{"id":51980,"date":"2025-09-09T10:37:43","date_gmt":"2025-09-09T06:37:43","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=51980"},"modified":"2025-09-09T13:39:56","modified_gmt":"2025-09-09T09:39:56","slug":"tarix-mu%c9%99lliminin-k%c9%99d%c9%99ri-cavid-zeynalli-hekay%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=51980","title":{"rendered":"Tarix m\u00fc\u0259lliminin k\u0259d\u0259ri&#8230; &#8211; Cavid Zeynall\u0131 &#8211; hekay\u0259"},"content":{"rendered":"<div class=\"homeTop category categoryDetailsPage\">\n<div class=\"container\">\n<div class=\"homeTopLeft\">\n<p>G\u00f6r\u0259s\u0259n, kimdir o uzaqdan g\u0259l\u0259n adam?! Kimdir o k\u00f6lg\u0259sini qat\u0131b qaba\u011f\u0131na, yor\u011fun d\u0259v\u0259 kimi sa\u011f\u0131na da salam verir, soluna da. Kim olacaq, R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llimdir, R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim.<\/p>\n<p>&#8211; Xo\u015f g\u00f6rd\u00fck, Cahangir \u0259mi.<\/p>\n<p>&#8211; Salam, salam, \u018fl\u0259sg\u0259r. Yorulmayasan. Dedil\u0259r, itin \u00f6ld\u00fc, h\u0259?!<\/p>\n<p>&#8211; H\u0259mi\u015f\u0259 ayaq \u00fcst\u0259, Ayb\u0259niz bac\u0131. U\u015faqla bir az m\u0259\u015f\u011ful olun. Q\u0259dim d\u00f6vr\u00fc yad\u0131nda yax\u015f\u0131\u00a0 saxlaya bilmir. H\u0259, bir d\u0259 dey\u0259rsiniz, sabaha \u00fcst Paleolit d\u00f6vr\u00fcn\u00fc t\u0259krar el\u0259sin.<\/p>\n<p>Adama el\u0259 g\u0259lir, R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim m\u0259kt\u0259bd\u0259n ta evin\u0259c\u0259n yolboyu s\u0131ralanan qara\u011faca, pal\u0131da, k\u00fcknara da salam ver\u0259c\u0259k, yamacda \u0259l\u00e7im-\u0259l\u00e7im a\u011faran qoyun-quzuya \u0259l sallayacaq.<\/p>\n<p>Hardasa uzaqdan sinif yolda\u015f\u0131 \u00e7\u0131xacaq. \u00c7oban Abdulla. Dayanacaq dikin ba\u015f\u0131nda, \u0259lini qoyacaq g\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u00fcn\u0259. T\u0259b\u0259ss\u00fcm \u0259vv\u0259l qonacaq Abdullan\u0131n uzun b\u0131\u011flar\u0131na, sonra yanaqlar\u0131 dart\u0131lacaq v\u0259 Abdulla da\u011flar\u0131n o \u00fcz\u00fcn\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n G\u00fcn\u0259\u015f\u0259 di\u015fl\u0259rini a\u011fard\u0131b bizim tarix m\u00fc\u0259llimini salamlayacaq:<\/p>\n<p>&#8211; Ey q\u0259dim adam, s\u0259n\u0259 \u00e7\u00f6ll\u0259rin salam\u0131 var.<\/p>\n<p>R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim d\u0259 k\u0259nd\u0259 t\u00f6k\u00fcl\u0259n s\u00fcr\u00fcn\u00fcn tozana\u011f\u0131n\u0131 vecin\u0259 almay\u0131b sinif yolda\u015f\u0131na el\u0259c\u0259 t\u0259b\u0259ss\u00fcml\u0259 cavab ver\u0259c\u0259k. Dill\u0259nm\u0259y\u0259c\u0259k ona g\u00f6r\u0259 ki, Cahangir \u0259minin, \u018fl\u0259sg\u0259rin, Ayb\u0259niz bac\u0131n\u0131n qap\u0131s\u0131nda \u00fcz\u00fc \u00f6r\u00fc\u015f\u0259 m\u0259l\u0259\u015f\u0259n quzular\u0131n s\u0259sin\u0259 yad s\u0259s qar\u0131\u015fmas\u0131n. Bir d\u0259f\u0259 demi\u015fdi, Abdulla, quzular\u0131n s\u0259si bizim k\u0259ndin n\u0259\u011fm\u0259sidir, duas\u0131d\u0131r. \u00c7oban da g\u00fcl\u00fcb qay\u0131tm\u0131\u015fd\u0131 ki, onda i\u015fimizi d\u0259yi\u015f\u0259k: m\u0259n olum m\u00fc\u0259llim, s\u0259n \u00e7oban; g\u00f6r\u00fcm, o n\u0259\u011fm\u0259y\u0259, o duaya ne\u00e7\u0259 g\u00fcn d\u00f6z\u0259 bilirs\u0259n? El\u0259 ki, quzular analar\u0131n\u0131n alt\u0131na t\u0259pilib ba\u015flad\u0131lar \u0259mm\u0259y\u0259, R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim eyn\u0259yinin alt\u0131nda ya\u015faran g\u00f6z\u00fcn\u00fc qurudub p\u0131\u00e7\u0131lt\u0131 il\u0259 \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 deyirdi:<\/p>\n<p>&#8211; Doyunca yeyin, balalar\u0131m, doyunca yeyin.<\/p>\n<p>V\u0259 n\u0259 yax\u015f\u0131, Abdulla bunu e\u015fitmirdi.<\/p>\n<p>&#8230;O g\u00fcn bunlar\u0131n he\u00e7 biri olmad\u0131. H\u0259min mart ax\u015fam\u00e7a\u011f\u0131nda. R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llimin qaba\u011f\u0131na qatma\u011fa k\u00f6lg\u0259si yox idi. Yor\u011fun adama da ox\u015fam\u0131rd\u0131. Qara\u011fac\u0131, pal\u0131d\u0131, k\u00fcknar\u0131 salams\u0131z qoydu, dikd\u0259 Abdulla, h\u0259y\u0259t-bacada Ayb\u0259niz bac\u0131, Cahangir \u0259mi, \u018fl\u0259sg\u0259r baxa-baxa qald\u0131lar. N\u0259 olmu\u015fdu, quzular\u0131n s\u0259sini n\u0259\u011fm\u0259 bil\u0259n R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim\u0259?! Nolacaqd\u0131, R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim pul tapm\u0131\u015fd\u0131, pul. Hardan tapm\u0131\u015fd\u0131?! M\u0259kt\u0259b yolundan. Ev\u0259 h\u0259r qay\u0131danda G\u00f6l yerind\u0259 ayaq saxlama\u011fa ad\u0259tkar idi, ax\u0131. Bax\u0131b-bax\u0131b x\u0259yal edirdi ki, g\u00f6r\u0259s\u0259n, buralar\u0131 qazma\u011fa ba\u015flasa, k\u0259ndd\u0259 ad\u0131n\u0131 d\u0259li \u00e7a\u011f\u0131rmazlar ki?!