{"id":52014,"date":"2025-09-09T14:05:44","date_gmt":"2025-09-09T10:05:44","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=52014"},"modified":"2025-09-09T14:05:44","modified_gmt":"2025-09-09T10:05:44","slug":"m%c9%99rziy%c9%99-davudova-turan-cavidin-%c9%99s%c9%99ri-az%c9%99r-turan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=52014","title":{"rendered":"&#8220;M\u0259rziy\u0259 Davudova&#8221; &#8211; Turan Cavidin \u0259s\u0259ri &#8211; Az\u0259r TURAN"},"content":{"rendered":"<h3><span style=\"color: #0000ff;\">Az\u0259r TURAN<\/span><\/h3>\n<div class=\"news_text\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em><strong>H\u00fcseyn Cavidin q\u0131z\u0131 Turan Cavidin 1950-ci ild\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 &#8220;M\u0259rziy\u0259 Davudova&#8221; monoqrafiyas\u0131 71 ild\u0259n sonra, 2021-ci ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 &#8220;\u018fd\u0259biyyat q\u0259zeti&#8221; yay\u0131nlar\u0131&#8221; seriyas\u0131ndan n\u0259\u015fr olunmu\u015fdur.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>&#8220;Elm v\u0259 t\u0259hsil&#8221; n\u0259\u015friyyat\u0131nda i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n kitab\u0131 filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, &#8220;\u018fd\u0259biyyat q\u0259zeti&#8221;nin ba\u015f redaktoru Az\u0259r Turan n\u0259\u015fr\u0259 haz\u0131rlay\u0131b, kitaba &#8220;M\u0259rziy\u0259 Davudova&#8221; &#8211; Turan Cavidin \u0259s\u0259ri&#8221; adl\u0131 \u00d6n s\u00f6z yazm\u0131\u015fd\u0131r.\u00a0\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Kitab\u0131n elmi redaktoru filologiya elml\u0259ri doktoru Elnar\u0259 Akimova, r\u0259y\u00e7il\u0259ri s\u0259n\u0259t\u015funasl\u0131q doktoru, professor M\u0259ry\u0259m \u018flizad\u0259, professor Ayd\u0131n Tal\u0131bzad\u0259, AMEA-n\u0131n \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t v\u0259 Memarl\u0131q \u0130nstitutunun \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri, s\u0259n\u0259t\u015f\u00fcnasl\u0131q \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent Vidadi Qafarovdur.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>A.Turan\u0131n kitaba yazd\u0131\u011f\u0131 \u00d6n s\u00f6z\u00fc ixtisarla t\u0259qdim edirik.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"no-display appear\" src=\"http:\/\/img.edebiyyatqazeti.az\/uploads\/azer%20t%20man%C5%9Fet.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Turan Cavid Az\u0259rbaycan\u0131n ilk qad\u0131n teatr\u015f\u00fcnaslar\u0131ndan biridir!<\/p>\n<p>1950-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Teatr \u0130nstitutunu bitir\u0259rk\u0259n diplom i\u015fi olaraq yazd\u0131\u011f\u0131 &#8220;M\u0259rziy\u0259 Davudova&#8221; monoqrafiyas\u0131 Turan\u0131n ilk v\u0259 yegan\u0259 \u0259s\u0259ridir.<\/p>\n<p>Onu kitab hal\u0131nda n\u0259\u015fr etm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259lm\u0259yimin bir s\u0131ra s\u0259b\u0259bl\u0259ri var.<\/p>\n<p>Hans\u0131 s\u0259b\u0259bl\u0259r?<\/p>\n<p>M\u0259rziy\u0259 Davudova haqq\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f bu kitab b\u0259ra\u0259td\u0259n \u0259vv\u0259l, 1950-ci ild\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131n\u0131b v\u0259 kitab\u0131n m\u00fc\u0259llifi &#8220;xalq d\u00fc\u015fm\u0259ni&#8221; H\u00fcseyn Cavidin q\u0131z\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259tnin haz\u0131rlanmas\u0131nda M\u0259rziy\u0259 Davudovan\u0131n \u00f6z\u00fc \u015f\u0259xs\u0259n i\u015ftirak edib. T\u0259dqiqat zaman\u0131 &#8220;M\u0259rziy\u0259 xan\u0131m\u0131n s\u00f6yl\u0259diyi xatir\u0259l\u0259r, t\u0259\u0259ss\u00fcratlar&#8221; \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n<p>El\u0259c\u0259 d\u0259 Aleksandr Tuqanovun, Rza T\u0259hmasibin, Fatma Q\u0259drinin m\u0259sl\u0259h\u0259t v\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>Diplom i\u015finin elmi r\u0259hb\u0259ri Sabit R\u0259hmand\u0131r v\u0259 bu \u0259s\u0259r Sabit R\u0259hman\u0131n elmi r\u0259hb\u0259r oldu\u011fu son diplom i\u015fidir&#8230;<\/p>\n<p>Dediyim bu v\u0259 ba\u015fqa s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259s\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn maraql\u0131 qaynaqlardan biri olaca\u011f\u0131na inan\u0131ram.