{"id":52783,"date":"2025-09-17T17:33:41","date_gmt":"2025-09-17T13:33:41","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=52783"},"modified":"2025-09-17T17:48:56","modified_gmt":"2025-09-17T13:48:56","slug":"ayaz-arabaci-iran-xurafatdan-sahliq-don%c9%99min%c9%99mi-qayidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=52783","title":{"rendered":"Ayaz Araba\u00e7\u0131 :-\u0130ran xurafatdan \u015fahl\u0131q d\u00f6n\u0259min\u0259mi qay\u0131d\u0131r?"},"content":{"rendered":"<p>\u0130ran son ill\u0259rd\u0259 m\u00fch\u00fcm tarixi v\u0259 siyasi d\u00f6n\u0259ml\u0259rin qov\u015fa\u011f\u0131nda dayan\u0131r. 1979-cu il \u0130slam \u0130nqilab\u0131ndan sonra qurulan teokratik rejim art\u0131q d\u0259rin b\u00f6hranlar ya\u015fay\u0131r. Z\u0259if iqtisadiyyat, a\u011f\u0131r sanksiyalar, sosial naraz\u0131l\u0131q v\u0259 g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda sekulyar d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin y\u00fcks\u0259li\u015fi fonunda sual yaran\u0131r: \u0130ran xurafatdan uzaqla\u015f\u0131b, yenid\u0259n \u015fahl\u0131q d\u00f6n\u0259min\u0259mi qay\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Hans\u0131 qalib g\u0259l\u0259c\u0259k- Xurafatm\u0131, \u0130deologiyam\u0131?<\/p>\n<p>\u0130slam Respublikas\u0131 Qurulu\u015fu Ay\u0259tullah Xomeyninin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 dinin m\u0259rk\u0259zi rola \u00e7\u0259kilm\u0259si il\u0259 formala\u015fd\u0131. Bu rejim \u015f\u0259ri\u0259t qanunlar\u0131n\u0131 d\u00f6vl\u0259t qanunvericiliyin\u0259 \u00e7evirdi,<\/p>\n<p>Qad\u0131n azadl\u0131qlar\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rd\u0131,<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 ifad\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131 dini m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 bo\u011fdu,<\/p>\n<p>Ali Ruhani Lider institutunu m\u00fctl\u0259q g\u00fcc m\u0259rk\u0259zi etdi.<\/p>\n<p>Teokratik sistemin bu q\u0259d\u0259r d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259si bir \u00e7ox m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n &#8220;xurafat\u0131n d\u00f6vl\u0259t formas\u0131na ke\u00e7m\u0259si&#8221; kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259:<\/p>\n<p>M\u00f6c\u00fcz\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 qeyri-elmi inanca dayanan nitql\u0259r,<\/p>\n<p>Q\u0259rb texnologiyas\u0131na v\u0259 elmin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar,<\/p>\n<p>\u201cQiyam\u0259t\u0259 haz\u0131rl\u0131q\u201d ad\u0131 il\u0259 xalq\u0131n qorxu i\u00e7ind\u0259 saxlanmas\u0131.<\/p>\n<p>Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n xalq aras\u0131nda bel\u0259 bir fikir yaran\u0131r-<\/p>\n<p>Din\u0259 \u0259saslanan bir sistemin sonu b\u0259lk\u0259 d\u0259 ke\u00e7mi\u015f d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vr\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015fd\u00fcr..<\/p>\n<p>\u015eah Nostalgiyas\u0131: Ke\u00e7mi\u015f\u0259 Bax\u0131\u015fm\u0131, G\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 \u00dcmidmi?<\/p>\n<p>\u0130nqilabdan sonra devril\u0259n P\u0259hl\u0259vi s\u00fclal\u0259si ill\u0259rl\u0259 r\u0259smi olaraq \u201cxain\u201d elan olunsa da, son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 \u015fah d\u00f6vr\u00fcn\u0259 simpatiya artmaqdad\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 Reza P\u0259hl\u0259vin (devrilmi\u015f \u015fah\u0131n o\u011flu) internetd\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131, \u0130ran\u0131n i\u00e7ind\u0259 v\u0259 diasporas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n rezonans yarad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu simpatiyan\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri:<\/p>\n<p>\u015eah d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 qad\u0131nlar\u0131n daha s\u0259rb\u0259st olmas\u0131,<\/p>\n<p>\u0130qtisadi sabitlik,<\/p>\n<p>D\u00fcny\u0259vi v\u0259 Q\u0259rby\u00f6n\u00fcml\u00fc idar\u0259\u00e7ilik.