<\/p>\n<p>R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim el\u0259 bilirdi, d\u00fcnyan\u0131n \u0259n a\u011f\u0131ll\u0131 tarix\u00e7isi budu. Mart\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 Bak\u0131dan g\u0259l\u0259nl\u0259r \u00f6z aralar\u0131nda n\u0259l\u0259rs\u0259 dan\u0131\u015f\u0131b dolu\u015fmu\u015fdular ma\u015f\u0131nlara, qay\u0131d\u0131b getmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n<p>\u0130ki h\u0259ft\u0259 sonra yen\u0259 g\u0259lmi\u015fdil\u0259r, h\u0259v\u0259ssiz-h\u0259v\u0259ssiz bir-iki \u00e7uxur qaz\u0131b, t\u0259z\u0259d\u0259n itmi\u015fdil\u0259r ilim-ilim. Y\u0131\u011f\u0131\u015f\u0131b el\u0259 birk\u0259r\u0259mlik yox olmu\u015fdular. \u00d6z aram\u0131zd\u0131, R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llimi incid\u0259n h\u0259m d\u0259 o idi ki, G\u00f6l yerind\u0259 \u00fcst Paleolitin izl\u0259rini axtaran bu tarix\u00e7il\u0259r ona yuxar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 bax\u0131rd\u0131lar. Yuxar\u0131dan baxmaq bir yana e, bir-birin\u0259 g\u00f6z vurub \u00f6z aralar\u0131nda g\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcl\u0259r d\u0259. \u015e\u0259stin\u0259 toxunmazd\u0131m\u0131, toxunard\u0131! O vaxtdan bir ovuc hikk\u0259 yer el\u0259mi\u015fdi \u00f6z\u00fcn\u0259 R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llimin \u00fcr\u0259yind\u0259. \u0130ndi bizim tarix m\u00fc\u0259llimini x\u0259yalat aparanda \u0259vv\u0259l g\u00f6z\u00fc sata\u015fm\u0131\u015fd\u0131 \u00e7uxurun dibind\u0259ki bir c\u00fct u\u015faq ayaqqab\u0131s\u0131na.<\/p>\n<p>&#8211; Kimdis\u0259, qudurub. Adam da bu t\u0259z\u0259likd\u0259 ayaqqab\u0131n\u0131 atar? &#8211; Ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131 deyinm\u0259y\u0259. &#8211; He\u00e7 on d\u0259f\u0259 geyilm\u0259yib ki&#8230;<\/p>\n<p>O, bir c\u00fct ayaqqab\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb qoymu\u015fdu \u00e7antas\u0131na ki, q\u0259tt\u0259z\u0259dir, \u015fagirdl\u0259rind\u0259n birin\u0259, tutal\u0131m, el\u0259 musiqi m\u00fc\u0259llim\u0259si \u0259rsiz Z\u0259min\u0259nin q\u0131z\u0131 Z\u00fcmr\u00fcd\u0259 ver\u0259r.<\/p>\n<p>&#8211; R\u0259vvadil\u0259rin paytaxt\u0131 \u018frd\u0259bild\u0259n sonra hara olub?<\/p>\n<p>Z\u00fcmr\u00fcdd\u0259n soru\u015facaqd\u0131 ki, ayaqqab\u0131lar\u0131 verm\u0259y\u0259 bir s\u0259b\u0259b taps\u0131n.<\/p>\n<p>&#8211; T\u0259briz, m\u00fc\u0259llim, T\u0259briz. &#8211; Z\u00fcmr\u00fcd d\u0259 sevinc\u0259k dill\u0259n\u0259c\u0259kdi.<\/p>\n<p>Amma n\u0259 T\u0259briz paytaxt oldu, n\u0259 Z\u00fcmr\u00fcd sevindi! Sevin\u0259n el\u0259 bizim tarix m\u00fc\u0259llimi oldu. \u00c7uxurun dibind\u0259 havadan n\u0259m \u00e7\u0259kib \u015faxl\u0131\u011f\u0131n\u0131 itir\u0259n pullar\u0131 qoydu cibin\u0259, \u00fcr\u0259yi dart\u0131nd\u0131 ev\u0259 sar\u0131. Darvazadan add\u0131m\u0131n\u0131 i\u00e7\u0259ri qoyanda g\u00f6rd\u00fc q\u0131z\u0131 toyuqlara d\u0259n s\u0259pir, arvad\u0131 t\u0259ndir qalama\u011fa \u00e7\u0131rp\u0131 y\u0131\u011f\u0131r. Q\u0131z\u0131 g\u00fcl\u00fcms\u0259m\u0259kd\u0259 onu qabaqlad\u0131. Atd\u0131 \u0259lind\u0259ki qab\u0131 yer\u0259. Ata-bala bir-birin\u0259 sar\u0131l\u0131b-sarma\u015fd\u0131lar. \u00c7antan\u0131 uzatd\u0131 ir\u0259li. Sonra n\u0259 oldusa, R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llimin aya\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131ndan yer qa\u00e7d\u0131. Q\u0131z \u00e7antan\u0131 e\u015f\u0259l\u0259yib pulu g\u00f6rs\u0259ydi, nolacaqd\u0131? \u00d6z\u00fcn\u0259 t\u0259s\u0259lli verdi: q\u0131z\u0131 d\u0259ft\u0259r-kitab dolu \u00e7antan\u0131 niy\u0259 e\u015f\u0259l\u0259m\u0259liydi?<\/p>\n<p>Arvad\u0131 duyuq d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc ki, bizim tarix m\u00fc\u0259lliminin hu\u015fu \u00f6z\u00fcnd\u0259 deyil, fikri t\u00fcst\u00fc-duman sayaq yay\u0131l\u0131b d\u00f6rd t\u0259r\u0259f\u0259. Arvad olasan, x\u0131rda\u00e7\u0131l\u0131q el\u0259m\u0259y\u0259s\u0259n. R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llimin b\u0259xti onda g\u0259tirmi\u015fdi. Qad\u0131n olub x\u0131rda\u00e7\u0131l\u0131q el\u0259m\u0259y\u0259n b\u0259nd\u0259 \u0259vv\u0259l yerd\u0259n d\u0259n qab\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc, sonra lal-dinm\u0259z getmi\u015fdi t\u0259ndir qalama\u011fa. R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim d\u0259 tualet\u0259 d\u0259yib boylanm\u0131\u015fd\u0131 dikin ba\u015f\u0131na ki, g\u00f6rs\u00fcn, Abdulla yen\u0259 musiqi m\u00fc\u0259llim\u0259si \u0259rsiz Z\u0259min\u0259ni rayondan g\u0259tir\u0259n uzaq-uzaq yollara\u00a0 g\u00f6z zill\u0259yib, ya s\u00fcr\u00fcn\u00fc qat\u0131b qaba\u011f\u0131na yell\u0259nir k\u0259nd\u0259 sar\u0131? \u00c7oban Abdulla mart ax\u015fam\u00e7a\u011f\u0131nda o dikin ba\u015f\u0131nda, o at\u0131n k\u00fcr\u0259yind\u0259 \u0259lind\u0259 t\u00fcf\u0259ng nec\u0259 \u0259z\u0259m\u0259tli g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc, \u0130lahi. Dey\u0259rdin, Eld\u0259gizdi, T\u0259hmasibdi, Al\u0131 o\u011flu R\u00f6v\u015f\u0259ndi. Amma tarix m\u00fc\u0259lliminin q\u0259hr\u0259manbaz y\u00fcng\u00fcll\u00fcy\u00fcn\u0259 fikir verm\u0259y\u0259k, Abdullan\u0131n \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259n ikic\u0259 \u015fey vard\u0131: qoyun-quzu dal\u0131na d\u00fc\u015fm\u0259k; musiqi m\u00fc\u0259llim\u0259si Z\u0259min\u0259nin x\u0259yal\u0131n\u0131 el\u0259m\u0259k. H\u0259min g\u00fcn R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim q\u0131z\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcnd\u0259n yay\u0131n\u0131b pulu ehmalca \u00e7antadan g\u00f6t\u00fcr\u0259nd\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc vermi\u015fdi \u00e7oban\u0131n yan\u0131na. Yaz yeli ox\u015fam\u0131\u015fd\u0131 ikisinin d\u0259 \u00fcz-g\u00f6z\u00fcn\u00fc, boyun-bo\u011faz\u0131n\u0131. Dey\u0259s\u0259n, at duyuq d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc ki, h\u0259r ikisi s\u00f6zl\u00fc adamd\u0131, h\u0259r ikisi da\u011fdan-d\u0259r\u0259d\u0259n dan\u0131\u015f\u0131b m\u0259tl\u0259b \u00fcst\u00fcn\u0259 g\u0259l\u0259 bilmirl\u0259r. B\u0259lk\u0259 ona g\u00f6r\u0259 aya\u011f\u0131n\u0131 yer\u0259 d\u00f6y\u00fcb ki\u015fn\u0259mi\u015fdi?