n\u0131 duyuram. Amma n\u0259 etm\u0259li? Bu yalan\u0131 Yaqub Mahmudovun director oldu\u011fu Tarix institutunun Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u015f\u00f6b\u0259sinin \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 deyir v\u0259 institut r\u0259hb\u0259rliyi d\u0259 faktiki olaraq onu d\u0259st\u0259kl\u0259yir. Yox, biz demirik ki, xoruzun quyru\u011fu oralarda gizl\u0259nir, deyirik ki, elmi m\u00fcst\u0259vid\u0259n tele\u015fou sferas\u0131na s\u0131\u00e7ray\u0131\u015f etmi\u015f V.Qafarov kimi alimi-bi\u0259m\u0259ll\u0259rin\u00a0 g\u00f6zg\u00f6r\u0259si saxtakarl\u0131\u011f\u0131 tarix elmini d\u0259, institutu da g\u00f6zd\u0259n sal\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>*\u00a0 *\u00a0 *<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sad\u0259 h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin t\u0259hrif olunmas\u0131na etiraz etm\u0259k vicdan m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Guya vasifkimil\u0259r v\u0259 onlar\u0131 bu yola y\u00f6n\u0259ld\u0259nl\u0259r anlam\u0131rlar ki, m\u00fcr\u0259kk\u0259b h\u0259rbi-siyasi \u015f\u0259raitd\u0259 h\u0259yatlar\u0131 hesab\u0131na bizl\u0259r\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t qurmu\u015f tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin ruhunu incitm\u0259k, onlara b\u00f6htan atmaq olmaz? \u201cSad\u0259 h\u0259qiq\u0259tl\u0259r\u201din g\u00f6r\u00fcn\u0259n v\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n rejissorlar\u0131 tarixi reall\u0131qlar\u0131 bilm\u0259y\u0259 bil\u0259r, ax\u0131 Vasif m\u00fc\u0259llimin tarixd\u0259n x\u0259b\u0259ri var, m\u0259g\u0259r o bilmir ki,\u00a0 h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259 hans\u0131 prosesl\u0259r gedirdi? B\u0259y\u0259m bilmir ki, Qafqazda b\u00fct\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri yumurtadan t\u0259z\u0259 \u00e7\u0131xm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Erm\u0259nistan\u00a0 yox,\u00a0 b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259r, o zaman is\u0259 Osmanl\u0131 T\u00fcrkiy\u0259si, daha sonra Antanta h\u0259ll edirdi?\u00a0 Bilmir ki, \u0259razi m\u0259s\u0259l\u0259si d\u0259 daxil olmaqla b\u00fct\u00fcn t\u0259l\u0259b v\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259ri yaln\u0131z bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r qoyurdu.\u00a0 Bel\u0259 olan halda hans\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 h\u00f6rm\u0259t ed\u0259n tarix\u00e7i \u201c\u0130r\u0259van g\u00fcz\u0259\u015fti\u201dnd\u0259n, yaxud Erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131nda C\u00fcmhuriyy\u0259t xadiml\u0259rinin \u201cx\u0259yan\u0259t\u201dind\u0259n dan\u0131\u015fa bil\u0259r? B\u0259lk\u0259 bizim tarix\u00e7i Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razisind\u0259 Erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259ti yaratmaq planlar\u0131ndan da x\u0259b\u0259rsizdir, yoxsa he\u00e7 \u00c7ar h\u00f6kum\u0259tinin 1828-d\u0259 \u0130r\u0259van v\u0259 Nax\u00e7\u0131van xanl\u0131qlar\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 Erm\u0259ni vilay\u0259ti yaratmas\u0131 bar\u0259d\u0259 d\u0259 e\u015fitm\u0259yib?