{"id":52152,"date":"2025-09-10T13:56:37","date_gmt":"2025-09-10T09:56:37","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=52152"},"modified":"2025-09-10T13:57:20","modified_gmt":"2025-09-10T09:57:20","slug":"ozun%c9%99-surgun-gunel-natiq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=52152","title":{"rendered":"\u00d6z\u00fcn\u0259 s\u00fcrg\u00fcn&#8230; &#8211; G\u00fcnel Natiq"},"content":{"rendered":"<p>***<br \/>\nHava i\u015f\u0131qla\u015f\u0131rd\u0131. Yaz\u0131 stolunun arxas\u0131ndak\u0131 adam yaln\u0131z indi vaxt\u0131 hiss etdi, do\u011frusu onun nec\u0259 g\u0259lib-ke\u00e7diyinin f\u0259rqin\u0259 varmam\u0131\u015fd\u0131. H\u0259mi\u015f\u0259 bel\u0259 idi. Ya o, vaxt\u0131 qabaqlay\u0131r, ya da vaxt ondan qaba\u011fa qa\u00e7\u0131rd\u0131. Vaxt\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131rmaq, ya da \u00f6z\u00fc zamana uy\u011funla\u015fmaq kimi v\u0259rdi\u015fi yox idi&#8230;<\/p>\n<p>Atam Natiq S\u0259f\u0259rovun babas\u0131 \u018fsg\u0259r ki\u015fi G\u00fcney Az\u0259rbaycan\u0131n Xoy \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n g\u0259lmi\u015fdi. Araz\u0131 ke\u00e7\u0259r\u0259k Nax\u00e7\u0131vanda bin\u0259 salm\u0131\u015fd\u0131. B\u0259nna idi. \u0130\u015f tapmaq \u00fcmidil\u0259 bu taya s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>\u018fli onun yegan\u0259 o\u011flu idi. Diriba\u015f, qo\u00e7aq u\u015faq idi. Rus-tatar m\u0259kt\u0259bini \u0259la qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 bitir\u0259nd\u0259n sonra t\u0259hsilini art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Sankt-Peterburq ali gimnaziyas\u0131na g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdi. Orda da y\u00fczl\u0259rl\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259 aras\u0131nda f\u0259rql\u0259nm\u0259yi bacarm\u0131\u015f, n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc se\u00e7ilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>\u018fli rus-tatar m\u0259kt\u0259bind\u0259 onunla birg\u0259 t\u0259hsil alan M\u0259ddahla dostluq edirdi. M\u0259ddah\u0131n atas\u0131 Mirz\u0259 M\u0259mm\u0259dqulu d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn say\u0131l\u0131b-se\u00e7il\u0259n ziyal\u0131lar\u0131ndan idi. \u00c7ar t\u0259r\u0259find\u0259n ona b\u0259ylik verilmi\u015fdi. Mirz\u0259 M\u0259mm\u0259dqulu xeyriyy\u0259\u00e7iliyi il\u0259 d\u0259 tan\u0131n\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>G\u00f6rk\u0259mli \u0259dib C\u0259lil M\u0259mm\u0259squluzad\u0259nin \u201cDanaba\u015f k\u0259ndinin m\u0259kt\u0259bi\u201d \u0259s\u0259rind\u0259ki m\u00fc\u0259llim obraz\u0131 ulu babam Mirz\u0259 M\u0259mm\u0259dqulunun prototipidir. \u018fziz \u015e\u0259rif d\u0259 \u201cKe\u00e7mi\u015f g\u00fcnl\u0259rd\u0259n\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 Mirz\u0259 M\u0259mm\u0259dqulu haqq\u0131nda ehtiramla s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131r:<\/p>\n<p><i>\u201c&#8230;Yaln\u0131z Mirz\u0259 M\u0259mm\u0259dqulu haqq\u0131nda m\u00fcxt\u0259s\u0259r m\u0259lumat verm\u0259k ist\u0259yir\u0259m, \u00e7\u00fcnki bu adam o zamank\u0131 -19-cu \u0259srin sonlar\u0131, 20-ci \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259ri &#8211; Nax\u00e7\u0131van\u0131n ictimai h\u0259yat\u0131nda g\u00f6rk\u0259mli rol oynay\u0131rd\u0131. &#8230; Nax\u00e7\u0131van q\u0259za polisinin yan\u0131nda m\u00fct\u0259rcim idi v\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 r\u0259smi forma gey\u0259rdi. Rusca, farsca v\u0259 \u0259r\u0259bc\u0259 savad\u0131 var idi. Yerli ziyal\u0131lar onunla hesabla\u015fard\u0131lar. Polisd\u0259 r\u0259smi m\u0259ns\u0259b sahibi oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn Nax\u00e7\u0131van\u0131n azadp\u0259r\u0259st g\u0259ncl\u0259rin\u0259 qo\u015fulmaz, t\u0259vaz\u00f6kar v\u0259 t\u0259mkinli h\u0259yat s\u00fcr\u0259rdi. Lakin yeri g\u0259l\u0259nd\u0259 he\u00e7 k\u0259sd\u0259n k\u00f6m\u0259yini \u0259sirg\u0259m\u0259zdi&#8230;\u201d<\/i><\/p>\n<p>\u018fziz \u015e\u0259rif sonra yaz\u0131r ki, atam onu \u00f6z\u00fcn\u0259 \u0259n s\u0259daq\u0259tli dostlardan hesab ed\u0259r v\u0259 h\u0259r c\u0259h\u0259td\u0259n inanard\u0131, \u00e7\u00fcnki Mirz\u0259 M\u0259mm\u0259dqulu do\u011frudan da olduqca saf, t\u0259miz \u0259xlaql\u0131, vicdanl\u0131 adam idi v\u0259 bu x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u015f\u0259h\u0259r \u0259hlinin h\u00f6rm\u0259tini qazanm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Mirz\u0259 M\u0259mm\u0259dqulunun \u00fc\u00e7 o\u011flu, iki q\u0131z\u0131 vard\u0131. O\u011flanlar\u0131ndan ki\u00e7iyi anadan q\u00fcsurlu do\u011fulmu\u015fdu, \u0259li, ayaqlar\u0131 i\u015fl\u0259mirdi. Ona x\u00fcsusi xidm\u0259t\u00e7i qulluq edirdi.<\/p>\n<p>\u018fli M\u0259ddahgil\u0259 ged\u0259nd\u0259 onun bac\u0131s\u0131 Xan\u0131m\u0131 g\u00f6r\u00fcb b\u0259y\u0259nmi\u015fdi. Ya\u015fl\u0131lar dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131 ki, g\u0259nc o\u011flan h\u0259min g\u00fcnd\u0259n q\u0259m d\u0259ryas\u0131na q\u0259rq olmu\u015fdu. Xan\u0131m b\u0259y q\u0131z\u0131, o is\u0259 adic\u0259 b\u0259nna o\u011flu! O hara, Xan\u0131m hara?<\/p>\n<p>Amma Mirz\u0259 M\u0259mm\u0259dqulu alic\u0259nab, n\u0259cib adam idi, ayr\u0131-se\u00e7kiliyi\u0259 yol verm\u0259zdi. Bel\u0259c\u0259 Xan\u0131m\u0131 \u018fliy\u0259 adaxlay\u0131rlar.