<\/p>\n<p>Bu kitab Turan Cavidin imzas\u0131 il\u0259 \u00e7\u0131xan ilk kitabd\u0131r.<\/p>\n<p>Kitabda n\u0259 yoxdur, yaxud m\u00fc\u0259llif hans\u0131 m\u0259qamlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259n s\u00fckutla ke\u00e7ib?<\/p>\n<p>Turan Cavid M\u0259rziy\u0259 Davudova bar\u0259d\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 diplom i\u015find\u0259 b\u00f6y\u00fck aktrisan\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 Cavid tama\u015falar\u0131na toxunmur, Cavid \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 M\u0259rziy\u0259 xan\u0131m\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 obrazlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259n s\u00fckutla ke\u00e7ir. Baxmayaraq ki, Davudovan\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131q h\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck bir d\u00f6vr\u00fc Cavidin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259ki qad\u0131n q\u0259hr\u0259manlarla ba\u011fl\u0131 idi. O, &#8220;\u015eeyx S\u0259nan&#8221;da Xumar\u0131 v\u0259 \u018fzran\u0131, &#8220;\u0130blis&#8221;d\u0259 Xav\u0259ri v\u0259 R\u0259nan\u0131, &#8220;U\u00e7urum&#8221;da Anjeli, &#8220;Knyaz&#8221;da Jasmeni, &#8220;S\u0259yavu\u015f&#8221;da S\u00fcdab\u0259ni oynam\u0131\u015fd\u0131. V\u0259 b\u00fct\u00fcn bunlar Cavidin q\u0131z\u0131 Turan\u0131n M\u0259rziy\u0259 Davudovadan b\u0259hs ed\u0259n diplom i\u015finin &#8220;unudulmu\u015f s\u0259hif\u0259l\u0259ri&#8221;, h\u0259m d\u0259 ac\u0131, m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tli \u00f6mr\u00fcn\u00fcn unudulmaz, yaral\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259ri idi. O m\u0259nada yaral\u0131 ki, 1950-ci ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f bu \u0259s\u0259rd\u0259 Turan Cavid H\u00fcseyn Cavidin tama\u015falar\u0131ndan yaln\u0131z o \u015f\u0259rtl\u0259 b\u0259hs ed\u0259 bil\u0259rdi ki, &#8220;xalq d\u00fc\u015fm\u0259ni&#8221;nin faci\u0259 v\u0259 dramlar\u0131n\u0131 ideya bax\u0131m\u0131ndan m\u00fcrt\u0259ce, z\u0259r\u0259rli \u0259s\u0259rl\u0259r olaraq d\u0259y\u0259rl\u0259ndirsin.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"no-display appear\" src=\"http:\/\/img.edebiyyatqazeti.az\/uploads\/turan(1).jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Turan Cavid t\u0259bii ki, M\u0259rziy\u0259 Davudovan\u0131n Cavid tama\u015falar\u0131nda yaratd\u0131\u011f\u0131 sur\u0259tl\u0259r bar\u0259d\u0259 d\u0259 yazmaq ist\u0259yib. Bunu diplom i\u015fi \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fark\u0259n apard\u0131\u011f\u0131 yadda\u015f qeydl\u0259rind\u0259n d\u0259 g\u00f6rm\u0259k olar: &#8220;Xav\u0259r &#8211; 1920, \u018fzra &#8211; 1921, Xumar &#8211; 1922, \/ 1928-29, Anjel &#8211; 1923-24, Jasmen &#8211; 1928-29, R\u0259na &#8211; &#8230;, S\u00fcdab\u0259\u00a0 &#8211; 1933-34&#8221;. Turan Cavid M\u0259rziy\u0259 xan\u0131m\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn rollar\u0131n siyah\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259rtib edib. Lakin h\u0259min siyah\u0131da kim t\u0259r\u0259find\u0259ns\u0259 m\u0259hz Cavid q\u0259hr\u0259manlar\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131na x\u00fcsusi i\u015far\u0259 qoyulub. Y\u0259ni yazmaq olmaz.<\/p>\n<p>Bu s\u0259tirl\u0259ri yazark\u0259n \u0259limin alt\u0131nda o d\u00f6vrd\u0259 Teatr\u015f\u00fcnasl\u0131q fak\u00fclt\u0259si t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rinin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Turan Cavidin oxudu\u011fu bir d\u0259rs v\u0259saiti var. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin, Cavidin q\u0131z\u0131 n\u00f6vb\u0259ti d\u0259rs\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131r v\u0259 d\u0259rslikd\u0259n bunlar\u0131 oxuyur: &#8220;Mill\u0259t\u00e7i v\u0259 pant\u00fcrkist dramaturq H\u00fcseyn Cavid, teatr daxilind\u0259 v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t idar\u0259l\u0259rind\u0259 burjua-mill\u0259t\u00e7i \u00fcns\u00fcrl\u0259rin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn &#8220;\u0130blis&#8221;, &#8220;U\u00e7urum&#8221;, &#8220;Af\u0259t&#8221;, &#8220;Pey\u011f\u0259mb\u0259r&#8221;, &#8220;\u015eeyx S\u0259nan&#8221;, &#8220;Topal Teymur&#8221; kimi pyesl\u0259rinin oynanmas\u0131na m\u00fcv\u0259ff\u0259q ola bilmi\u015fdi&#8230; H\u00fcseyn Cavidin d\u00fc\u015fk\u00fcn, dekadent T\u00fcrkiy\u0259 ziyal\u0131lar\u0131 h\u0259yat\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015f &#8220;U\u00e7urum&#8221; v\u0259 &#8220;Af\u0259t&#8221; pyesl\u0259ri\u00a0 tama\u015fa\u00e7\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n r\u0259dd edildi&#8230; Bu pyesl\u0259r tama\u015fa\u00e7\u0131n\u0131n \u015f\u00fcurunu z\u0259h\u0259rl\u0259yir, h\u0259yata etibars\u0131zl\u0131q hissi a\u015f\u0131lay\u0131r, d\u00fcnyada s\u0259ad\u0259t v\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n g\u0259r\u0259ksizliyi kimi \u00e7\u00fcr\u00fck fikirl\u0259r t\u0259bli\u011f edirdi. &#8220;\u0130blis&#8221; pyesi osmanl\u0131 \u015fovinizmi, ruh d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fcy\u00fc v\u0259 b\u0259dbinlik f\u0259ls\u0259f\u0259si t\u0259bli\u011f edirdi. Bu f\u0259ls\u0259f\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, d\u00fcnyada x\u0259yan\u0259td\u0259n v\u0259 cinay\u0259td\u0259n ba\u015fqa he\u00e7 bir \u015fey yoxdur, \u00e7\u00fcnki d\u00fcnyaya hakim olan insan \u00f6z\u00fc cinay\u0259tkar v\u0259 xaindir. Bu pyesin insanl\u0131\u011fa nifr\u0259t b\u0259sl\u0259y\u0259n al\u00e7aq f\u0259ls\u0259f\u0259si bundan ibar\u0259t idi&#8221;.<\/p>\n<p>Bu k\u00f6hn\u0259 kitab\u0131 v\u0259r\u0259ql\u0259dikc\u0259 Turan Cavidin d\u0259rsl\u0259r\u0259 haz\u0131rla\u015fark\u0259n, yaxud diplom i\u015fini haz\u0131rlayark\u0259n, nec\u0259 psixoloji v\u0259 m\u0259n\u0259vi travmalar ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k \u00e7\u0259tin deyil.<\/p>\n<p>&#8230;H\u0259tta lap tutaq ki, m\u00f6c\u00fcz\u0259 ba\u015f verib&#8230; Teatr\u015f\u00fcnasl\u0131q fak\u00fclt\u0259sinin m\u0259zunu olan g\u0259nc t\u0259dqiqat\u00e7\u0131ya atas\u0131 bar\u0259d\u0259 t\u0259r\u0259fsiz dan\u0131\u015fma\u011fa izn veribl\u0259r, o zaman m\u00fc\u0259llif M\u0259rziy\u0259 xan\u0131m\u0131n &#8220;\u0130blis&#8221; faci\u0259sind\u0259ki Xav\u0259rind\u0259n, yaxud R\u0259nas\u0131ndan, &#8220;\u015eeyx S\u0259nan&#8221;dak\u0131 Xumar\u0131ndan, yaxud \u018fzras\u0131ndan, &#8220;U\u00e7urum&#8221;dak\u0131 Anjelind\u0259n, &#8220;Knyaz&#8221;dak\u0131 Jasmenind\u0259n, &#8220;S\u0259yavu\u015f&#8221;dak\u0131 S\u00fcdab\u0259sind\u0259n nec\u0259 dan\u0131\u015fs\u0131n? H\u0259m d\u0259 bu rollar\u0131 ifa ed\u0259n aktrisan\u0131n t\u0259r\u0259f-m\u00fcqabill\u0259ri &#8211; Abbas Mirz\u0259 \u015e\u0259rifzad\u0259 d\u0259, \u00dclvi R\u0259c\u0259b d\u0259 12 il \u0259vv\u0259l, 1938-ci ild\u0259 &#8220;V\u0259t\u0259n xaini&#8221; elan edilib g\u00fcll\u0259l\u0259nmi\u015fdil\u0259r. (Bu da \u00e7ox r\u0259mzidir ki, Turan Cavid diplom i\u015fini 1950-ci il iyun ay\u0131n\u0131n 4-d\u0259 tamamlay\u0131b. H\u00fcseyn Cavid bu tarixd\u0259n 13 il \u0259vv\u0259l, 1937-ci ilin 4 iyun gec\u0259sind\u0259 h\u0259bs olunmu\u015fdu).\u00a0 V\u0259 bu diplom i\u015finin yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u0259llinci ild\u0259 d\u00f6vr\u00fcn teatr bilicil\u0259ri m\u0259hz \u015e\u0259rifzad\u0259nin, \u00dclvi R\u0259c\u0259bin oynad\u0131qlar\u0131 tama\u015falar\u0131 t\u0259fti\u015f etm\u0259kl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful idil\u0259r&#8230; T\u0259nqid\u00e7il\u0259rd\u0259n biri yaz\u0131rd\u0131 ki, &#8220;Hamlet&#8221; tama\u015fas\u0131n\u0131n n\u00f6qsan\u0131, h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l h\u0259yat hadis\u0259l\u0259rin\u0259 qeyri-sinfi v\u0259 qeyri-tarixi yana\u015f\u0131lmas\u0131nda idi&#8221;. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edirsinizmi, \u015e\u0259rifzad\u0259nin v\u0259 \u00dclvi R\u0259c\u0259bin oynad\u0131\u011f\u0131 Hamlet ona g\u00f6r\u0259 t\u0259nqid olunurdu ki, aktyorlar &#8220;Hamlet&#8221;in \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259riliyi haqq\u0131nda H\u00f6te prinsipin\u0259 v\u0259 m\u00fcc\u0259rr\u0259d &#8220;Hamletizm&#8221;\u0259 istinad edirmi\u015fl\u0259r&#8230;<\/p>\n<p>Bu \u0259s\u0259r bel\u0259 bir d\u00f6vr\u00fcn yadigar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Y\u0259ni el\u0259 bir d\u00f6vr\u00fcn ki, M\u0259rziy\u0259 Davudova bar\u0259d\u0259 yazmaq, onu t\u0259qdir etm\u0259k olar, \u00e7\u00fcnki SSR\u0130 xalq artistidir, Ali Sovetin deputat\u0131d\u0131r, Stalin M\u00fckafat\u0131 laureat\u0131d\u0131r. Amma onun s\u0259hn\u0259d\u0259ki t\u0259r\u0259f-m\u00fcqabill\u0259rinin &#8211; Abbas Mirz\u0259 \u015e\u0259rifzad\u0259nin, \u00dclvi R\u0259c\u0259bin ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259km\u0259k olmaz. N\u0259inki adlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0259km\u0259k, h\u0259tta oynad\u0131qlar\u0131 tama\u015falar\u0131 bel\u0259 t\u0259qdir etm\u0259k olmaz.\u00a0 \u00c7\u00fcnki ikisi d\u0259 &#8220;xalq d\u00fc\u015fm\u0259nidir&#8221;. Birinin \u0130rana &#8220;casusluq&#8221; etdiyi, dig\u0259rinin is\u0259 &#8220;patefonda xarici musiqil\u0259r\u0259 qulaq asmas\u0131&#8221; Stalin NKVD-si t\u0259r\u0259find\u0259n &#8220;if\u015fa&#8221; edilib&#8230; D\u00f6vr\u00fcn s\u0259n\u0259t t\u0259nqid\u00e7il\u0259ri is\u0259 Ba\u011f\u0131rovun etimad\u0131n\u0131 qazanmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yar\u0131\u015fa giribl\u0259r. \u015e\u0259rifzad\u0259nin soyad\u0131n\u0131 da redakt\u0259 edib onu \u015e\u0259rifova \u00e7eviribl\u0259r. Onlar\u0131n fikrinc\u0259, art\u0131q \u015e\u0259rifzad\u0259 yox idi. Daxili bo\u015flu\u011fu p\u0259rd\u0259l\u0259y\u0259n t\u0259zah\u00fcr\u00e7\u00fc, saxta v\u0259 zahiri plastikas\u0131 il\u0259 burjua romantikl\u0259rinin q\u0131z\u011f\u0131n m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi olan v\u0259 &#8220;xalq d\u00fc\u015fm\u0259ni&#8221; kimi if\u015fa edil\u0259n aktyor A.M.\u015e\u0259rifov var idi&#8230;<\/p>\n<p>\u015e\u0259rifzad\u0259 h\u0259m d\u0259 o d\u00f6vr\u00fcn t\u0259nqid\u00e7il\u0259rinin yamanlad\u0131\u011f\u0131 kimi, &#8220;s\u0131rf g\u00f6z\u0259llik&#8221;, &#8220;s\u0131rf s\u0259n\u0259t&#8221; t\u0259lqin ed\u0259n Cavid teatr\u0131n\u0131n aktyoru idi v\u0259 yeni bol\u015fevik doktrinalar\u0131 bel\u0259 bir yana\u015fman\u0131 q\u0259bul etmirdi. \u018fl-\u0259l\u0259 verib g\u00f6yl\u0259r\u0259 u\u00e7an \u015eeyx S\u0259nanla Xumar &#8211; Abbas Mirz\u0259 \u015e\u0259rifzad\u0259 il\u0259 M\u0259rziy\u0259 Davudova art\u0131q bel\u0259 ed\u0259 bilm\u0259zdil\u0259r. Qeyb olmaq olmazd\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Cavid estetikas\u0131 mistika ad\u0131 il\u0259 s\u0259hn\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xda\u015f edilm\u0259kd\u0259ydi. &#8220;M\u0259chul q\u00fcvv\u0259l\u0259r&#8221;, &#8220;kabuslar&#8221; teatrdan uzaqla\u015fd\u0131r\u0131lacaqd\u0131. Cavid &#8220;\u015eeyx S\u0259nan&#8221;\u0131n 1932-ci il qurulu\u015fundan bu s\u0259b\u0259b\u0259 g\u00f6r\u0259 naraz\u0131yd\u0131. Teatr finalda S\u0259nanla Xumar\u0131 g\u00f6y\u0259 p\u0259rvazlanma\u011fa qoymam\u0131\u015fd\u0131&#8230; H\u00fcseyn Cavid is\u0259 buna etiraz edirdi&#8230; Mehdi M\u0259mm\u0259dov xat\u0131rlay\u0131rd\u0131 ki, bel\u0259 g\u00fcnl\u0259rin birind\u0259 Cavid, \u0259lind\u0259 v\u0259r\u0259ql\u0259ri c\u0131r\u0131lm\u0131\u015f &#8220;\u015eeyx S\u0259nan&#8221; \u0259s\u0259ri, sinf\u0259 daxil oldu, \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rm\u0131\u015f kimi: &#8211; &#8220;Fahi\u015f\u0259l\u0259\u015fmi\u015f beyinl\u0259r\u0259 ba\u015fa sala bilm\u0259dim, qanmad\u0131lar ki, faci\u0259nin faci\u0259 sonlu\u011fu olmal\u0131d\u0131, komediyan\u0131n komediya sonlu\u011fu&#8221;&#8230;<\/p>\n<p>Repressiya