<\/p>\n<p>&#8211; O at\u0131 niy\u0259 el\u0259 ba\u011flam\u0131san, ay evi tikil\u0259n? A\u00e7, Allah\u0131n otunu-\u0259l\u0259fini rahat yesin, d\u0259n\u0259.<\/p>\n<p>&#8211; T\u0259p\u0259nin o \u00fcz\u00fcn\u0259 ilx\u0131 g\u0259tiribl\u0259r. Bu yan\u0131q da \u015feyini uzad\u0131r qaba\u011fa, &#8211; Abdulla sa\u011f \u0259lini sol qoluna dir\u0259yib yumru\u011funu s\u0131xm\u0131\u015fd\u0131, &#8211; cumur \u00fcstd\u0259rin\u0259.<\/p>\n<p>&#8211; Qoy cumsun d\u0259, Allah\u0131n heyvan\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259n d\u0259 Allah\u0131n insan\u0131yam d\u0259.<\/p>\n<p>R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim \u0259vv\u0259l he\u00e7 n\u0259 dem\u0259mi\u015fdi. El\u0259 bil, \u00fcr\u0259yin\u0259 \u00e7at d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. N\u0259s\u0259 q\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 i\u00e7ind\u0259. Sonra sinif yolda\u015f\u0131n\u0131n n\u0259m \u00e7\u0259k\u0259n g\u00f6zl\u0259rinin d\u0259rinliyin\u0259 bax\u0131b-bax\u0131b lap p\u0259sd\u0259n dill\u0259nmi\u015fdi:<\/p>\n<p>&#8211; G\u00fcnaha bat\u0131rsan, ay evin tikilsin. Allaha xo\u015f getm\u0259z e. N\u0259 q\u0259d\u0259r, ilx\u0131n\u0131 aparmay\u0131blar, qoy gedib kefini \u00e7\u0259ksin.<\/p>\n<p>&#8211; B\u0259 m\u0259nim g\u00fcnah\u0131ma niy\u0259 bat\u0131rlar, h\u0259? Yetim\u0259 qo\u011fal haramd\u0131?!<\/p>\n<p>&#8211; Haram niy\u0259 olur?<\/p>\n<p>&#8211; S\u0259n ist\u0259s\u0259n, Z\u0259min\u0259ni m\u0259n\u0259 alarsan.<\/p>\n<p>Day R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim he\u00e7 n\u0259 dan\u0131\u015fmam\u0131\u015fd\u0131. \u0130kisi d\u0259 susanda \u00e7oban Abdulla cibind\u0259n ka\u011f\u0131z \u00e7\u0131xar\u0131b b\u00fckm\u00fc\u015fd\u00fc, i\u00e7ini doldurmaq ist\u0259y\u0259nd\u0259 bizim tarix m\u00fc\u0259llimi \u0259rkl\u0259 \u00e7\u0259mkirmi\u015fdi onun \u00fcst\u00fcn\u0259:<\/p>\n<p>&#8211; \u018f, o\u011fra\u015f, s\u0259n yen\u0259 ona dadanm\u0131san?<\/p>\n<p>&#8211; \u018f\u015f\u015fi, neyl\u0259yim, e.<\/p>\n<p>&#8211; Z\u0259hrimar el\u0259, d\u0259rd el\u0259! S\u0259n m\u0259n\u0259 n\u0259 s\u00f6z vermi\u015fdin?!<\/p>\n<p>&#8211; Bunu \u00e7\u0259k\u0259nd\u0259 rahatla\u015f\u0131ram, R\u0259\u015fid, fikrim da\u011f\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; Bilirl\u0259r ki, n\u0259\u015f\u0259xorun, axma\u011f\u0131n biris\u0259n, ona g\u00f6r\u0259 bu i\u015f al\u0131nm\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259n axmaq adam deyil\u0259m, R\u0259\u015fid. &#8211; Abdulla g\u00f6zl\u0259rini q\u0131rpmadan s\u0259sini qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>&#8211; At onu yer\u0259, tapdala.<\/p>\n<p>&#8211; Bunu da \u00e7\u0259kim, day \u00e7\u0259km\u0259y\u0259c\u0259m.<\/p>\n<p>R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim b\u00fck\u00fcl\u00fcn\u00fc Abdullan\u0131n \u0259lind\u0259n qap\u0131b alm\u0131\u015fd\u0131, x\u0131rdaca-x\u0131rdaca yarpaqlar s\u0259p\u0259l\u0259nmi\u015fdi yaz otlar\u0131n\u0131n aras\u0131na. \u00dcst\u00fcnd\u0259n d\u0259 bir \u015fapalaq ili\u015fdirmi\u015fdi sinif yolda\u015f\u0131n\u0131n qula\u011f\u0131n\u0131n dibin\u0259. \u00c7oban Abdulla yumru\u011funu s\u0131xanda R\u0259\u015fid bu yersiz \u0259rkind\u0259n pe\u015fman olmam\u0131\u015fd\u0131m\u0131, olmu\u015fdu! V\u0259 qollar\u0131n\u0131 geni\u015f a\u00e7\u0131b qucaqlam\u0131\u015fd\u0131 bu \u00e7\u00f6ll\u0259r adam\u0131n\u0131. N\u0259f\u0259sl\u0259ri bir-birin\u0259 qar\u0131\u015fanda yonca qoxusu dolmu\u015fdu R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llimin burnuna.<\/p>\n<p>&#8211; Z\u0259min\u0259ni s\u0259n\u0259 alacam.<\/p>\n<p>\u00c7oban Abdullan\u0131n qollar\u0131 bo\u015falm\u0131\u015fd\u0131. Yumru\u011fu a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. \u00dcr\u0259yin\u0259 dinclik g\u0259lmi\u015fdi, s\u00fcm\u00fckl\u0259rin\u0259 rahatl\u0131q.<\/p>\n<p>&#8211; De, Allah haqq\u0131?<\/p>\n<p>&#8211; &#8230;<\/p>\n<p>&#8211; R\u0259\u015fid, de Fatma bac\u0131n\u0131n qalad\u0131\u011f\u0131 o t\u0259ndir haqq\u0131 Z\u0259min\u0259ni m\u0259n\u0259 alacaqsan?<\/p>\n<p>&#8211; Fatma bac\u0131na tap\u015f\u0131racam, onunla dan\u0131\u015fs\u0131n. \u00d6z\u00fcm d\u0259 qohumlar\u0131 il\u0259 s\u00f6hb\u0259t el\u0259y\u0259r\u0259m. M\u0259nim x\u0259trimi ist\u0259yirl\u0259r.<\/p>\n<p>&#8211; Onu m\u0259n\u0259 al, qoymayacam rayona gedib-g\u0259lsin. Qoymayacam yollarda \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259ksin. Puluma n\u0259 g\u0259lib?