<\/p>\n<p>Yaz ay\u0131 idi, g\u00fcl b\u00fclb\u00fcl\u00fc, b\u00fclb\u00fcl g\u00fcl\u00fc \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rd\u0131. Mirz\u0259 M\u0259mm\u0259dqulu yaz\u0131n n\u00f6vr\u0259st\u0259 \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 seyr edib xo\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r\u0259 dalm\u0131\u015fd\u0131; d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc ki, b\u00f6y\u00fck o\u011flu h\u0259ddi-bulu\u011fa \u00e7at\u0131b, ev-e\u015fik sahibi olan vaxt\u0131d\u0131. H\u0259rt\u0259r\u0259fli t\u0259hsil\u0259 yiy\u0259l\u0259n\u0259n M\u0259ddah da d\u00f6vl\u0259t qullu\u011funda i\u015f\u0259 d\u00fcz\u0259lm\u0259lidi. Q\u0131zlar\u0131n da ki, yeri-yurdu art\u0131q b\u0259llidi&#8230; Amma el\u0259 bu vaxt g\u0259l\u0259n x\u0259b\u0259r qay\u00e7\u0131 kimi b\u00fct\u00fcn arzular\u0131 k\u0259sib-do\u011frad\u0131:<\/p>\n<p>&#8211; Mirz\u0259, a\u011fam\u0131 vurdular!<\/p>\n<p>M\u0259ddah\u0131n qarda\u015f\u0131n\u0131n qon\u015fu o\u011flanla s\u00f6z\u00fc \u00e7\u0259p g\u0259lmi\u015f, o\u011flan t\u00fcf\u0259ngl\u0259 onu \u00fcr\u0259yind\u0259n vurmu\u015fdu.<\/p>\n<p>B\u0259d x\u0259b\u0259r bir g\u00f6z q\u0131rp\u0131m\u0131nda b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259ri cayna\u011f\u0131na ald\u0131. Mirz\u0259 M\u0259mm\u0259dqulunun faci\u0259sin\u0259 he\u00e7 k\u0259s inanmaq ist\u0259mirdi.<\/p>\n<p>Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, Mirz\u0259 M\u0259mm\u0259dqulunun \u015fik\u0259st o\u011flu s\u0259s-k\u00fcy\u00fc, ah-vay\u0131 e\u015fidib xidm\u0259t\u00e7id\u0259n n\u0259 ba\u015f verdiyini soru\u015fur. O da yan\u0131ql\u0131-yan\u0131ql\u0131 \u201cG\u00fcl kimi o\u011flan \u0259ld\u0259n getdi, ka\u015f onun yerin\u0259 el\u0259 s\u0259n \u00f6l\u0259ydin!\u201d U\u015faq bu s\u00f6zl\u0259ri e\u015fidib yor\u011fan\u0131 ba\u015f\u0131na \u00e7\u0259kir. S\u0259s-s\u0259mir g\u0259lm\u0259diyini g\u00f6r\u0259n xidm\u0259t\u00e7i yor\u011fan\u0131 qald\u0131randa o\u011flan\u0131n ke\u00e7indiyini g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p>Mirz\u0259 M\u0259mm\u0259dquluya art\u0131q gen d\u00fcnya dar g\u0259lirdi. \u00c7ox \u00e7\u0259kmir ki, o da d\u00fcnyadan k\u00f6\u00e7 el\u0259yir.<\/p>\n<p>\u201cXan\u0131m, Allah s\u0259ni xo\u015fb\u0259xt el\u0259sin\u201d<\/p>\n<p>\u018fliyl\u0259 Xan\u0131m evl\u0259n\u0259n il Sovet h\u00f6kum\u0259ti qurulur. \u018flini f\u0259hl\u0259 o\u011flu kimi qaba\u011fa \u00e7\u0259kirl\u0259r, v\u0259zif\u0259 verirl\u0259r. M\u0259ddah is\u0259 b\u0259y o\u011flu oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcll\u0259l\u0259nir&#8230;<\/p>\n<p>\u018fliyl\u0259 Xan\u0131m\u0131n 4 o\u011fullar\u0131 d\u00fcnyaya g\u0259lir. \u018fsg\u0259r, Abbas, Sabir v\u0259 Natiq.<\/p>\n<p>Natiq d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259nd\u0259 \u018fsg\u0259r 20 ya\u015flar\u0131nda idi. Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, qarda\u015f\u0131n\u0131n do\u011fulmas\u0131ndan utanaraq bir xeyli vaxt \u00e7\u00f6l\u0259-bay\u0131ra \u00e7\u0131xmam\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>\u018fsg\u0259r jurnalist idi, Nax\u00e7\u0131van q\u0259zetind\u0259 i\u015fl\u0259yirdi. Yax\u015f\u0131 q\u0259l\u0259mi var idi. Yerli m\u0259tbuatda \u201c\u018fsg\u0259r S\u0259f\u0259rov\u201d imzas\u0131n\u0131 tan\u0131y\u0131r v\u0259 h\u00f6rm\u0259t edirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Natiq evin \u0259n balacas\u0131 idi. El\u0259 g\u00f6rk\u0259mc\u0259 d\u0259 balacaboy, \u00e7\u0259limsiz idi.<\/p>\n<p>\u0130kinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si t\u0259z\u0259 bitmi\u015fdi. \u0130nsanlar h\u0259l\u0259 d\u0259 o ill\u0259rin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya\u015fay\u0131rd\u0131lar. Kas\u0131b u\u015faqlar aras\u0131nda balaca Natiq \u00f6z\u00fcn\u00fc yax\u015f\u0131 hiss etmirdi, t\u0259z\u0259 paltar\u0131ndan, t\u0259z\u0259 \u00e7\u0259km\u0259sind\u0259n utan\u0131rd\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 m\u0259kt\u0259b\u0259 ged\u0259n yolda ayaqqab\u0131s\u0131n\u0131 pal\u00e7\u0131\u011fa bulay\u0131r, paltar\u0131n\u0131 bil\u0259r\u0259kd\u0259n toza bula\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Bir m\u00fcdd\u0259td\u0259n sonra \u018fli S\u0259f\u0259rov Bak\u0131ya, Nazirl\u0259r Sovetin\u0259 g\u00f6nd\u0259rilir. D\u00f6vl\u0259t onu d\u00f6rdotaql\u0131 geni\u015f m\u0259nzill\u0259 t\u0259min edir. Atam\u0131n u\u015faql\u0131q ill\u0259ri bel\u0259c\u0259 Bak\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zi yerl\u0259rinin birind\u0259, rus, y\u0259hudi u\u015faqlar\u0131n\u0131n aras\u0131nda ke\u00e7ir. Rus dilinin inc\u0259likl\u0259rini d\u0259 el\u0259 h\u0259min vaxtlarda \u00f6yr\u0259nir.<\/p>\n<p>\u018fli S\u0259f\u0259rov yara\u015f\u0131ql\u0131 ki\u015fi idi. H\u0259m d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 baxan, s\u0259liq\u0259-sahmanl\u0131 idi. Yem\u0259yin\u0259-i\u00e7m\u0259yin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t el\u0259y\u0259r, h\u0259r g\u00fcn 1 saat qa\u00e7ar, idmanla m\u0259\u015f\u011ful olard\u0131.