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>T\u0259bii ki, V.Qafarov bunlar\u0131 g\u00f6z\u0259l bilir, amma onu verili\u015f\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rmay\u0131blar ki, bu sad\u0259 h\u0259qiq\u0259tl\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015fs\u0131n, \u00e7a\u011f\u0131r\u0131blar ki, g\u0259l, \u201c\u0130r\u0259van\u0131 erm\u0259nil\u0259r\u0259 vermi\u015f\u201d C\u00fcmhuriyy\u0259t xadiml\u0259rini, x\u00fcsus\u0259n yeni n\u0259sil g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda n\u00fcfuzu getdikc\u0259 artmaqda olan M.R\u0259sulzad\u0259ni \u201cif\u015fa\u201d el\u0259. O da \u00f6z\u00fc bildiyi s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n bu missiyan\u0131 canla-ba\u015fla yerin\u0259 yetirm\u0259y\u0259 raz\u0131la\u015f\u0131r. Ad\u0259t\u0259n, bel\u0259 missiyaya qo\u015fulanlar\u00a0 ab\u0131r-h\u0259yan\u0131 bir k\u0259nara qoyub ekranda \u00f6zl\u0259rini \u015foumen kimi aparma\u011fa m\u0259hkum olurlar v\u0259 bu m\u0259nada V.Qafarov da istisna deyildi.<\/p>\n<p>Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259nqid ax\u0131n\u0131ndan v\u0259 q\u0131naqlardan r\u0259ncid\u0259 olmu\u015f tarix\u00e7ini m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259nl\u0259r deyirl\u0259r ki, guya qeyri-adi he\u00e7 n\u0259 olmay\u0131b \u201cVasif m\u00fc\u0259llim tarixi faktlara f\u0259rqli fikir bildirib\u201d. Yox \u0259zizl\u0259rim, onun davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n fikir m\u00fcxt\u0259lifliyin\u0259, pl\u00fcralizm\u0259 aidiyyat\u0131 yoxdur, bu polemika, faktlar\u0131n f\u0259rqli elmi izah\u0131 da deyil. Bunun ad\u0131 tarixi saxtala\u015fd\u0131rmaq, fakt v\u0259 hadis\u0259l\u0259ri d\u00f6vr\u00fcn \u00fcmumi ax\u0131n\u0131ndan qoparmaq, s\u0259n\u0259dl\u0259ri kontekstd\u0259n ay\u0131rmaq v\u0259 manipulyasiya etm\u0259kdir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Niy\u0259 saxtakarl\u0131q v\u0259 manipulyasiya deyirik? \u00c7\u00fcnki V.Qafarov tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259ri g\u00fcnahland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ekranda istifad\u0259 etdiyi s\u0259n\u0259dl\u0259ri yar\u0131m\u00e7\u0131q \u00e7atd\u0131r\u0131r. Y\u0259ni s\u0259n\u0259dl\u0259rin \u00f6z m\u0259qs\u0259din\u0259 uy\u011fun olan hiss\u0259sini oxuyur, amma\u00a0 \u201cm\u0259sl\u0259h\u0259t\u201d bilm\u0259diyi hiss\u0259l\u0259rinin \u00fcz\u0259rind\u0259n s\u00fckutla ke\u00e7ir. Birc\u0259 fakt g\u0259tir\u0259k: s\u0259dr\u0259z\u0259m T\u0259l\u0259t pa\u015fan\u0131n Batumdak\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin r\u0259hb\u0259ri X\u0259lil b\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi (24 may 1918) teleqrama\u00a0 tez-tez istinad ed\u0259n\u00a0 tarix\u00e7i \u015fou t\u0259riqil\u0259 pa\u015fan\u0131n \u201d\u2026 erm\u0259nil\u0259rin bir h\u00f6kum\u0259t hal\u0131nda t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl etm\u0259sin\u0259 q\u0259tiyy\u0259n t\u0259r\u0259fdar deyil\u0259m\u2026 Bu halda \u00e7iban\u0131 k\u00f6k\u00fcnd\u0259n t\u0259mizl\u0259m\u0259k laz\u0131md\u0131r\u201d s\u00f6zl\u0259rini x\u00fcsusi pafosla oxuyur (v\u0259 tama\u015fa\u00e7\u0131n\u0131 inand\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ki, bax\u0131n, T\u00fcrkiy\u0259nin ba\u015f