<\/p>\n<p>R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim t\u0259rs-t\u0259rs baxm\u0131\u015fd\u0131 ona.<\/p>\n<p>&#8211; Yax\u015f\u0131, yax\u015f\u0131, \u00f6z\u00fcm k\u00f6\u00e7\u0259r\u0259m rayona. U\u015faqlara musiqi \u00f6yr\u0259tm\u0259kd\u0259n qalmaz. O iki q\u0131z\u0131n\u0131 da \u00f6z balalar\u0131m bil\u0259r\u0259m, d\u0259d\u0259min urfu haqq\u0131. \u0130n\u0259yin d\u0259 xiff\u0259tini \u00e7\u0259km\u0259z.<\/p>\n<p>V\u0259 \u00e7oban Abdulla gedib at\u0131 a\u00e7\u0131b buraxm\u0131\u015fd\u0131 \u00f6r\u00fc\u015f\u0259. Ay\u011f\u0131r \u0259vv\u0259l qulaqlar\u0131n\u0131 \u015f\u0259kl\u0259mi\u015fdi t\u0259p\u0259nin o \u00fcz\u00fcn\u0259 sar\u0131. Sonra ki\u015fn\u0259yib yor\u011falama itmi\u015fdi g\u00f6zd\u0259n.<\/p>\n<p>&#8211; Get, ay Allah\u0131n b\u0259dbaxt\u0131. T\u0259k niy\u0259 qal\u0131rsan, get&#8230;<\/p>\n<p>\u00c7\u00f6ll\u0259r adam\u0131 bunu deyib heyb\u0259sind\u0259n s\u00fcfr\u0259y\u0259 b\u00fck\u00fcl\u00fc pendir-\u00e7\u00f6r\u0259k, kartof q\u0131zartmas\u0131, yumurta soyutmas\u0131 \u00e7\u0131xar\u0131b R\u0259\u015fid\u0259:<\/p>\n<p>&#8211; Yax\u0131n otur, &#8211; demi\u015fdi.<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259nim kitab\u0131m\u0131 qaytararsan. U\u015faqlara laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; Ax\u0131, alt pale&#8230; otdur, n\u0259dir, u\u015faqlar\u0131n n\u0259yin\u0259 laz\u0131md\u0131r?<\/p>\n<p>&#8211; Alt Paleolit, orta Paleolit, \u00fcst Paleolit&#8230; Nec\u0259 y\u0259ni n\u0259yin\u0259 laz\u0131md\u0131r? Q\u0259dim tarixi bilm\u0259k laz\u0131md\u0131r. U\u015faqlar bilm\u0259lidir ki, bug\u00fcnk\u00fc bacar\u0131ql\u0131 insanlar n\u0259 vaxt yaranma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Bilm\u0259lidirl\u0259r ki, \u00fcst Paleolit d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 a\u011f\u0131ll\u0131 insan Homo sapiensin yaranmas\u0131 ba\u015fa \u00e7atd\u0131.<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259llim, G\u00f6l yerini qazan o aliml\u0259r day niy\u0259 g\u0259lmirl\u0259r?<\/p>\n<p>&#8211; &#8230;<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259llim&#8230; E\u015fidirs\u0259n, m\u0259ni?<\/p>\n<p>&#8211; H\u0259&#8230; h\u0259&#8230; E\u015fidir\u0259m.<\/p>\n<p>&#8211; S\u0259n\u0259 n\u0259 oldu? Niy\u0259 fikr\u0259 getdin?<\/p>\n<p>D\u00fcz\u00fcn\u0259 qalsa, R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim fikr\u0259 getm\u0259mi\u015fdi, R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim diksinmi\u015fdi. Diksinmi\u015fdi ki, Bak\u0131dan g\u0259l\u0259n aliml\u0259r hardan d\u00fc\u015fd\u00fc Abdullan\u0131n yad\u0131na? Penc\u0259yinin d\u00f6\u015f cibind\u0259 saxlad\u0131\u011f\u0131 pullar\u0131n qay\u011f\u0131s\u0131 \u00fcr\u0259yinin ba\u015f\u0131n\u0131 de\u015firdi. V\u0259 R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim indi-indi ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fc ki, \u0259slind\u0259, bura \u00e7oban sinif yolda\u015f\u0131na arvad alma\u011fa, ay\u011f\u0131r\u0131 madyan belin\u0259 at\u0131lmaqdan \u00f6tr\u00fc g\u00f6nd\u0259rm\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259yib. G\u0259lib \u00f6yr\u0259nsin ki, k\u0259ndd\u0259 pul itir\u0259n, pul axtaran yoxdu ki? B\u0259lk\u0259 o pul el\u0259 Bak\u0131dan g\u0259l\u0259n aliml\u0259rin cibind\u0259n d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc? Bel\u0259 olsa, \u00e7ox \u0259ntiq\u0259. O yek\u0259xanalar\u0131 vecin\u0259 almazd\u0131. X\u0131rd ed\u0259rdi bala-bala. \u018f\u015f\u015fi, alimd\u0259, \u00f6z\u00fc d\u0259 orda-burda e\u015f\u0259l\u0259n\u0259n tarix\u00e7id\u0259 pul n\u0259 g\u0259zirdi?<\/p>\n<p>&#8211; El\u0259 s\u0259n \u00f6z\u00fcn e\u015f\u0259l\u0259 d\u0259 buralar\u0131. M\u0259n d\u0259 k\u00f6m\u0259k el\u0259y\u0259r\u0259m. B\u0259lk\u0259 x\u0259zin\u0259 tap\u0131b kas\u0131bl\u0131\u011f\u0131n da\u015f\u0131n\u0131 atd\u0131q? He-he-he&#8230; Nolub e, s\u0259n\u0259?<\/p>\n<p>&#8211; G\u00fclm\u0259s\u0259l\u0259r, e\u015f\u0259l\u0259y\u0259r\u0259m.<\/p>\n<p>&#8211; Qoy Z\u0259min\u0259 m\u00fc\u0259llim\u0259nin in\u0259yinin iyi-qoxusu \u00e7\u0259kilsin, ba\u015flayaq. &#8211; Abdulla t\u00fcf\u0259ngi \u0259lin\u0259 al\u0131b l\u00fcl\u0259sini b\u0259rk-b\u0259rk s\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. &#8211; Tapacam o al\u00e7aqlar\u0131, tapacam.<\/p>\n<p>&#8230;H\u0259, bu ba\u015fqa \u0259hvalat idi. \u0130kic\u0259 g\u00fcn qabaq Z\u0259min\u0259n in\u0259yi \u00f6r\u00fc\u015fd\u0259n qay\u0131tmam\u0131\u015fd\u0131. Sonra k\u0259nd\u0259 hay d\u00fc\u015fd\u00fc ki, heyvan\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcbl\u0259r. Le\u015fini d\u0259 g\u0259tirib at\u0131blar G\u00f6l yerin\u0259. M\u00fcsib\u0259t idi. Z\u0259min\u0259nin ba\u015fs\u0131z ail\u0259sind\u0259n \u00f6t\u0259ri b\u00f6y\u00fck m\u00fcsib\u0259t idi. Az qala \u00fcmidl\u0259rini ba\u011flam\u0131\u015fd\u0131lar o in\u0259yin \u0259mc\u0259kl\u0259rin\u0259. Rayona musiqi d\u0259rsi ke\u00e7m\u0259y\u0259 ged\u0259nd\u0259 z\u0259nbilin\u0259 s\u00fcdd\u0259n-qat\u0131qdan, ya\u011fdan-qaymaqdan y\u0131\u011f\u0131b tan\u0131\u015f alver\u00e7il\u0259r\u0259 verir, \u0259v\u0259zind\u0259 evin min d\u0259rdini ovudurdu. Verirdi dey\u0259nd\u0259 ki, alver\u00e7il\u0259r