<\/p>\n<p>G\u00fcnl\u0259rin bir g\u00fcn\u00fc babam\u0131n n\u0259n\u0259m Xan\u0131ma dediyi s\u00f6zl\u0259r qad\u0131na \u00f6m\u00fcrl\u00fck zindan olmu\u015fdu:<\/p>\n<p>&#8211; Xan\u0131m, biz ayr\u0131lmal\u0131y\u0131q. M\u0259n ba\u015fqas\u0131n\u0131 sevir\u0259m. Allah s\u0259ni xo\u015fb\u0259xt el\u0259sin.<\/p>\n<p>N\u0259n\u0259m babama d\u0259lic\u0259sin\u0259 ba\u011fl\u0131yd\u0131, onsuz xo\u015fb\u0259xt ola bil\u0259rdimi? H\u0259m d\u0259 bu s\u00f6zl\u0259ri nec\u0259 rahatl\u0131qla dem\u0259k olard\u0131? Ax\u0131 onlar az qala bir \u00f6m\u00fcr b\u0259rab\u0259r ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131lar.<\/p>\n<p>\u018fli S\u0259f\u0259rov h\u0259min qad\u0131nla i\u015f yerind\u0259 tan\u0131\u015f olmu\u015fdu. Hissl\u0259rini cilovlaya bilm\u0259y\u0259n babam onunla evl\u0259n\u0259c\u0259yin\u0259 s\u00f6z vermi\u015f, el\u0259 evl\u0259nmi\u015fdi d\u0259.<\/p>\n<p>O g\u00fcnd\u0259n sonra \u018fli S\u0259f\u0259rov o\u011flanlar\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131ndan \u00e7\u0259kilmi\u015f, qalan \u00f6mr\u00fcn\u00fc g\u0259nc qad\u0131n\u0131na h\u0259sr etmi\u015fdi. Ondan qalan yegan\u0259 yadigar \u015f\u0259h\u0259rin m\u0259rk\u0259zind\u0259ki d\u00f6rdotaql\u0131 m\u0259nzil idi.<\/p>\n<p>N\u0259n\u0259min babama yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubu xat\u0131rlay\u0131ram. (H\u0259min m\u0259ktubu k\u00f6hn\u0259 m\u0259ktub v\u0259 \u015f\u0259kill\u0259rin aras\u0131ndan tapm\u0131\u015fd\u0131m, ola bil\u0259r ki, n\u0259n\u0259m sonradan m\u0259ktubun \u00fcz\u00fcn\u00fc k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc, ya da n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcns\u0259 g\u00f6nd\u0259rm\u0259mi\u015fdi). Giley dolu m\u0259ktubda t\u0259xminn\u0259n bu s\u00f6zl\u0259r\u0259 rast g\u0259ldim: \u201cM\u0259n Natiqim\u0259 \u00fcz\u00fcl\u00fcr\u0259m, ax\u0131 o \u0259sg\u0259rliy\u0259 \u00fc\u00e7c\u0259 manatla getdi&#8230;\u201d<\/p>\n<p>Atam babam\u0131 he\u00e7 vaxt ba\u011f\u0131\u015flamad\u0131. H\u0259rd\u0259nbir g\u00f6r\u00fc\u015fs\u0259l\u0259r d\u0259, atam\u0131n i\u00e7ind\u0259 a\u011fr\u0131 qalm\u0131\u015fd\u0131, o a\u011fr\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc \u00e7\u0259tin ki, unutdurard\u0131.<\/p>\n<p>N\u0259n\u0259m is\u0259 \u00f6l\u0259n\u0259d\u0259k babam\u0131 g\u00f6zl\u0259di. Son d\u0259qiq\u0259y\u0259d\u0259k \u00fcmid edirdi ki, babam onun dal\u0131nca g\u0259l\u0259c\u0259k. B\u00f6y\u00fck sevgil\u0259r unudulmur&#8230;<\/p>\n<p>N\u0259n\u0259m t\u0259hsil alan ilk az\u0259rbaycanl\u0131 qad\u0131nlardan idi. Rus dilind\u0259 s\u0259rb\u0259st dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Pu\u015fkind\u0259n, Lermontovdan \u0259zb\u0259r \u015feirl\u0259r deyirdi. Atas\u0131n\u0131n M\u0130rz\u0259 C\u0259lill\u0259 tan\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan, \u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259dibl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n unudulmaz xatir\u0259l\u0259r s\u00f6yl\u0259y\u0259rdi&#8230;<\/p>\n<p><b>\u0130lk i\u015f yeri, ilk m\u0259h\u0259bb\u0259t, ilk&#8230;<\/b><\/p>\n<p>Atam \u0259sg\u0259rlikd\u0259n g\u0259l\u0259nd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan Radiosunda texnik kimi i\u015f\u0259 d\u00fcz\u0259lir. Bir ne\u00e7\u0259 ild\u0259n sonra universiteti bitirir v\u0259 radionun \u201cG\u0259nclik\u201d redaksiyas\u0131na redaktor v\u0259zif\u0259sin\u0259 ke\u00e7ir. Anam Z\u00fcmr\u00fcd is\u0259 \u201cSon x\u0259b\u0259rl\u0259r\u201d redaksiyas\u0131nda i\u015fl\u0259yirdi. O da universitetd\u0259 t\u0259hsil alm\u0131\u015fd\u0131. Atam qarayan\u0131z, ciddi xasiyy\u0259tli bu q\u0131za vurulmu\u015fdu. Tez-tez \u201cSon x\u0259b\u0259rl\u0259r\u201d\u0259 Z\u00fcmr\u00fcd\u00fc g\u00f6rm\u0259k e\u015fqil\u0259 g\u0259lirdi.<\/p>\n<p>Anam \u0259vv\u0259ll\u0259r ona qar\u015f\u0131 laqeyd idi. Atam is\u0259 onu itirm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif yalanlar uydururdu: \u201cBax, m\u0259niml\u0259 evl\u0259nm\u0259s\u0259n \u00f6z\u00fcm\u00fc tramvay\u0131n alt\u0131na atacam!\u201d<\/p>\n<p>Dey\u0259s\u0259n, atam anam\u0131n z\u0259if damar\u0131n\u0131 tutmu\u015fdu, g\u0259nc o\u011flan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc h\u0259lak etm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn anam ona diqq\u0259t yetirm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. Tezlikl\u0259 bu diqq\u0259t sevgiy\u0259 \u00e7evrilir. Bel\u0259c\u0259, anamla atam ail\u0259 qururlar.<\/p>\n<p>N\u0259n\u0259m \u00f6l\u0259nd\u0259 atam\u0131n 42 ya\u015f\u0131 var idi. V\u0259 n\u0259n\u0259mi itir\u0259nd\u0259n sonra atam h\u0259yat\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 i\u00e7ki i\u00e7ir&#8230;<\/p>\n<p><b>T\u00fcrk tarixinin \u015fedevri &#8211; Az i ya<\/b><\/p>\n<p>\u201cAz\u0259rbaycan\u201d jurnal\u0131nda i\u015fl\u0259y\u0259nd\u0259 art\u0131q t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7i kimi tan\u0131nma\u011fa ba\u015flay\u0131r. \u0130lya \u0130lf v\u0259 Yevgeni Petrovun \u201cQ\u0131z\u0131l dana\u201d roman\u0131, Redyard Kiplinqin \u201c\u00d6z kefin\u0259 g\u0259z\u0259n pi\u015fik\u201d, Vasili \u015euk\u015finin \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131 kalina\u201d, S\u0259timcan Sanbayevin \u201cA\u011f arvana\u201d v\u0259 s. \u0259s\u0259rl\u0259r ona u\u011fur g\u0259tirir.