ill\u0259rind\u0259n, Abbas Mirz\u0259 \u015e\u0259rifzad\u0259 &#8220;V\u0259t\u0259n xaini&#8221; elan edil\u0259nd\u0259n sonra, t\u0259bii ki, h\u0259tta onun oynad\u0131\u011f\u0131 tama\u015falar bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rsansa, ya onu g\u00f6rm\u0259zd\u0259n g\u0259lm\u0259liydin, ya da \u0259n yax\u015f\u0131 halda yuxar\u0131da da xat\u0131rlatd\u0131\u011f\u0131m kimi, &#8220;\u015e\u0259rifovun zahiri v\u0259 saxta plastikas\u0131&#8221; bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fmal\u0131yd\u0131n. Amma Turan Cavid bu m\u0259nada susma\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck vermi\u015fdi. Ax\u0131 h\u0259m d\u0259 ail\u0259vi dost idil\u0259r. \u015e\u0259rifzad\u0259nin o\u011flanlar\u0131 Cavidin q\u0259hr\u0259manlar\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131: Qaratay, \u018frto\u011frol&#8230; Cavidin ail\u0259si il\u0259 \u015e\u0259rifzad\u0259nin ail\u0259si h\u0259rd\u0259nbir gec\u0259l\u0259r indiki \u0130stiqlaliyy\u0259t k\u00fc\u00e7\u0259sind\u0259ki evl\u0259rinin dam\u0131nda \u0259yl\u0259\u015fib Ay i\u015f\u0131\u011f\u0131nda &#8220;G\u00f6y \u00e7ad\u0131r\u0131n alt\u0131nda, parlaq ulduzlar\u0131n i\u015f\u0131\u011f\u0131nda&#8221; (M. Cavid) samovar \u00e7ay\u0131 i\u00e7\u0259rdil\u0259r&#8230; Turan susmu\u015fdu, amma &#8220;xalq d\u00fc\u015fm\u0259ni&#8221; H\u00fcseyn Cavidin \u0259d\u0259biyyat\u00e7\u0131, b\u0259st\u0259kar v\u0259 r\u0259ssam o\u011flu \u018frto\u011frol \u00f6z r\u0259ssam t\u0259x\u0259yy\u00fcl\u00fc il\u0259 \u015e\u0259rifzad\u0259nin \u015eeyx S\u0259nan, \u0130blis, S\u0259yavu\u015f rollar\u0131ndak\u0131 obraz\u0131n\u0131 canland\u0131r\u0131r, onun portretl\u0259rini \u00e7\u0259kirdi&#8230;<\/p>\n<p>1937-ci ild\u0259 M\u0259rziy\u0259 Davudova ke\u00e7mi\u015f h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Abbas Mirz\u0259 \u015e\u0259rifzad\u0259d\u0259n d\u0259, ikinci \u0259ri \u00dclvi R\u0259c\u0259bd\u0259n d\u0259 t\u0259kc\u0259 s\u0259hn\u0259d\u0259 deyil, h\u0259yatda da \u0259b\u0259di ayr\u0131ld\u0131. &#8220;Otello&#8221;da ikisi d\u0259 Otello, o Dezdemonayd\u0131, &#8220;Maqbet&#8221;d\u0259 ikisi d\u0259 Maqbet, o Ledi Maqbetdi, &#8220;Hamlet&#8221;d\u0259 ikisi d\u0259 Hamlet, o Gertruda idi&#8230; 1937-ci ild\u0259n sonra M\u0259rziy\u0259 xan\u0131m \u015eekspir tama\u015falar\u0131nda oldu\u011fu kimi, h\u0259yatda da t\u0259r\u0259f-m\u00fcqabilsiz qald\u0131. Ax\u0131 h\u0259r zaman, dem\u0259k olar ki, \u0259ks\u0259r rollarda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n yuxar\u0131da xat\u0131rlatd\u0131\u011f\u0131m kimi, Otello rolunda da, Hamletd\u0259 d\u0259 Abbas Mirz\u0259 \u015e\u0259rifzad\u0259nin dublyoru bir qayda olaraq, \u00dclvi R\u0259c\u0259b olurdu&#8230; Yuxar\u0131dak\u0131 s\u0131ralaman\u0131 H\u00fcseyn Cavidin faci\u0259l\u0259rinin timsal\u0131nda bel\u0259 d\u0259 davam etdirm\u0259k olar: Xav\u0259r &#8211; M\u0259rziy\u0259 Davudova, \u0130blis &#8211; Abbas Mirz\u0259 \u015e\u0259rifzad\u0259, Xumar &#8211; M\u0259rziy\u0259 Davudova, \u015eeyx S\u0259nan &#8211; Abbas Mirz\u0259 \u015e\u0259rifzad\u0259, S\u00fcdab\u0259 &#8211; M\u0259rziy\u0259 Davudova, S\u0259yavu\u015f &#8211; Abbas Mirz\u0259 \u015e\u0259rifzad\u0259&#8230; Ya da \u015eeyx S\u0259nan &#8211; \u00dclvi R\u0259c\u0259b, Xumar &#8211; M\u0259rziy\u0259 Davudova, \u0130xtiyar &#8211; \u00dclvi R\u0259c\u0259b, Xav\u0259r &#8211; M\u0259rziy\u0259 Davudova, S\u0259yavu\u015f &#8211; \u00dclvi R\u0259c\u0259b, S\u00fcdab\u0259 &#8211; M\u0259rziy\u0259 Davudova&#8230; B\u0259z\u0259n is\u0259 bel\u0259: Kirmani &#8211; Abbas Mirz\u0259 \u015e\u0259rifzad\u0259, \u0130ld\u0131r\u0131m B\u0259yazid &#8211; \u00dclvi R\u0259c\u0259b, Almas &#8211; M\u0259rziy\u0259 Davudova&#8230;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Bu kitab q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nanda M\u0259rziy\u0259 Davudovan\u0131n 49 ya\u015f\u0131 var idi.