onun z\u0259nbilini \u0259lind\u0259n qap\u0131rd\u0131lar. Bilirdil\u0259r, d\u00fcnya da\u011f\u0131la, s\u00fcd\u0259 su qatmaz, qat\u0131\u011f\u0131 \u00fczs\u00fcz s\u00fcdd\u0259n \u00e7almaz Z\u0259min\u0259. B\u0259s in\u0259k kimin zaval\u0131na g\u0259lmi\u015fdi? H\u0259r\u0259 bir s\u00f6z dan\u0131\u015fd\u0131. Ax\u0131rda dedil\u0259r, \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n cavan ov\u00e7ular kefl\u0259nib in\u0259yi ni\u015fan al\u0131blar. X\u0259b\u0259ri Z\u0259min\u0259y\u0259 dey\u0259nd\u0259 birc\u0259 d\u0259f\u0259 dizin\u0259 vurub &#8220;Vay, evim y\u0131x\u0131ld\u0131&#8230;&#8221; demi\u015fdi. \u0130ki q\u0131z yetimi az idi, in\u0259yin d\u0259 balas\u0131 olmu\u015fdu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc. Dedil\u0259r, Z\u0259min\u0259 \u00fc\u00e7 yetim anas\u0131d\u0131r. Bu hadis\u0259 R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llimin yad\u0131na \u0259sg\u0259rliyini salm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>87-nin q\u0131\u015f\u0131nda g\u00fcrc\u00fc Bi\u00e7iko Araba\u015fviliy\u0259 evd\u0259n m\u0259ktub g\u0259lmi\u015fdi. Bi\u00e7iko m\u0259ktubu oxuyar-oxumaz k\u00f6hn\u0259 kazarman\u0131n arxas\u0131ndak\u0131 k\u00fcknara s\u00f6yk\u0259nib h\u00f6nk\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n<p>&#8211; Bi\u00e7iko&#8230; N\u0259 yaz\u0131blar? E\u015fidirs\u0259n, m\u0259ni? Nolub?<\/p>\n<p>Qolunu onun boynuna dolay\u0131b t\u0259rli sa\u00e7lar\u0131ndan \u00f6pm\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n<p>&#8211; Ax\u0131, nolub, Bi\u00e7iko? Sakit ol. De g\u00f6r\u00fcm, kim \u00f6l\u00fcb?<\/p>\n<p>&#8211; \u0130n\u0259yimiz.<\/p>\n<p>&#8211; \u0130n\u0259yiniz? El\u0259 ona g\u00f6r\u0259 a\u011flay\u0131rsan? Yax\u015f\u0131-yax\u015f\u0131, u\u015faql\u0131q el\u0259m\u0259. M\u0259n d\u0259 el\u0259 bildim, atan \u00f6l\u00fcb, qarda\u015flar\u0131ndan, bac\u0131lar\u0131ndan kims\u0259 \u00f6l\u00fcb.<\/p>\n<p>&#8211; Ka\u015f m\u0259n \u00f6l\u0259rdim.<\/p>\n<p>&#8211; Axmaq-axmaq dan\u0131\u015fma, Bi\u00e7iko, o n\u0259 s\u00f6zd\u00fcr, deyirs\u0259n?<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259nim d\u00f6rd bac\u0131m\u0131, alt\u0131 qarda\u015f\u0131m\u0131 o in\u0259k b\u00f6y\u00fcd\u00fcb. Atam onun s\u00fcd\u00fcn\u00fc-qat\u0131\u011f\u0131n\u0131 sat\u0131b biz\u0259 \u0259yin-ba\u015f, d\u0259ft\u0259r-kitab al\u0131b. Anam onu h\u0259r g\u00fcn \u0259zizl\u0259y\u0259rdi, atam d\u0259risin\u0259 tumar \u00e7\u0259k\u0259rdi. U\u015faq vaxt\u0131 el\u0259 bil\u0259rdik ki, bizi anam\u0131z yox, in\u0259k do\u011fub. Bir d\u0259f\u0259 atam qon\u015fuda \u00e7ax\u0131r i\u00e7ib g\u0259lmi\u015fdi. &#8220;\u00c7akrulo&#8221; oxuya-oxuya in\u0259y\u0259 yax\u0131nla\u015f\u0131b bilirs\u0259n, n\u0259 el\u0259di?<\/p>\n<p>&#8211; N\u0259?<\/p>\n<p>&#8211; \u018fyilib in\u0259yin \u0259mc\u0259kl\u0259rini \u00f6pd\u00fc. Cibind\u0259n dara\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u0131xar\u0131b quyru\u011funu darad\u0131. Atam bac\u0131lar\u0131m\u0131n sa\u00e7\u0131n\u0131 he\u00e7 vaxt el\u0259 daramam\u0131\u015fd\u0131. Sonra boynunu qucaqlay\u0131b ba\u015flad\u0131 in\u0259yin qula\u011f\u0131na n\u0259\u011fm\u0259 dem\u0259y\u0259. Bax, \u00f6l\u0259n o in\u0259kdi. O in\u0259kdi&#8230; Anam yaz\u0131r ki, in\u0259yin qurda-qu\u015fa yem olmas\u0131na raz\u0131 olmad\u0131q. Yer qaz\u0131b basd\u0131rd\u0131q onu.<\/p>\n<p>Bi\u00e7iko t\u0259z\u0259d\u0259n h\u00f6nk\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc. V\u0259 onun s\u0259sini k\u00fcl\u0259yin uzaqdan qovub g\u0259tirdiyi \u0259sg\u0259r mar\u015f\u0131 bat\u0131rm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Abdullan\u0131n da s\u0259sini t\u0259p\u0259nin o \u00fcz\u00fcnd\u0259n yaz yeli g\u0259tir\u0259n ay\u011f\u0131r ki\u015fn\u0259rtisi bat\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>&#8211; Dey\u0259s\u0259n, yax\u0131n qoymurlar.<\/p>\n<p>&#8211; Q\u0259l\u0259t edirl\u0259r. \u018fl verm\u0259y\u0259ni qan\u0131na q\u0259ltan el\u0259y\u0259r. At m\u0259nimdi, tan\u0131y\u0131ram d\u0259&#8230; &#8211; \u00c7oban aya\u011fa duranda R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim \u00fcr\u0259yind\u0259 min d\u0259f\u0259 g\u00f6t\u00fcr-qoy edib fikirl\u0259\u015fdi ki, g\u00f6r\u0259s\u0259n, k\u0259ndd\u0259 kimins\u0259 pul itirib-itirm\u0259diyini Abdulladan soru\u015fsun, ya yox? B\u0259lk\u0259 el\u0259 dey\u0259c\u0259kdi ki, \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n aliml\u0259r itirib?<\/p>\n<p>&#8211; Ged\u0259k, m\u0259llim.<\/p>\n<p>&#8211; At\u0131 g\u0259tirmirs\u0259n?<\/p>\n<p>&#8211; Yox, \u0259\u015f\u015fi, yorulanda \u00f6z\u00fc qay\u0131d\u0131b g\u0259l\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>&#8211; Qo\u015fulub ged\u0259r, ha.<\/p>\n<p>&#8211; Qan\u0131na q\u0259ltan el\u0259y\u0259r\u0259m e, onu. M\u0259llim, bir sual\u0131m var e.<\/p>\n<p>&#8211; De, g\u0259lsin.<\/p>\n<p>&#8211; A\u011f\u0131ll\u0131 insan\u0131n ad\u0131 n\u0259 idi? Homo&#8230; n\u0259 bilim, n\u0259?<\/p>\n<p>&#8211; Homo sapiens. &#8211; Bizim tarix m\u00fc\u0259llimi g\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p>&#8211; H\u0259-h\u0259. A\u011f\u0131ll\u0131 insan\u0131 bildik, b\u0259s vicdanl\u0131 insanlar n\u0259 vaxt yaran\u0131b?