<\/p>\n<p>70-ci ill\u0259rd\u0259 qazax \u015fairi Oljas S\u00fcleymenov hans\u0131sa m\u00f6c\u00fcz\u0259 say\u0259sind\u0259 tarixi kitab olan \u201cAz i ya\u201dn\u0131 yaz\u0131b \u00e7ap etdirir. \u018fs\u0259r b\u00f6y\u00fck s\u0259s-k\u00fcy\u0259 s\u0259b\u0259b olur. M\u0259rk\u0259zin \u0259mril\u0259 kitab bir ne\u00e7\u0259 saat \u0259rzind\u0259 ma\u011fazalardan y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259min bir ne\u00e7\u0259 saat m\u00fcdd\u0259tind\u0259 kitab\u0131 \u0259ld\u0259 ed\u0259nl\u0259r t\u0259bii ki, vard\u0131. Onlardan biri d\u0259 atam idi. O, n\u0259yin bahas\u0131na olursa-olsun \u0259s\u0259ri t\u0259rc\u00fcm\u0259 etm\u0259k, tariximizin bel\u0259 bir i\u015f\u0131ql\u0131 yadigar\u0131n\u0131 ya\u015fatmaq v\u0259 t\u0259bli\u011f etm\u0259k ist\u0259yirdi. H\u0259r\u00e7\u0259nd bilirdi ki, Az\u0259rbaycanda bu kitab i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u0259y\u0259c\u0259k.<br \/>\n<img decoding=\"async\" title=\"\u00d6z\u00fcn\u0259 s\u00fcrg\u00fcn.. - G\u00fcnel Natiq \" src=\"https:\/\/manera.az\/uploads\/posts\/2018-04\/1524836714_7c38e36c2ba1bc903ec72fb1491906ae.jpg\" alt=\"\u00d6z\u00fcn\u0259 s\u00fcrg\u00fcn.. - G\u00fcnel Natiq \" \/><br \/>\nAtam gec\u0259sini g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn\u0259 qataraq \u201cAz i ya\u201dn\u0131 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edir. Rus dilini bilm\u0259y\u0259n dostlar\u0131na t\u0259rc\u00fcm\u0259 \u0259v\u0259zsiz t\u00f6hf\u0259 olur. \u018fd\u0259bi al\u0259md\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 \u0259ld\u0259n-\u0259l\u0259 g\u0259zirdi. Ziyal\u0131lar \u0259s\u0259ri oxuyur, \u00f6z aralar\u0131nda m\u00fczakir\u0259 edirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Amma i\u015f el\u0259 g\u0259tirir ki, t\u0259rc\u00fcm\u0259 bird\u0259n-bir\u0259 qeyb olur. Ya da onu kims\u0259 o\u011furlay\u0131r. Atam art\u0131q \u00fcmidini \u00fcz\u0259nd\u0259 t\u0259sad\u00fcf\u0259n dostlar\u0131ndan biri \u0259s\u0259rin \u0259lyazmalar\u0131ndan birinin onda oldu\u011funu deyir. S\u0259n dem\u0259, h\u0259min \u015f\u0259xs\u0259 \u0259s\u0259r el\u0259 d\u0259rin t\u0259sir ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r ki, t\u0259rc\u00fcm\u0259nin \u00fcz\u00fcn\u00fc k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259r\u0259k arxivind\u0259 saxlay\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fs\u0259r yaln\u0131z m\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u00fcr. \u201cAz i ya\u201d tarixi kodlarla z\u0259ngin olan q\u0259liz \u0259s\u0259r idi, bu \u0259s\u0259rin t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7isi h\u0259m d\u0259 tarix\u00e7i olmal\u0131yd\u0131. Canl\u0131 ensiklopediya olan atam \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir problem yox idi. \u201c\u00c7ox istedadl\u0131 insan olsa da t\u0259kc\u0259 m\u00fct\u0259rcimliyil\u0259 boy g\u00f6st\u0259rdi. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r ki, bel\u0259 bir h\u0259rt\u0259r\u0259fli, z\u0259ngin adam ancaq m\u00fct\u0259rcim q\u00fcdr\u0259tini b\u00fcruz\u0259 verm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259ndi. Halbuki o, b\u0259nz\u0259rsiz duyumu, b\u00f6y\u00fck \u0259d\u0259bi imkanlar\u0131 il\u0259 m\u0259\u015fhur roman\u00e7\u0131 kimi \u015f\u00f6hr\u0259tl\u0259n\u0259 bil\u0259rdi\u201d. (\u018fl\u0259kb\u0259r Salahzad\u0259, \u201c\u018fn g\u00f6z\u0259l u\u00e7u\u015f\u201d kitab\u0131ndan).<\/p>\n<p>Atam gizli v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r idi. V\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliyi \u015f\u00fcar ed\u0259n v\u0259 bo\u011fazdan yuxar\u0131 dan\u0131\u015fanlara nifr\u0259t b\u0259sl\u0259yirdi.<\/p>\n<p><i>\u201cB\u00fct\u00fcn yaz\u0131lar\u0131m\u0131 dem\u0259k olar ki, Natiqin bax\u0131\u015flar\u0131 v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li \u00fcz\u00fc qar\u015f\u0131s\u0131nda yazm\u0131\u015fam&#8230; Onun duyumu, anlay\u0131\u015f\u0131, s\u0259viyy\u0259si h\u0259mi\u015f\u0259 m\u0259ni izl\u0259yib&#8230; \u0130ndi d\u0259 o c\u00fcr yaz\u0131ram. O, yen\u0259 \u00f6z k\u0259skin bax\u0131\u015flar\u0131yla g\u00f6z\u00fcm\u00fcn qar\u015f\u0131s\u0131ndad\u0131. \u00d6z\u00fc yoxdu, bax\u0131\u015flar\u0131 ya\u015fay\u0131r, ya\u015fayacaq da. K\u0259d\u0259r qar\u0131\u015f\u0131q d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li \u00fcz\u00fc yuxar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 bizi seyr el\u0259y\u0259c\u0259k. Saxta istiqanl\u0131l\u0131\u011fa, saxta milliliy\u0259, yalan\u00e7\u0131 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliy\u0259, \u0259slind\u0259 istedads\u0131z adamlar\u0131n dahilik iddialar\u0131na, Az\u0259rbaycan t\u00fcrk\u00fc olaraq, Az\u0259rbaycan\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 tan\u0131mayanlara, onun dilind\u0259 dan\u0131\u015fsa da, o dilin ancaq \u00fcst qat\u0131n\u0131 anlayanlara istehza, t\u0259n\u0259, pe\u015fman\u00e7\u0131l\u0131q dolu bax\u0131\u015flar\u0131 dikilmi\u015f qalacaq&#8230;\u201d(<\/i>M\u00f6vlud S\u00fcleymanl\u0131, \u201c\u018fn g\u00f6z\u0259l u\u00e7u\u015f\u201d kitab\u0131ndan)<\/p>\n<p>Atam \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131 h\u0259r \u015feyd\u0259n \u00fcst\u00fcn