\u00a0 Sonra 11 il ya\u015fad\u0131, Az\u0259rbaycan teatr\u0131n\u0131n s\u0259hn\u0259sind\u0259 yeni rollar yaratd\u0131, 1956-c\u0131 ild\u0259n 61-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan Teatr Xadiml\u0259ri \u0130ttifaq\u0131n\u0131n s\u0259dri oldu&#8230;<\/p>\n<p>M\u0259n bu q\u0131sa \u00f6n s\u00f6zd\u0259 bu kitabda n\u0259 yoxdursa onu yazd\u0131m.<\/p>\n<p>Amma bu kitabda h\u0259m d\u0259 bizim bilm\u0259diyimiz \u00e7ox \u015feyl\u0259r var&#8230;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Bu kitab Az\u0259rbaycanda professional bir teatr\u015f\u00fcnas\u0131n g\u00f6rk\u0259mli bir s\u0259hn\u0259 xadimin\u0259, onun yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na h\u0259sr etdiyi ilk fundamental monoqrafiyad\u0131r. \u018fs\u0259rin bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qalmas\u0131, milli teatr\u015f\u00fcnasl\u0131q tariximizi ara\u015fd\u0131ran aliml\u0259rin t\u0259dqiqat sferas\u0131na daxil edilm\u0259m\u0259si t\u0259kc\u0259 teatr tariximizin deyil, fikir tariximizin d\u0259 ciddi k\u0259sirl\u0259rind\u0259n biridir. \u018fminlikl\u0259 qeyd edir\u0259m ki, 1950-ci ild\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f bu kitab\u0131n 2021-ci ild\u0259 realla\u015fan ilk n\u0259\u015fri m\u00fcasir Az\u0259rbaycan teatr\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fcf\u00fcql\u0259rini xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 geni\u015fl\u0259ndir\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>Kitab\u0131 n\u0259\u015fr\u0259 haz\u0131rlayark\u0259n, m\u00fc\u0259llifin istinad etdiyi\u00a0 qaynaqlara da n\u0259z\u0259r yetirdim. Turan Cavidin yazd\u0131qlar\u0131 yenidir v\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u0259nalarda bir ilkdir. M\u0259rziy\u0259 Davudovan\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 ilk sistemli teatr\u015f\u00fcnas r\u0259yidir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>&#8230;M\u0259rziy\u0259 Davudova, Turan Cavidin dediyi kimi, &#8220;g\u00f6z\u0259l \u015eekspir aktrisas\u0131&#8221; olub. Bu kitabda M\u0259rziy\u0259 xan\u0131m\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 Dezdemona, Ledi Maqbet, Gertruda sur\u0259tl\u0259rinin timsal\u0131nda \u015eekspirin &#8220;Otello&#8221;, &#8220;Maqbet&#8221;, &#8220;Hamlet&#8221; \u0259s\u0259rl\u0259rinin m\u00fck\u0259mm\u0259l t\u0259hlill\u0259ri vard\u0131r. Turan Cavidin bu \u0259s\u0259rind\u0259 m\u00fc\u0259llifin d\u0259rin \u0259d\u0259biyyat bilgisi il\u0259 yana\u015f\u0131, teatr t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259ri, Cavidan\u0259 z\u00f6vq\u00fc d\u0259 \u00f6z s\u00f6z\u00fcn\u00fc deyib. M\u0259s\u0259l\u0259n, yaz\u0131r ki, &#8220;\u015eekspir, hadis\u0259l\u0259ri el\u0259 qurmu\u015f ki, Ledi Maqbet ifa\u00e7\u0131s\u0131na, rolun \u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b, \u00e7\u0259tin yeri olan &#8220;somnambulizm&#8221; s\u0259hn\u0259sin\u0259 haz\u0131rlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn III p\u0259rd\u0259nin 4-c\u00fc s\u0259hn\u0259sind\u0259n V p\u0259rd\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r uzun bir vaxt vermi\u015fdir&#8221;. Ledi Maqbetin somnambul hal\u0131n\u0131 &#8211; lunatik v\u0259ziyy\u0259tini inc\u0259likl\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259hlil etm\u0259k o d\u00f6vrd\u0259 h\u0259r teatr\u015f\u00fcnasa n\u0259sib olan bacar\u0131q deyildi. Diplom i\u015find\u0259 Turan Cavid h\u0259tta missiyas\u0131n\u0131n h\u00fcdudlar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131r. M\u0259rziy\u0259 xan\u0131m\u0131n Ledi Maqbetin\u0259 dair ba\u015fqa t\u0259nqid\u00e7il\u0259rin m\u00fclahiz\u0259l\u0259ri il\u0259 polemikaya girir: &#8220;Bir t\u0259nqid\u00e7i aktrisan\u0131n, bu s\u0259hn\u0259d\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q co\u015fdu\u011funu, \u0259ll\u0259rini \u00e7ox h\u0259r\u0259k\u0259t etdirdiyini, gizl\u0259tm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259 g\u00f6zl\u0259ri qar\u015f\u0131s\u0131nda saxlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131r. Qeyd etm\u0259liyik ki, bu s\u0259hn\u0259d\u0259 