<\/p>\n<p>V\u0259 R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim bu sual\u0131 e\u015fidib k\u0259d\u0259rli-k\u0259d\u0259rli susmu\u015fdu.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Bahoo! Bi\u00e7ikodan bizim tarix m\u00fc\u0259llimin\u0259 m\u0259ktub g\u0259lmi\u015fdi.<\/p>\n<p>&#8211; Ata, kims\u0259 s\u0259n\u0259 rus dilind\u0259 m\u0259ktub yaz\u0131b. &#8211; Q\u0131z\u0131 sevinc\u0259k olmu\u015fdu. &#8211; Ana da oxuya bilm\u0259di, m\u0259n d\u0259. G\u00f6r, n\u0259 yaz\u0131rlar?<\/p>\n<p>Bi\u00e7iko R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llimi k\u0259ndl\u0259rin\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rd\u0131. Yaz\u0131rd\u0131 ki, \u00fcr\u0259yim\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fcs\u0259n, g\u00f6t\u00fcr arvad-u\u015fa\u011f\u0131 da, g\u0259l Potiy\u0259.<\/p>\n<p>&#8211; Pulumuz olsayd\u0131, ged\u0259rdik. Biz d\u0259 d\u00fcz\u00fc-d\u00fcnyan\u0131 g\u00f6r\u0259rdik.<\/p>\n<p>Arvad\u0131 lap astadan, bir az da tur\u015f s\u0259sl\u0259 dedi. V\u0259 \u0259l-\u0259lb\u0259t, ona i\u015far\u0259 edirdi ki, doqquz il \u0259vv\u0259l R\u0259\u015fid G\u00fcrc\u00fcstana &#8211; Bi\u00e7ikonun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 ged\u0259nd\u0259 onlar\u0131 aparmam\u0131\u015fd\u0131. O s\u0259f\u0259rd\u0259n bizim tarix m\u00fc\u0259lliminin yadda\u015f\u0131nda n\u0259l\u0259r qalm\u0131\u015fd\u0131, Allah. Tez-tez xat\u0131rlay\u0131b k\u00f6vr\u0259lirdi. Bi\u00e7iko onu Potinin d\u00fcz g\u00f6b\u0259yind\u0259 ya\u015fayan cavan g\u0259linin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 aparm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259, o g\u00fcrc\u00fc g\u0259lini Tamar\u0131n b\u0259d\u0259nind\u0259n sar\u0131msaq qoxusu g\u0259lirdi, amma \u00e7im\u00e7\u0259\u015fm\u0259mi\u015fdi R\u0259\u015fid. \u00c7ax\u0131r\u0131n g\u0259tirdiyi xumarl\u0131qdan al\u00e7aq s\u0259sl\u0259 q\u0259dim Tiflis n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri oxuyan bu istiqanl\u0131 qad\u0131n\u0131n n\u0259 b\u0259d\u0259nind\u0259n doymu\u015fdu, n\u0259 g\u00fcl\u00fcms\u0259r i\u015f\u0131ql\u0131 \u00fcz\u00fcnd\u0259n. Sa\u011folla\u015fanda da R\u0259\u015fidin boynuna sar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Yax\u015f\u0131 b\u0259s o \u00f6rd\u0259k hardan yadda\u015f\u0131nda ili\u015fib qalm\u0131\u015fd\u0131? G\u00f6y\u00e7\u0259k-b\u0259z\u0259kli \u00f6rd\u0259k. \u018fvv\u0259l aya\u011f\u0131n\u0131 qald\u0131r\u0131b dimdiyinin alt\u0131n\u0131 qa\u015f\u0131m\u0131\u015fd\u0131, sonra vaqq\u0131lday\u0131b qanadlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131rpm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259l\u0259 Poti \u00e7ay\u0131nda qay\u0131qla bal\u0131q tutanlar\u0131n R\u0259\u015fid\u0259 \u0259l sallamaqlar\u0131&#8230; \u00dcr\u0259yi dart\u0131n\u0131rd\u0131 Bi\u00e7ikonu g\u00f6rm\u0259y\u0259, yaman dart\u0131n\u0131rd\u0131. Aparma\u011f\u0131na arvad-u\u015fa\u011f\u0131 da aparard\u0131. Ancaq hans\u0131 pulla? Nec\u0259 y\u0259ni hans\u0131 pulla?! B\u0259s d\u00f6\u015f cibind\u0259 saxlad\u0131\u011f\u0131 pul n\u0259d\u0259n \u00f6tr\u00fcd\u00fcr? Arvad-u\u015fa\u011f\u0131 da vur qoltu\u011funa, get Bak\u0131n\u0131n qatar va\u011fzal\u0131na. Ordan da fitill\u0259 Bi\u00e7ikonun yan\u0131na.<\/p>\n<p>Di g\u0259l, h\u0259min g\u00fcn gec\u0259d\u0259n xeyli ke\u00e7mi\u015f R\u0259\u015fid yuxuda sayaqlay\u0131b narahat-narahat yerin i\u00e7ind\u0259 q\u0131vr\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Ayl\u0131 mart gec\u0259si idi, hardasa \u00e7aqqallar ula\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>&#8211; Ba\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fcm, niy\u0259 pul d\u0259rdi \u00e7\u0259kirs\u0259n? \u0130st\u0259mirik, vallah, he\u00e7 yer\u0259 getm\u0259k ist\u0259mirik. G\u00f6r, s\u0259n n\u0259yin fikrini \u00e7\u0259kirs\u0259n?<\/p>\n<p>Arvad\u0131n\u0131n s\u0259sind\u0259ki tur\u015fluq tamam \u00e7\u0259kilib getmi\u015fdi; o ip\u0259k yum\u015faql\u0131\u011fa \u00e7\u00f6ld\u0259 ula\u015fan \u00e7aqqallar da kirimi\u015fdil\u0259r. H\u0259l\u0259 Ay&#8230; Ay da \u00fcr\u0259kl\u0259nib i\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 p\u0259nc\u0259r\u0259d\u0259n gur salm\u0131\u015fd\u0131. El\u0259 R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llimi h\u0259v\u0259sl\u0259ndir\u0259n Ay\u0131n gur i\u015f\u0131\u011f\u0131 olmu\u015fdu. H\u0259y\u0259t-bacada g\u0259zi\u015fib fikrini da\u011f\u0131tmaq ist\u0259yirdi. Kim bilir, b\u0259lk\u0259 el\u0259 penc\u0259yinin d\u00f6\u015f cibind\u0259 g\u0259zdirdiyi pulu da bu Ay\u0131n i\u015f\u0131\u011f\u0131nda ba\u015f\u0131ndan r\u0259dd ed\u0259c\u0259kdi. Z\u0259h\u0259r olsun, a\u011fu olsun o pulun i\u00e7ind\u0259 ki, bir ovuc k\u00f6z\u0259 d\u00f6n\u00fcb \u00fcr\u0259yinin ba\u015f\u0131n\u0131 yand\u0131r\u0131rd\u0131. Yor\u011fan\u0131 \u00fcst\u00fcnd\u0259n at\u0131b a\u011f\u0131r-a\u011f\u0131r aya\u011fa duranda Fatman\u0131n \u00fcz\u00fcn\u0259 lal-dinm\u0259z, \u015f\u00fcbh\u0259li baxm\u0131\u015fd\u0131 ki: g\u00f6r\u0259s\u0259n, say\u0131qlayanda a\u011fz\u0131ndan art\u0131q-\u0259skik n\u0259s\u0259 \u00e7\u0131xmay\u0131b? Yox, \u0259\u015f\u015fi, \u00e7\u0131xmazd\u0131!