idi. M\u0259s\u0259l\u0259n, qalstuk ba\u011flama\u011f\u0131 sevmirdi v\u0259 onu buna m\u0259cbur el\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz idi. 80-ci ill\u0259rd\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259yl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6t\u0259b\u0259r qurumda ona v\u0259zif\u0259 veril\u0259c\u0259kdi, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259cili \u201cyuxar\u0131ya\u201d \u00e7a\u011fr\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Amma qalstuk ba\u011flama\u011f\u0131 \u201cunutdu\u011fu\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015f\u0259 q\u0259bul edilm\u0259di. Atam partiya \u00fczv\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox imkanlardan m\u0259hrum olmu\u015fdu. M\u0259s\u0259l\u0259n, o ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan Radiosunda \u0259n az\u0131ndan \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Kommunist Partiyas\u0131na \u00fczv olmaq vacib idi. Atama t\u0259klif etmi\u015fdil\u0259r ki, partiya s\u0131ralar\u0131na daxil olsun, \u00e7\u00fcnki yaln\u0131z partiya \u00fczv\u00fc olaca\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 bu v\u0259zif\u0259y\u0259 ke\u00e7\u0259 bil\u0259r. Atam is\u0259 q\u0259ti sur\u0259td\u0259 imtina etmi\u015fdi. Kommunist Partiyas\u0131na son g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r nifr\u0259t ed\u0259n atam 90-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 partbiletl\u0259r at\u0131landa ac\u0131-ac\u0131 g\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc&#8230;<\/p>\n<p>Atam bac\u0131mla m\u0259ni h\u0259dsiz \u00e7ox sevirdi. Bizi g\u0259zintiy\u0259 apar\u0131r, oyuncaqlar al\u0131rd\u0131. Bir d\u0259f\u0259 bel\u0259 bir dialoqumuz oldu; atam m\u0259n\u0259 it oyunca\u011f\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131, m\u0259n oyunca\u011f\u0131m\u0131 sevinc\u0259k sin\u0259m\u0259 s\u0131x\u0131b dedim:<\/p>\n<p>-Ata, buna m\u00fctl\u0259q ad se\u00e7m\u0259liy\u0259m. S\u0259nc\u0259 ad\u0131n\u0131 n\u0259 qoyum?<br \/>\n-Vazgen, &#8211; atam ba\u015f\u0131n\u0131 qald\u0131rmadan dedi.<br \/>\n-Vazgen it ad\u0131d\u0131? &#8211; m\u0259n maraqla soru\u015fdum.<br \/>\n-H\u0259, it ad\u0131d\u0131r, &#8211; atam dedi.<\/p>\n<p>90-c\u0131 ill\u0259r h\u0259yat\u0131n\u0131n \u0259n a\u011f\u0131r ill\u0259riydi. M\u0259n\u0259vi v\u0259 maddi s\u0131x\u0131nt\u0131lar kabusu xat\u0131rlad\u0131rd\u0131. Atam son g\u00fcc\u00fcn\u00fc toplay\u0131b bizi ya\u015fatma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. B\u0259dii t\u0259rc\u00fcm\u0259 olmayanda, ayr\u0131-ayr\u0131 adamlara dissertasiyalar, kitablar yaz\u0131rd\u0131. Bu yazd\u0131qlar\u0131ndan z\u00f6vq almasa da, t\u0259s\u0259llisi var idi ki, \u00e7\u00f6r\u0259kpulu qazan\u0131r.<\/p>\n<p>2000-ci ill\u0259rd\u0259 v\u0259ziyy\u0259t bir az yax\u015f\u0131l\u0131\u011fa do\u011fru ged\u0259nd\u0259 demokratiya haqq\u0131nda \u0259s\u0259rl\u0259r t\u0259rc\u00fcm\u0259 edir. \u00dcslubuna v\u0259 texnikas\u0131na g\u00f6r\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b olan bu \u0259s\u0259rl\u0259ri d\u0259 atam rahatl\u0131qla dilimiz\u0259 \u00e7evirir. Fitri istedad sahibiydi, \u0259s\u0259ri inc\u0259liyin\u0259 kimi duyur, intuitiv hiss edirdi.<\/p>\n<p>Atam d\u00fcnya dramaturgiyas\u0131ndan pyesl\u0259ri d\u0259 dilimiz\u0259 ustal\u0131qla \u00e7evirib. Jan Anuyun \u201cMedeya\u201d, Vsevolod Vi\u015fnevskinin \u201cNikbin faci\u0259\u201d, Aleksandr Vampilovun \u201cQar\u011fa qar\u0131lt\u0131s\u0131\u201d v\u0259 s. H\u0259min pyesl\u0259ri aktyorlar m\u0259mnunluqla qar\u015f\u0131lay\u0131rd\u0131lar. \u00c7\u00fcnki ad\u0259ti \u00fczr\u0259 oldu\u011fu kimi t\u0259rc\u00fcm\u0259nin \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k, onu teatr dilin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131rmaq laz\u0131m g\u0259lmirdi. Bir d\u0259f\u0259 n\u00f6vb\u0259ti teatr tama\u015fas\u0131n\u0131n onun t\u0259rc\u00fcm\u0259sind\u0259 \u00e7ox u\u011furlu al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 dey\u0259nd\u0259 atam etiraz etdi:<\/p>\n<p>&#8211; Aktrisa \u0259s\u0259ri duymay\u0131b. O \u0259s\u0259r 0 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yaz\u0131l\u0131b, aktrisa is\u0259 onu \u00e7ox \u00e7\u0131l\u011f\u0131n oynay\u0131b.<\/p>\n<p>Atam t\u0259rc\u00fcm\u0259 s\u0259n\u0259tinin novatorlar\u0131ndan idi. T\u0259rc\u00fcm\u0259y\u0259 yeni \u00fcslub g\u0259tirmi\u015fdi. Bir \u00e7ox t\u0259rc\u00fcm\u0259\u00e7il\u0259r Natiq S\u0259f\u0259rovdan b\u0259hr\u0259l\u0259nib onun a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 yolla t\u0259rc\u00fcm\u0259 s\u0259n\u0259tin\u0259 g\u0259ldil\u0259r. Bug\u00fcnk\u00fc g\u00fcnd\u0259 internetd\u0259 atam\u0131n t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda oxucu r\u0259yl\u0259rin\u0259 rast g\u0259lir\u0259m. Ya\u015fl\u0131 n\u0259slin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri qeyd edirl\u0259r ki, biz Natiq S\u0259f\u0259rovun t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259riyl\u0259 d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131na b\u0259l\u0259d olduq, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz onun say\u0259sind\u0259 formala\u015fd\u0131. G\u0259ncl\u0259rs\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 s\u0259n\u0259timizin bel\u0259 bir ustad\u0131yla q\u00fcrur duyur v\u0259 ondan \u00f6yr\u0259n\u0259c\u0259kl\u0259rini yaz\u0131rlar.