Ledi Maqbet somnambuldur. Somnambullarda is\u0259 \u015f\u00fcur itmir, ancaq yat\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 onlar adi insanlar kimi g\u00f6r\u00fcr v\u0259 e\u015fidirl\u0259r. Lakin onlar\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri rabit\u0259siz, m\u0259ntiqsizdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 M\u0259rziy\u0259 xan\u0131m\u0131n p\u0131\u00e7\u0131lt\u0131dan \u00e7\u0131\u011f\u0131rt\u0131ya v\u0259 \u0259ksin\u0259 ke\u00e7m\u0259sini t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc, k\u0259sirli hal hesab etm\u0259k olmaz&#8221;. Yaxud &#8220;t\u0259qriz (resenziya &#8211; A.T.) m\u00fc\u0259llifl\u0259rind\u0259n biri M\u0259rziy\u0259 xan\u0131m\u0131 &#8220;facian\u0259 p\u0131\u00e7\u0131lt\u0131dan&#8221; \u00e7ox istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 t\u0259qsirl\u0259ndirir. Bizc\u0259, m\u00fc\u0259llif Ledi Maqbet sur\u0259tinin b\u00fct\u00fcn s\u0259ciyy\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini yax\u015f\u0131 t\u0259hlil ets\u0259ydi, M\u0259rziy\u0259 xan\u0131m\u0131n Ledi Maqbetinin, hadis\u0259l\u0259rin do\u011furdu\u011fu v\u0259ziyy\u0259tl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 p\u0131\u00e7\u0131lt\u0131 il\u0259 dan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 he\u00e7 d\u0259 s\u00fcni, art\u0131q olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bil\u0259rdi&#8221;. Raz\u0131la\u015faq ki, 1950-ci il teatr\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 yana\u015fma g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z idi. Yaxud &#8220;\u018fg\u0259r pyesin \u0259vv\u0259lind\u0259 x\u0259bis, cani Ledi Maqbet Dunkan\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u0259n Maqbet\u0259 c\u0259sar\u0259t, q\u00fcvv\u0259t ver\u0259r\u0259k d\u0259h\u015f\u0259tli p\u0131\u00e7\u0131lt\u0131 il\u0259 &#8220;Qap\u0131 \u00e7al\u0131n\u0131r, yataq odas\u0131na \u00e7\u0259kil\u0259lim! Etdiyimiz i\u015fin l\u0259k\u0259sini bir st\u0259kan su t\u0259mizl\u0259r&#8221; deyirdis\u0259, indi insani hissl\u0259ri oyand\u0131ran, cinay\u0259tinin d\u0259h\u015f\u0259tind\u0259n sars\u0131laraq qanl\u0131 \u0259ll\u0259rini t\u0259mizl\u0259y\u0259-t\u0259mizl\u0259y\u0259 &#8220;Yen\u0259 qan qoxusu g\u0259lir. Bu ki\u00e7ik a\u011f \u0259li \u018fr\u0259bistan\u0131n \u0259tirl\u0259ri d\u0259 yuyub pak etm\u0259z&#8230;&#8221; deyir. Bu b\u00f6y\u00fck f\u0259rqli s\u00f6zl\u0259ri aktrisa p\u0131\u00e7\u0131lt\u0131 il\u0259, lakin tamamil\u0259 m\u00fcxt\u0259lif hissl\u0259rl\u0259 s\u00f6yl\u0259mi\u015fdir. Cinay\u0259tl\u0259rinin d\u0259h\u015f\u0259ti &#8211; onun faci\u0259li s\u0259sind\u0259 t\u0259zah\u00fcr edir. P\u0131\u00e7\u0131lt\u0131 getdikc\u0259 art\u0131r, gah y\u00fcks\u0259lir, gah da enir. O h\u0259m h\u0259y\u0259canlan\u0131r, h\u0259m d\u0259 sakitl\u0259\u015fir&#8221;. V\u0259 Teatr \u0130nstitutunun 26 ya\u015fl\u0131 m\u0259zunu Turan Cavidin g\u0259ldiyi q\u0259na\u0259tl\u0259rini \u0259sasland\u0131racaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yetkin bilgil\u0259ri var. M\u0259s\u0259l\u0259n, bu m\u0259qamda Stanislavskid\u0259n g\u0259tirdiyi sitata diqq\u0259t yetirir\u0259m: &#8220;\u018fg\u0259r siz\u0259 \u015eekspiri oynamaq laz\u0131m g\u0259ls\u0259 o zaman m\u00fc\u0259llif sizd\u0259n s\u0259s, s\u0259s, s\u0259s, yen\u0259 d\u0259 s\u0259s t\u0259l\u0259b ed\u0259r, y\u00fcks\u0259lm\u0259l\u0259r v\u0259 enm\u0259l\u0259r t\u0259l\u0259b ed\u0259r&#8221;. Turan Cavid \u0259lav\u0259 edir: &#8220;M\u0259rziy\u0259 xan\u0131m ah\u0259ngdar, m\u0259lah\u0259tli, q\u00fcvv\u0259li s\u0259sind\u0259n s\u0259n\u0259tkarl\u0131qla istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k g\u00f6z\u0259l \u015eekspir sur\u0259tl\u0259ri yarad\u0131r&#8230; Aktrisa g\u00f6z\u0259l s\u0259hn\u0259 vasit\u0259l\u0259ril\u0259, x\u00fcsus\u0259n m\u00fcst\u0259sna q\u0259rib\u0259 s\u0259sil\u0259 sur\u0259tin kamilliyini tamamlay\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar, yaxud M\u0259rziy\u0259 