<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259n n\u0259s\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131m?<\/p>\n<p>&#8211; H\u0259, h\u0259&#8230;<\/p>\n<p>&#8211; N\u0259?<\/p>\n<p>&#8211; Ancaq el\u0259 onu e\u015fitdim ki, pul-pul deyirdin. Dedim, b\u0259lk\u0259 bizim getm\u0259yimiz\u0259 g\u00f6r\u0259 pul d\u0259rdi \u00e7\u0259kirs\u0259n. He\u00e7 m\u0259n s\u0259nn\u0259n onun davas\u0131n\u0131 el\u0259y\u0259r\u0259m?<\/p>\n<p>\u0130ndi g\u0259l, Fatman\u0131 ba\u015fa sal ki, qad\u0131n, s\u0259nin bilm\u0259diyin \u00e7ox \u015fey var.<\/p>\n<p>&#8211; Hara gedirs\u0259n?<\/p>\n<p>&#8211; Havam\u0131 d\u0259yi\u015fim, g\u0259lir\u0259m.<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259n d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcm s\u0259nn\u0259n?<\/p>\n<p>&#8211; S\u0259n yat. Yat, nigaran qalma.<\/p>\n<p>Qap\u0131n\u0131 ehmalca a\u00e7\u0131b eyvana \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. Bir qurtum su i\u00e7ib penc\u0259yini \u00e7iynin\u0259 atanda \u0259lini d\u00f6\u015f cibin\u0259 toxundurmu\u015fdu. R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim d\u00fcz deyirdi, z\u0259h\u0259r\u0259-a\u011fuya qalan o pul bir ovuc k\u00f6z\u0259 d\u00f6n\u00fcb t\u0259kc\u0259 \u00fcr\u0259yinin ba\u015f\u0131n\u0131 yand\u0131rm\u0131rd\u0131, h\u0259m d\u0259 barmaqlar\u0131n\u0131 yand\u0131r\u0131rd\u0131. Evin arxas\u0131na ke\u00e7\u0259nd\u0259 hiss el\u0259di ki, arvad\u0131 p\u0259nc\u0259r\u0259nin a\u011fz\u0131nda dayan\u0131b, yata bilmir. Ba\u015f\u0131n\u0131 qald\u0131r\u0131b p\u0259nc\u0259r\u0259y\u0259 baxanda Fatman\u0131n \u015f\u00fc\u015f\u0259nin o \u00fcz\u00fcnd\u0259 par\u0131ldayan g\u00f6z\u00fcn\u0259 dikildi. Quzular\u0131n s\u0259sini n\u0259\u011fm\u0259 bil\u0259n R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim bu ya\u015f\u0131nacan he\u00e7 kim\u0259 s\u0259sini el\u0259 qald\u0131rmam\u0131\u015fd\u0131. He\u00e7 kim\u0259 el\u0259 a\u011f\u0131r s\u00f6z dem\u0259mi\u015fdi. O hikk\u0259, o \u0259s\u0259b hardan g\u0259lib doldu i\u00e7in\u0259, \u00f6z\u00fc d\u0259 qald\u0131 m\u0259\u0259tt\u0259l.<\/p>\n<p>&#8211; Fatma&#8230; Fatma&#8230;<\/p>\n<p>&#8211; H\u0259&#8230;<\/p>\n<p>&#8211; Dem\u0259dim, y\u0131x\u0131l yat? &#8211; &#8220;Y\u0131x\u0131l, \u00f6l&#8221; dem\u0259k ist\u0259di, dilinin ucunda \u0259ritdi.<\/p>\n<p>&#8211; S\u0259n d\u0259 g\u0259l yat, qurban olum. S\u0259n\u0259 nolub, ax\u0131?<\/p>\n<p>&#8211; N\u0259 g\u00f6n\u00fc qal\u0131n adamsan! \u0130t balas\u0131, s\u00f6z e\u015fitmirs\u0259n?! &#8211; Bu ac\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0259ritm\u0259y\u0259 dilinin g\u00fcc\u00fc \u00e7atd\u0131m\u0131, \u00e7atmad\u0131!<\/p>\n<p>\u00d6r\u00fc\u015fd\u0259 kiriy\u0259n \u00e7aqqallar t\u0259z\u0259d\u0259n ula\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. Ba\u011fda bir-birinin b\u00f6yr\u00fcn\u0259 q\u0131s\u0131l\u0131b yat\u0131\u015fan a\u011faclar da diksindi. T\u0259kc\u0259 Fatma incim\u0259di ha bu ac\u0131l\u0131qdan, t\u0259kc\u0259 Fatma incim\u0259di! Ay da hans\u0131sa s\u0259rg\u0259rdan buludun arxas\u0131na \u00e7\u0259kilib i\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6l\u0259zitdi. Sonra hardansa at ayaqlar\u0131n\u0131n tapp\u0131lt\u0131s\u0131 g\u0259ldi. R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim Abdullan\u0131 yad\u0131na sald\u0131. Abdullan\u0131n t\u0259p\u0259nin o \u00fcz\u00fcn\u0259 madyan belin\u0259 at\u0131lma\u011fa ged\u0259n ay\u011f\u0131r\u0131n\u0131 xat\u0131rlad\u0131. \u0130ndi ki Fatman\u0131n \u00fcr\u0259yini s\u0131nd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131, nec\u0259 dey\u0259c\u0259kdi ki, Z\u0259min\u0259ni \u00e7oban Abdullaya \u0259r\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259 raz\u0131 sals\u0131n? Allah, o n\u0259 and idi, Abdulla verdi:<\/p>\n<p>&#8211; R\u0259\u015fid, de Fatma bac\u0131n\u0131n qalad\u0131\u011f\u0131 o t\u0259ndir haqq\u0131 Z\u0259min\u0259ni m\u0259n\u0259 alacaqsan?<\/p>\n<p>Bu avara \u00e7oban bel\u0259 s\u00f6zl\u0259ri hardan tap\u0131b \u00e7\u0131xar\u0131r, g\u00f6r\u0259s\u0259n?<\/p>\n<p>P\u0259nc\u0259r\u0259nin o \u00fcz\u00fcnd\u0259n Fatman\u0131n h\u0131\u00e7q\u0131rt\u0131s\u0131 e\u015fidildi. R\u0259\u015fidin \u00fcr\u0259yi yum\u015fald\u0131 v\u0259 a\u011fl\u0131na n\u0259 g\u0259tirs\u0259, yax\u015f\u0131d\u0131r: b\u0259lk\u0259 h\u0259r \u015feyi arvad\u0131na dan\u0131\u015f\u0131b y\u00fcng\u00fcll\u0259\u015fsin? Fatma da a\u011f\u0131ll\u0131 qad\u0131n \u00e7\u0131xa, el\u0259 s\u00f6z dey\u0259, R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llimin \u00fcr\u0259yinin ba\u015f\u0131na s\u0259rinlik g\u0259l\u0259; R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim bu z\u0259hrimar nigaranl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0259kib \u00fcr\u0259yinin d\u0259rin yerind\u0259n ata gec\u0259nin bu qaranl\u0131\u011f\u0131na biryolluq. Sonra Ay gizl\u0259nsin bulud arxas\u0131nda, \u00e7aqqallar ula\u015fs\u0131n \u00f6r\u00fc\u015fd\u0259, a\u011faclar diksinsin &#8211; n\u0259 vecin\u0259! Sonra pul itir\u0259n ba\u015f\u0131na d\u00f6ys\u00fcn, \u00f6z\u00fcn\u00fc s\u00f6ys\u00fcn, y\u0131x\u0131l\u0131b \u00f6ls\u00fcn, \u00fcst\u00fcn\u0259 d\u0259 qara da\u015f! Qara da\u015f!