<\/p>\n<p><b>\u201cSalam, Abbas \u0259mi!\u201d<\/b><\/p>\n<p>Atam\u0131n h\u0259yatda olan yegan\u0259 qarda\u015f\u0131 Abbas \u0259miml\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti yox idi. O, rus milliyy\u0259tind\u0259n olan h\u0259yat yolda\u015f\u0131 v\u0259 \u00f6vladlar\u0131yla Yaltada ya\u015fay\u0131rd\u0131. \u018fmim sonuncu d\u0259f\u0259 Bak\u0131da olanda m\u0259n \u00e7ox balaca idim, onu xat\u0131rlam\u0131ram. Atam da onun haqq\u0131nda dan\u0131\u015fmazd\u0131. Amma bir d\u0259f\u0259 a\u011fz\u0131ndan qa\u00e7\u0131rd\u0131 ki, k\u00fcs\u00fcl\u00fcy\u00fck Abbasla, m\u0259n\u0259 m\u00f6hk\u0259m ac\u0131ql\u0131d\u0131r. Daha bu bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fmad\u0131 atam. Bildim ki, onun \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox a\u011f\u0131rd\u0131r. M\u0259n d\u0259 susdum.<\/p>\n<p>Atam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259zd\u0259n bir il qabaq q\u0259fild\u0259n Abbas \u0259mimd\u0259n m\u0259ktub ald\u0131q. Bu bizim \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z oldu. \u201cArt\u0131q qocalm\u0131\u015fam, Jenya da qocal\u0131b, han\u0131 indi o g\u00fcnl\u0259r?\u201d, &#8211; \u0259mim yaz\u0131rd\u0131. B\u0259lk\u0259 d\u0259 ah\u0131l ya\u015flar\u0131nda olan \u0259mim umu-k\u00fcs\u00fc saxlad\u0131\u011f\u0131 ki\u00e7ik qarda\u015f\u0131yla bar\u0131\u015fmaq, son n\u0259f\u0259sd\u0259 \u00f6t\u0259n ill\u0259r\u0259 qay\u0131tmaq, b\u0259lk\u0259 d\u0259 vidala\u015fmaq ist\u0259yirdi&#8230;<\/p>\n<p>M\u0259n Abbas \u0259mim\u0259 m\u0259ktub yazma\u011f\u0131 q\u0259rara ald\u0131m. N\u0259hay\u0259t ki, do\u011fma duy\u011fular\u0131 payla\u015faca\u011f\u0131m \u0259mim meydana \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>\u0130lk c\u00fcml\u0259ni yaz\u0131b \u0259l saxlad\u0131m: \u201cSalam, Abbas \u0259mi!\u201d<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259, \u00e7ox sevinc\u0259k idim, duy\u011fular\u0131m a\u015f\u0131b-da\u015f\u0131rd\u0131. Bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 yan\u0131m\u0131zda olmayan \u0259mim\u0259 b\u00fct\u00fcn olub-bit\u0259nl\u0259ri dan\u0131\u015fmaq ist\u0259yirdim. Amma n\u0259d\u0259n ba\u015flayaca\u011f\u0131m\u0131 bilmirdim. B\u0259lk\u0259 d\u0259 art\u0131q \u00e7ox gec idi. Sabaha \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n, ya\u015fanmam\u0131\u015f duy\u011fular indi nimda\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc&#8230; \u201cY\u0259qin ki, Abbas \u0259mimin d\u0259 buna ehtiyac\u0131 yoxdir\u201d &#8211; sonda m\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm.<\/p>\n<p>Bu, Yaltadan g\u0259l\u0259n son m\u0259ktub oldu.<\/p>\n<p><b>Yalq\u0131zl\u0131\u011f\u0131n c\u0259h\u0259nn\u0259mi<\/b><\/p>\n<p>Atam yalq\u0131z adam idi. Adamlar i\u00e7ind\u0259 d\u0259, t\u0259k olanda da yalq\u0131z idi. D\u00fczd\u00fcr, onu \u00e7ox sevir v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirirdil\u0259r. Amma el\u0259 bil atam t\u0259nhal\u0131\u011fa m\u0259hkum idi, gizli-a\u015fkar yalq\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya\u015fay\u0131rd\u0131. B\u0259z\u0259n zarafatla deyirdi ki, m\u0259n q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rin \u0259n sonuncusuyam, ona g\u00f6r\u0259 t\u0259k qalm\u0131\u015fam. B\u0259z\u0259n is\u0259 q\u0259rib\u0259 bir r\u0259qs edib \u201cbu, q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rin r\u0259qsidir\u201d, dey\u0259 izah edirdi. Dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, o, bunu intuitiv hiss edirdi.<\/p>\n<p>\u0130nc\u0259 intuisiyaya malik idi. H\u0259tta \u00f6nc\u0259g\u00f6rm\u0259l\u0259ri olurdu. H\u0259rd\u0259n ona nam\u0259lum olan hadis\u0259l\u0259rd\u0259n el\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131 ki, biz heyr\u0259td\u0259n donub qal\u0131rd\u0131q. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n zarafat oldu\u011funu des\u0259 d\u0259, real hadis\u0259l\u0259r \u0259ksini s\u00f6yl\u0259yirdi.<\/p>\n<p>Son vaxtlarda \u00f6z\u00fcn\u0259, t\u0259nhal\u0131\u011fa \u00e7\u0259kilmi\u015fdi. \u00c7oxlu m\u00fctali\u0259 edirdi. \u018fsas\u0259n detektiv oxuyurdu. Y\u0259qin ona g\u00f6r\u0259 ki, orda h\u0259yat dinamik idi v\u0259 atam\u0131 probleml\u0259rind\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>\u201cApar\u0131n m\u0259ni el\u0259 bir yer\u0259 ki, \u00f6z\u00fcm d\u0259 bilmir\u0259m hara\u201d, &#8211; yaz\u0131rd\u0131 Nazim Hikm\u0259t. Atam\u0131n Nazim Hikm\u0259t kimi m\u0259kans\u0131zl\u0131q d\u0259rdi var idi. \u018fslind\u0259, he\u00e7 yerd\u0259 xo\u015fb\u0259xt ola bilm\u0259y\u0259c\u0259yini anlay\u0131rd\u0131. B\u0259z\u0259n \u201cka\u015f ki, yadplanetlil\u0259r g\u0259lib m\u0259ni uzaqlara aparard\u0131lar\u201d dey\u0259 zarafat edirdi. \u00d6z\u00fcn\u0259 s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015fdi sanki. \u00d6mr\u00fc boyu \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u0259hkum ya\u015fayaca\u011f\u0131 fikri onu d\u0259h\u015f\u0259t\u0259 g\u0259tirirdi.