xan\u0131m\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 Dezdemona bar\u0259d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 fikirl\u0259r h\u0259tta bug\u00fcnk\u00fc g\u0259nc teatr\u015f\u00fcnaslar \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 bir \u00f6rn\u0259k ola bil\u0259r: &#8220;Son d\u0259r\u0259c\u0259 yum\u015faq q\u0259lbli Dezdemona Otellodan Kassionun ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck bir \u0259mniyy\u0259t v\u0259 \u00fcr\u0259kl\u0259 rica edir. O, Kassio m\u0259s\u0259l\u0259siyl\u0259 b\u0259rab\u0259r qad\u0131n\u0131n sevdiyi \u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259ki h\u00f6km\u00fcn\u00fc d\u0259 yoxlamaq ist\u0259yir. Dezdemonan\u0131 Otellonun, onun ricas\u0131na, yalvar\u0131\u015flar\u0131na g\u00f6st\u0259rdiyi m\u00fcnasib\u0259t \u00e7ox maraqland\u0131r\u0131r. M\u0259rziy\u0259 xan\u0131m Dezdemonan\u0131n b\u00fct\u00fcn i\u015fv\u0259sini, naz\u0131n\u0131, h\u00f6km\u00fcn\u00fc b\u00f6y\u00fck t\u0259biilik v\u0259 sad\u0259likl\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi bu s\u0259hn\u0259d\u0259 \u0259v\u0259zedilm\u0259zdir!&#8221;.<\/p>\n<p>M\u0259n Turan Cavidin 26 ya\u015f\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 bu \u0259s\u0259rind\u0259n 1920-30-cu ill\u0259rd\u0259 \u015eekspir tama\u015falar\u0131nda M\u0259rziy\u0259 Davudovan\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 rollar\u0131n t\u0259hlill\u0259rini oxuduqca aktrisan\u0131n qeyri-adi s\u0259hn\u0259 potensiyas\u0131, plastikas\u0131, s\u0259si, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, h\u0259r \u015fey\u00a0 bar\u0259d\u0259 ayd\u0131n t\u0259s\u0259vv\u00fcr \u0259ld\u0259 etdim. \u00d6z\u00fcm\u00fc sanki o ill\u0259rd\u0259 v\u0259 o tama\u015falara bax\u0131rm\u0131\u015f kimi hiss etdim&#8230;<\/p>\n<p>V\u0259 n\u0259hay\u0259t, Davudovan\u0131n Dezdemonas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259n\u0259vi v\u0259 fiziki m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tl\u0259r girdab\u0131nda \u00e7\u0131rp\u0131nan m\u0259yus bir q\u0131z\u0131n &#8211; 26 ya\u015fl\u0131 teatr\u015f\u00fcnas\u0131n unikal q\u0259na\u0259ti: &#8220;Aktrisa sevdiyi bu sur\u0259tl\u0259 o d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 birl\u0259\u015fib ki&#8230;&#8221;<\/p>\n<p>Yana\u015fma cavidan\u0259dir!..<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Bu kitab Turan Cavidin ilk kitab\u0131d\u0131r. H\u0259m d\u0259 son kitab\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki yegan\u0259 kitab\u0131d\u0131r. Turan xan\u0131m onu 71 il \u0259vv\u0259l q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131b&#8230;<\/p>\n<\/div>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Az\u0259rbaycan.media<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259r TURAN &nbsp; H\u00fcseyn Cavidin q\u0131z\u0131 Turan Cavidin 1950-ci ild\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 &#8220;M\u0259rziy\u0259 Davudova&#8221; monoqrafiyas\u0131 71 ild\u0259n sonra, 2021-ci ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 &#8220;\u018fd\u0259biyyat q\u0259zeti&#8221; yay\u0131nlar\u0131&#8221; seriyas\u0131ndan n\u0259\u015fr olunmu\u015fdur. &#8220;Elm v\u0259&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":52015,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[63,1],"tags":[],"class_list":["post-52014","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dbiyyat","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52014","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=52014"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52014\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52017,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52014\/revisions\/52017"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/52015"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=52014"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=52014"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=52014"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}