<\/p>\n<p>Lakin bu, birm\u0259nal\u0131 d\u0259st\u0259k deyil. Bir \u00e7ox g\u0259nc \u00fc\u00e7\u00fcn bu simpatiya sad\u0259c\u0259 \u00fcmid axtar\u0131\u015f\u0131d\u0131r, ke\u00e7mi\u015fin idealizasiyas\u0131 il\u0259, rejim\u0259 qar\u015f\u0131 alternativ ist\u0259yi aras\u0131nda bir balansd\u0131r.<\/p>\n<p>Xurafatdan Uzaqla\u015fmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Amma hara \u00fcz tutmal\u0131?<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r \u0130ran xurafatdan uzaqla\u015fa n\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259k?<\/p>\n<p>B\u0259zil\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn bu, Q\u0259rb tipli demokratiyad\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0259zil\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 g\u00fccl\u00fc amma sekulyar liderlik (m\u0259s\u0259l\u0259n, Atat\u00fcrk modeli).<\/p>\n<p>Dig\u0259rl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 milliyy\u0259t\u00e7i v\u0259 ya monarxist nostalji.<\/p>\n<p>Amma ist\u0259nil\u0259n halda ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr:<\/p>\n<p>&#8211; xalq daha az ideologiya, daha \u00e7ox azadl\u0131q v\u0259 rifah ist\u0259yir.<\/p>\n<p>\u0130ran\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi xurafatdan v\u0259 ya \u015fahl\u0131qdan daha art\u0131q, xalq\u0131n azadl\u0131q arzusuna ba\u011fl\u0131d\u0131r. M\u00f6vcud teokratik sistem \u00e7\u00f6k\u0259rs\u0259, bu, birm\u0259nal\u0131 olaraq \u015fahl\u0131\u011f\u0131n qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 deyil, yeni bir sosial m\u00fcqavil\u0259nin \u2013 daha \u0259dal\u0259tli, a\u00e7\u0131q v\u0259 d\u00fcny\u0259vi bir sistemin qurulmas\u0131na \u015f\u0259rait yarada bil\u0259r.<\/p>\n<p>B\u0259li, \u0130ran xurafatdan uzaqla\u015f\u0131r. Amma bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn son n\u00f6qt\u0259si \u015fahl\u0131q yox, azadl\u0131q v\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131q olsa ka\u015f!!!<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Az\u0259rbaycan.media\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130ran son ill\u0259rd\u0259 m\u00fch\u00fcm tarixi v\u0259 siyasi d\u00f6n\u0259ml\u0259rin qov\u015fa\u011f\u0131nda dayan\u0131r. 1979-cu il \u0130slam \u0130nqilab\u0131ndan sonra qurulan teokratik rejim art\u0131q d\u0259rin b\u00f6hranlar ya\u015fay\u0131r. Z\u0259if iqtisadiyyat, a\u011f\u0131r sanksiyalar, sosial naraz\u0131l\u0131q v\u0259 g\u0259ncl\u0259r&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":52798,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54],"tags":[],"class_list":["post-52783","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kos"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52783","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=52783"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52783\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52799,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52783\/revisions\/52799"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/52798"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=52783"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=52783"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=52783"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}