<\/p>\n<p>\u201cHe\u00e7 onu da bilmirdim ki, Natiq S\u0259f\u0259rov Az\u0259rbaycan Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyinin \u00fczv\u00fc olmu\u015fdu, ya yox; \u00e7\u00fcnki h\u0259r c\u00fcr r\u0259smi qurumdan k\u0259nar g\u0259zdiyini, t\u0259nt\u0259n\u0259l\u0259ri-filan\u0131 sevm\u0259diyini onu tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m ill\u0259r \u0259rzind\u0259 sezmi\u015fdim. 60 illiyi \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 b\u0259han\u0259 g\u0259tirib bir balaca d\u0259rdl\u0259\u015fm\u0259k, \u0259d\u0259bi proses \u0259traf\u0131nda s\u00f6hb\u0259t el\u0259m\u0259k ist\u0259mi\u015fdim. Ne\u00e7\u0259 ill\u0259rd\u0259n b\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u0259 qap\u0131l\u0131b ancaq yaz\u0131-pozusuyla m\u0259\u015f\u011ful olan Natiq S\u0259f\u0259rov \u0259vv\u0259lc\u0259 raz\u0131l\u0131q vermi\u015fdi, sonra da s\u0259hh\u0259ti v\u0259 \u0259d\u0259bi al\u0259md\u0259n bezginliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00fcn\u00fc-g\u00fcn\u0259 satm\u0131\u015fd\u0131\u201d.(N\u0259riman \u018fbd\u00fclr\u0259hmanl\u0131, \u201cS\u00f6z\u00fcn k\u00f6yn\u0259yind\u0259n ke\u00e7\u0259n adam\u201d m\u0259qal\u0259sind\u0259n).<\/p>\n<p>H\u0259qiq\u0259t\u0259n, t\u0259nt\u0259n\u0259ni sevm\u0259zdi atam. Bir d\u0259 t\u0259klikd\u0259 bayram olmur ax\u0131. 60 ya\u015f\u0131 da bel\u0259c\u0259 g\u0259ldi-ke\u00e7di.<\/p>\n<p><b>\u201cH\u0259r \u015fey yax\u015f\u0131 olacaq\u201d<\/b><\/p>\n<p>Bac\u0131m uzun ill\u0259r idi ki, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131. Bu 15 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 anamla T\u00fcrkiy\u0259nin \u0130zmir \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 sad\u0259c\u0259 bir d\u0259f\u0259, bac\u0131m\u0131n ki\u00e7ik q\u0131z\u0131 do\u011fulanda getmi\u015fdik. S\u0259b\u0259bl\u0259r vard\u0131. H\u0259m maddi \u00e7\u0259tinlik, h\u0259m d\u0259&#8230; Atam\u0131 t\u0259k qoya bilmirdik. Bilirdik ki, t\u0259k qalanda sars\u0131l\u0131r. T\u0259kliyi sevs\u0259 d\u0259, \u0259slind\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t t\u0259k qala bilmirdi. Anam is\u0259 bac\u0131mdan nigaran idi, bir ne\u00e7\u0259 il idi ki, g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fcrd\u00fck. N\u0259hay\u0259t getm\u0259yi q\u0259rara ald\u0131q. Atam da h\u0259min \u0259r\u0259f\u0259d\u0259 t\u0259z\u0259 i\u015f\u0259 girmi\u015fdi, i\u015fl\u0259r bir n\u00f6v yolunda gedirdi.\u00a0<i>\u201cT\u0259z\u0259 i\u015fin\u0259 ba\u015f\u0131 qar\u0131\u015far, biz \u00e7ox yad\u0131na d\u00fc\u015fm\u0259rik\u201d, &#8211; dedik. \u201cH\u0259m d\u0259 \u00e7ox qalan deyilik ha, bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn\u0259 qay\u0131d\u0131b g\u0259l\u0259rik\u201d.<\/i><\/p>\n<p>Atam\u0131n h\u0259min g\u00fcn aeroportdak\u0131 h\u0259y\u0259can\u0131, t\u0259la\u015f\u0131 sanki qan\u0131ma hopub. H\u0259min anlar\u0131 unutmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n<p>&#8211; Narahat olmay\u0131n, &#8211; biz d\u0259 t\u0259la\u015fl\u0131yd\u0131q, atam sanki bunu g\u00f6zl\u0259rimizd\u0259n oxudu &#8211; h\u0259r \u015fey yax\u015f\u0131 olacaq.<\/p>\n<p>\u0130zmird\u0259 ke\u00e7irdiyimiz 15-ci g\u00fcn idi. S\u0259h\u0259r tezd\u0259n bac\u0131m\u0131n telefonu z\u0259ng \u00e7ald\u0131. Bak\u0131dan idi.<\/p>\n<p>Evimizd\u0259 yan\u011f\u0131n olmu\u015fdu. Atam\u0131n yuxulu-yuxulu \u00e7\u0259kdiyi siqaret divana d\u00fc\u015f\u00fcb al\u0131\u015fm\u0131\u015f, sonra is\u0259 b\u00fct\u00fcn evi od alm\u0131\u015fd\u0131 (Divan\u0131 t\u0259z\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131q, \u0259g\u0259r onun yerind\u0259 k\u00f6hn\u0259, yaln\u0131z taxtalardan ibar\u0259t k\u00f6hn\u0259 divan\u0131m\u0131z qalsayd\u0131, b\u0259lk\u0259 d\u0259 bu hadis\u0259 olmazd\u0131. T\u0259z\u0259li-k\u00f6hn\u0259li divanlar o g\u00fcnd\u0259n sonra m\u0259nim t\u0259qib\u00e7im\u0259 \u00e7evrildi).<\/p>\n<p>Atam\u0131n haray\u0131na s\u0259s ver\u0259n olmam\u0131\u015fd\u0131. T\u0259cili yard\u0131m is\u0259 hans\u0131sa m\u00f6c\u00fcz\u0259 say\u0259sind\u0259 g\u0259lib \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. Atam\u0131 kims\u0259siz bilmi\u015f, x\u0259st\u0259xanan\u0131n d\u0259hlizind\u0259ki bir \u00e7arpay\u0131ya yerl\u0259\u015fdirib \u00fcst\u00fcn\u0259 kirli m\u0259l\u0259f\u0259 atm\u0131\u015fd\u0131lar. Ba\u015fqa yard\u0131m g\u00f6st\u0259rilm\u0259mi\u015fdi. S\u0259h\u0259ri g\u00fcn atam \u00f6z\u00fcn\u0259 g\u0259lmi\u015f v\u0259 \u0259laq\u0259 saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn qohumlar\u0131n telefon n\u00f6mr\u0259l\u0259rini demi\u015fdi. Yaln\u0131z bundan sonra ona yard\u0131m g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdi. Amma art\u0131q gec idi&#8230;<\/p>\n<p>&#8230;T\u0259cili Bak\u0131ya yola d\u00fc\u015fd\u00fck. Yolboyu anamla bir k\u0259lm\u0259 d\u0259 k\u0259sm\u0259dik, buna taq\u0259timiz d\u0259 yox idi, h\u0259r\u0259miz \u00f6z al\u0259mimiz\u0259 \u00e7\u0259kilmi\u015fdik.<\/p>\n<p>Atam sar\u011f\u0131lar\u0131n i\u00e7ind\u0259ydi. Biz\u0259 dedil\u0259r ki, b\u0259d\u0259nin \u00fc\u00e7d\u0259 biri yan\u0131b. Sonra dedil\u0259r ki, bel\u0259 yan\u0131qlar vaxt\u0131 17 g\u00fcn \u0259n kritik vaxtd\u0131, \u0259g\u0259r bu g\u00fcnl\u0259ri d\u0259f ed\u0259 bils\u0259, t\u0259hl\u00fck\u0259 sovu\u015facaq.