naziri erm\u0259nil\u0259rin d\u00f6vl\u0259t yaratmas\u0131n\u0131 ist\u0259mir, amma bizim C\u00fcmhuriyy\u0259t xadiml\u0259ri Osmanl\u0131ya m\u00fcraci\u0259tl\u0259 bu d\u00f6vl\u0259tin qurulmas\u0131nda t\u0259kid edir),\u00a0 amma s\u0259n\u0259din ard\u0131n\u0131 oxumur. Y\u0259ni bizim f\u0259ras\u0259tli v\u0259 manipulyator tarix\u00e7i ciddi bir m\u0259qam\u0131 gizl\u0259dir. \u00c7\u00fcnki T\u0259l\u0259t pa\u015fa h\u0259min teleqramda Erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tinin qurulmas\u0131n\u0131n z\u0259ruri oldu\u011funu da bildirir v\u0259 qeyd edir ki, \u00e7iban\u0131 k\u00f6k\u00fcnd\u0259n t\u0259mizl\u0259m\u0259k \u201c\u2026m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, qay\u0259t z\u0259if v\u0259 ya\u015famayacaq \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl etm\u0259si (erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259ti.-Q.M.) z\u0259ruridir\u201d.\u00a0 (m\u0259nb\u0259: Nimet Kurat \u201cT\u00fcrkiye ve Rusiya\u201d, Ankara, 1990, s\u0259h. 661-662).<\/p>\n<p>Adamdan soru\u015farlar ki, m\u0259qs\u0259din ger\u00e7\u0259yi \u00e7atd\u0131rmaqd\u0131rsa, o zaman tarixi faktlarla niy\u0259 bel\u0259 davran\u0131rsan? Yoxsa yalan v\u0259 b\u00f6htanlar\u0131n \u00fcst\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131lmayaca\u011f\u0131na \u0259mins\u0259n? Ax\u0131 vaxtil\u0259 V.Qafarov da ba\u015fqa aliml\u0259r\u0259 qo\u015fularaq tarixi h\u0259qiq\u0259ti oldu\u011fu \u015f\u0259kild\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131: \u201cBatum konfrans\u0131ndak\u0131 T\u00fcrk hey\u0259ti ki\u00e7ik bir \u0259razid\u0259 \u00f6z n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda olacaq bir erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259ti yaratd\u0131 v\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti onu de-fakto tan\u0131yan ilk d\u00f6vl\u0259t oldu. Bununla da Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti bir t\u0259r\u0259fd\u0259n \u201cerm\u0259ni m\u0259s\u0259l\u0259si\u201d il\u0259 ba\u011fl\u0131 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 ona qar\u015f\u0131 olan \u201cq\u0131na\u011f\u201d\u0131 aradan qald\u0131rm\u0131\u015f olur, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259, Fransa v\u0259 Rusiya kimi d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u015e\u0259rqi Anadoluda yaratmaq ist\u0259dikl\u0259ri erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tini C\u0259nubi Qafqazda yaratmaqla problemi bir n\u00f6v \u00f6z\u00fcnd\u0259n uzaqla\u015fd\u0131rm\u0131\u015f olurdu\u201d (\u201cRespublika\u201d q\u0259z., 14.07. 2014). B\u0259s indi n\u0259 oldu? N\u0259 ba\u015f verdi ki, V.Qafarov m\u0259\u015fhur \u201cYaramaz\u201d filminin rejissoruna qo\u015fularaq tarixin lentini geri f\u0131rlad\u0131b yeni \u201chind filmi\u201d d\u00fcz\u0259ldir?