<\/p>\n<p>Amma o gec\u0259 bunlar\u0131n he\u00e7 biri olmad\u0131. Fatman\u0131n h\u0131\u00e7q\u0131rt\u0131s\u0131 k\u0259sil\u0259n kimi R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim aya\u011f\u0131n\u0131 qoydu \u00e7\u0259p\u0259rin o \u00fcz\u00fcn\u0259. \u00c7\u0131xd\u0131 G\u00f6l yerin\u0259 aparan torpaq yola. H\u0259r g\u00fcn \u00e7antas\u0131 \u0259lind\u0259, yast\u0131-yast\u0131 gedib-g\u0259lir bu yolu. Bir azdan hava i\u015f\u0131qla\u015facaq, qap\u0131 a\u011fz\u0131nda, quyu ba\u015f\u0131nda h\u00fcr\u00fc\u015f\u0259n itl\u0259rin s\u0259sin\u0259 xoruzlar da ban ver\u0259c\u0259k. \u018fl\u0259sg\u0259rin qap\u0131s\u0131ndan savay\u0131, ham\u0131n\u0131n h\u0259y\u0259tind\u0259n it s\u0259si g\u0259l\u0259c\u0259kdi. K\u00fcknarlar he\u00e7, be\u015f-on g\u00fcn\u0259 qara\u011fac, pal\u0131d da tumurcuq ba\u011flay\u0131b yarpaq a\u00e7acaqd\u0131.<\/p>\n<p>Bu da G\u00f6l yeri. Suyu y\u00fcz il \u0259vv\u0259l \u00e7\u0259kil\u0259n, yeri oyuq kimi qaralan d\u0259r\u0259. Q\u0259dim \u0259hvalatda deyilirdi ki, \u015fah\u0131n q\u0131z\u0131n\u0131 qa\u00e7\u0131ran ilx\u0131\u00e7\u0131 o\u011flu qo\u015fundan gizl\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu yer\u0259 s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. G\u00f6l d\u0259 bu iki sevdal\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kmi\u015fdi suyunun d\u0259rin yerin\u0259. Ki, zal\u0131m \u015fah\u0131n \u0259lind\u0259 z\u0259bun qalmas\u0131nlar.<\/p>\n<p>K\u0259ndin yuxar\u0131 ba\u015f\u0131nda it ulad\u0131.<\/p>\n<p>&#8211; Allah\u0131n murdar\u0131.<\/p>\n<p>\u00dc\u015f\u0259ndi R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim, \u0259lini apard\u0131 d\u00f6\u015f cibin\u0259, s\u0259mt ald\u0131 \u00e7uxura sar\u0131. Hardasa uzaqlarda a\u011fac \u015faqq\u0131ldad\u0131, xollu-budaql\u0131 g\u0259ldi \u00fcz\u00fc torpa\u011fa. Sonra lap yax\u0131ndan torpa\u011fa sanc\u0131lan bel s\u0259si e\u015fitdi. Ayaqlar\u0131ndan m\u0131xland\u0131 yer\u0259. V\u0259 bir s\u0259feh fikir g\u0259ldi \u00fcr\u0259yin\u0259: b\u0259lk\u0259 q\u0259dim \u0259hvalatdak\u0131 o\u011flanla q\u0131z\u0131n ruhudur onu ayaqlar\u0131ndan yap\u0131\u015fan?<\/p>\n<p>&#8211; Qay\u0131d\u0131m&#8230; Qay\u0131d\u0131m&#8230;<\/p>\n<p>Uzaqdak\u0131 qaralt\u0131 qoymad\u0131 qay\u0131tma\u011fa. O qaralt\u0131 torpa\u011fa bel sanc\u0131rd\u0131. Ha\u00e7an dayand\u0131lar \u00fcz-\u00fcz\u0259, g\u00f6z-g\u00f6z\u0259. Bilm\u0259di ki&#8230; Bal\u0131q olub ke\u00e7mi\u015fdi o qaralt\u0131n\u0131n qarma\u011f\u0131na. Dart\u0131n\u0131rd\u0131, u\u00e7unurdu ona sar\u0131. \u018flli-ayaql\u0131, boylu-buxunlu qad\u0131n dayanm\u0131\u015fd\u0131 qaba\u011f\u0131nda. Bax\u0131rd\u0131lar bir-birin\u0259; ikisi d\u0259 lal-dinm\u0259z. \u0130kisi d\u0259 mat-m\u0259\u0259tt\u0259l. \u0130kisi d\u0259 tan\u0131\u015f. Do\u011fma. M\u0259hr\u0259m. H\u0259r n\u0259f\u0259s \u00e7\u0259k\u0259nd\u0259 k\u00fct u\u011fultu qopurdu bu tan\u0131\u015f, do\u011fma, m\u0259hr\u0259m adamlar\u0131n sin\u0259sind\u0259n.<\/p>\n<p>&#8211; Z\u0259min\u0259&#8230; Z\u0259min\u0259 m\u0259llim\u0259&#8230;<\/p>\n<p>&#8211; H\u0259, Z\u0259min\u0259 m\u0259llim\u0259&#8230;<\/p>\n<p>&#8211; Burda neynirs\u0259n?<\/p>\n<p>&#8211; \u0130n\u0259yi basd\u0131racam. O nam\u0259rd\u0259 dey\u0259rs\u0259n ki&#8230;<\/p>\n<p>&#8211; Nam\u0259rd kimdi?<\/p>\n<p>&#8211; \u00c7obana&#8230; G\u00f6r\u0259n olub. Qap\u0131ma qoydu\u011fu pulu da d\u00fcn\u0259n \u00e7uxura atm\u0131\u015fam.<\/p>\n<p>S\u0259rg\u0259rdan bulud Ay\u0131n qaba\u011f\u0131ndan \u00e7\u0259kildi. Qoymad\u0131 i\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6l\u0259zim\u0259y\u0259.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"homeTopRight\">\n<div class=\"newsBody\">\n<div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<footer>\n<div class=\"footerTop\"><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Az\u0259rbaycan.media<\/strong>\u00a0<\/span><\/div>\n<\/footer>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00f6r\u0259s\u0259n, kimdir o uzaqdan g\u0259l\u0259n adam?! Kimdir o k\u00f6lg\u0259sini qat\u0131b qaba\u011f\u0131na, yor\u011fun d\u0259v\u0259 kimi sa\u011f\u0131na da salam verir, soluna da. Kim olacaq, R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llimdir, R\u0259\u015fid m\u00fc\u0259llim. &#8211; Xo\u015f g\u00f6rd\u00fck, Cahangir&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":51985,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-51980","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dbiyyat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51980","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51980"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51980\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52000,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51980\/revisions\/52000"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/51985"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51980"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51980"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51980"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}