<\/p>\n<p>G\u00fcnl\u0259ri say\u0131rd\u0131m. H\u0259r ke\u00e7\u0259n g\u00fcn atam\u0131 biz\u0259 bir az da ba\u011f\u0131\u015flay\u0131rd\u0131. Bac\u0131mla m\u0259n n\u00f6vb\u0259yl\u0259 x\u0259st\u0259xanada qal\u0131rd\u0131q, anam is\u0259 gec\u0259-g\u00fcnd\u00fcz atam\u0131n ba\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcnd\u0259 ke\u015fik \u00e7\u0259kirdi.<\/p>\n<p>Atam\u0131 itir\u0259c\u0259yim a\u011fl\u0131ma g\u0259lmirdi. O, \u00f6z\u00fc d\u0259 buna inanm\u0131rd\u0131.<br \/>\nArzular\u0131ndan dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131:<\/p>\n<p>&#8211; Biz \u015eahbazla yeni kitablar i\u015fl\u0259y\u0259c\u0259yik. He\u00e7 bilirs\u0259n, n\u0259l\u0259r fikirl\u0259\u015fmi\u015f\u0259m!<\/p>\n<p>Atam\u0131n x\u0259st\u0259xanada qald\u0131\u011f\u0131 11-c\u0131 g\u00fcn idi. 26 sentyabr, 2004-ci il&#8230;<\/p>\n<p>Yuxudan durar-durmaz x\u0259st\u0259xanaya getm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rl\u0131q g\u00f6rm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131m. H\u0259min g\u00fcn ilk d\u0259f\u0259 idi ki, i\u00e7imd\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00fcmid oyanm\u0131\u015fd\u0131, ilk d\u0259f\u0259 idi ki, h\u0259r \u015feyin yax\u015f\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131m. \u00d6z\u00fcm\u00fc q\u0131nay\u0131rd\u0131m. \u00c7\u00fcnki bu hadis\u0259d\u0259n b\u0259ri \u00fcst-ba\u015f\u0131ma fikir vermirdim, \u0259yin-ba\u015f\u0131m \u00e7ar\u0259sizliyimi g\u00f6st\u0259rirdi.<\/p>\n<p>Bu hadis\u0259d\u0259n b\u0259ri ilk d\u0259f\u0259 idi ki, \u00f6z\u00fcm\u0259 diqq\u0259t yetirirdim, sa\u00e7\u0131ma s\u0131\u011fal \u00e7\u0259kirdim.<\/p>\n<p>Bac\u0131m, \u0259mim q\u0131z\u0131 v\u0259 h\u0259r zamank\u0131 kimi anam atam\u0131n yata\u011f\u0131 ba\u015f\u0131ndayd\u0131. Bac\u0131mgil \u201cn\u00f6vb\u0259ni m\u0259n\u0259 t\u0259hvil verib\u201d getdil\u0259r. Palatada \u00fc\u00e7\u00fcm\u00fcz qald\u0131q: M\u0259n, anam v\u0259 atam. H\u0259r zaman oldu\u011fu kimi yen\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcm\u00fcz bir yerd\u0259ydik. Amma birimiz v\u0259din\u0259 xilaf \u00e7\u0131xacaqd\u0131. Bu, bir ne\u00e7\u0259 d\u0259qiq\u0259d\u0259n sonra olacaqd\u0131. H\u0259l\u0259liks\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcm\u00fcz xo\u015fb\u0259xt \u0259yyamlarda oldu\u011fu kimi bir yerd\u0259ydik.<\/p>\n<p>&#8211; Z\u00fcmr\u00fcd, m\u0259n burdan \u00e7\u0131xa bilm\u0259y\u0259c\u0259y\u0259m.<\/p>\n<p>Atam bu s\u00f6zl\u0259ri q\u0259fil dedi. V\u0259 g\u00f6zl\u0259rini yumdu.<\/p>\n<p>11-c\u0131 g\u00fcn idi. Bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcnd\u0259n sonra t\u0259hl\u00fck\u0259 sovu\u015facaqd\u0131 b\u0259lk\u0259 d\u0259.<\/p>\n<p>H\u0259kiml\u0259r ora-bura qa\u00e7\u0131r, kimi atam\u0131n t\u0259zyiqini \u00f6l\u00e7\u00fcr, kimi iyn\u0259 vurma\u011fa c\u0259hd g\u00f6st\u0259rirdi. Amma h\u0259r \u015fey \u0259b\u0259s idi.<\/p>\n<p>M\u0259n x\u0259st\u0259xanan\u0131n h\u0259y\u0259tind\u0259 yer\u0259 \u00e7\u00f6k\u00fcb a\u011flay\u0131rd\u0131m. Atam\u0131n qaras\u0131nca dan\u0131\u015f\u0131r, \u201cniy\u0259 ham\u0131m\u0131z\u0131 m\u0259hv etdin\u201d, &#8211; deyirdim. Amma art\u0131q he\u00e7 n\u0259yin m\u0259nas\u0131 yox idi.<\/p>\n<p><i>\u201c&#8230; el\u0259 bil g\u00f6y\u00fcz\u00fcnd\u0259 Tanr\u0131ya do\u011fru y\u00fcr\u00fcy\u0259n milyonlarla ayaq i\u00e7ind\u0259 s\u0259nin ruhunun ayaqlar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259n, tan\u0131yan kimi oluram. V\u0259 o ayaqlar q\u0259d\u0259r bu d\u00fcnyada he\u00e7 vaxt he\u00e7 k\u0259sin sevinm\u0259diyini d\u0259 duyuram&#8230;.\u201d\u00a0<\/i>(Vaqif Bayatl\u0131 Od\u0259r, \u201c\u018fn g\u00f6z\u0259l u\u00e7u\u015f\u201d kitab\u0131ndan).<\/p>\n<p>H\u0259min gec\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm yuxuda atam eyvan\u0131m\u0131zdan m\u0259n\u0259 \u0259l el\u0259yirdi&#8230;<i>\/&#8221;Az\u0259rbaycan&#8221; jurnal\u0131.-2016.-N8.-S.118-125\/<\/i><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><b>G\u00fcnel Natiq<\/b><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Az\u0259rbaycan.media\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>*** Hava i\u015f\u0131qla\u015f\u0131rd\u0131. Yaz\u0131 stolunun arxas\u0131ndak\u0131 adam yaln\u0131z indi vaxt\u0131 hiss etdi, do\u011frusu onun nec\u0259 g\u0259lib-ke\u00e7diyinin f\u0259rqin\u0259 varmam\u0131\u015fd\u0131. H\u0259mi\u015f\u0259 bel\u0259 idi. Ya o, vaxt\u0131 qabaqlay\u0131r, ya da vaxt ondan qaba\u011fa&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":52153,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54,1],"tags":[],"class_list":["post-52152","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kos","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52152","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=52152"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52152\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52157,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52152\/revisions\/52157"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/52153"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=52152"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=52152"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=52152"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}