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, qeyri-adi he\u00e7 n\u0259 ba\u015f verm\u0259yib v\u0259 koronoviruslu h\u0259yat\u0131m\u0131z \u00f6z axar\u0131 il\u0259 davam edir. Sad\u0259c\u0259, bir h\u0259qiq\u0259tdir ki, C\u00fcmhuriyy\u0259t ideyalar\u0131 \u015f\u00fcurlara k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 hopduqca, bu C\u00fcmhuriyy\u0259ti quranlar\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n b\u00f6y\u00fck M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259nin \u00fcr\u0259kl\u0259rd\u0259ki yeri d\u0259rinl\u0259\u015fdikc\u0259, b\u0259zi s\u0259lahiyy\u0259t sahibl\u0259rind\u0259 h\u0259min tarix\u0259 v\u0259 tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r\u0259 q\u0131sqancl\u0131q hissi d\u0259 alovlan\u0131r. B\u0259lli dair\u0259l\u0259rd\u0259n y\u00f6n\u0259ldil\u0259n bu alov ir\u0259liy\u0259 ged\u0259n yolu k\u0259s\u0259 bilmir, amma bu yolda \u0259l-aya\u011fa dola\u015fan, h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 mane olan \u00e7\u00f6r-\u00e7\u00f6pl\u0259ri yand\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>*\u00a0 *\u00a0 *<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130ndi b\u0259zil\u0259rinin \u00e7\u00f6r\u0259yi m\u0259ddahl\u0131qdan, b\u0259zil\u0259rininki yaltaql\u0131qdan, b\u0259zil\u0259rininki d\u0259 s\u00f6ym\u0259kd\u0259n \u00e7\u0131x\u0131r. Bu, t\u0259z\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 deyil. Tarixi h\u0259qiq\u0259ti danmaq, elmi vicdan\u0131 v\u0259 alim l\u0259yaq\u0259tini bir par\u00e7a \u00e7\u00f6r\u0259y\u0259 qurban verm\u0259k d\u0259 t\u0259z\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 deyil. He\u00e7 C\u00fcmhuriyy\u0259t\u0259 sifari\u015fl\u0259 dil uzadanlar, Qurucu babalar\u0131m\u0131za h\u0259qar\u0259t ed\u0259nl\u0259r d\u0259 yeni adamlar deyil. Bu m\u0259nada elml\u0259 \u015founu d\u0259yi\u015fik salm\u0131\u015f V.Qafarov da C\u00fcmhuriyy\u0259t xadiml\u0259rin\u0259 b\u00f6htan atan sonuncu tarix\u00e7i olmayacaq. \u00c7\u00fcnki tarixin f\u0259ls\u0259f\u0259sini duymayanlar, bu tarixi ger\u00e7\u0259k milli yadda\u015f v\u0259 f\u0259zil\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn (A.A.Bak\u0131xanov) deyil, ba\u015fqa niyy\u0259tl\u0259 yazanlar, m\u00fctl\u0259q bir g\u00fcn onu alver predmetin\u0259 \u00e7evir\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<\/article>\n<p>M\u00fc\u0259llif:\u00a0<b>Qulu M\u0259h\u0259rr\u0259mli<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Saxtakarl\u0131\u011fa qol qoyan alimi-bin\u0259valar v\u0259 \u201cSad\u0259 h\u0259qiq\u0259tl\u0259r\u201d haqq\u0131nda &nbsp; Vasif Qafarov adl\u0131 t\u0259z\u0259 tarix\u00e7i peyda olub. \u201cPeyda olub\u201d dey\u0259nd\u0259 ki, bel\u0259 adam var\u0131yd\u0131 v\u0259 m\u0259hdud bir dair\u0259d\u0259 tan\u0131n\u0131rd\u0131. Akademiyan\u0131n Tarix&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":53444,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54,1],"tags":[],"class_list":["post-53443","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kos","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53443","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53443"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53443\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53446,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53443\/revisions\/53446"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/53444"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53443"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53443"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53443"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}