{"id":51926,"date":"2025-09-09T07:27:38","date_gmt":"2025-09-09T03:27:38","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=51926"},"modified":"2025-09-09T07:29:07","modified_gmt":"2025-09-09T03:29:07","slug":"torpaqlari-berbad-hala-saliblar-indi-ise-deyirler-ki-rusiya-bizim-ucun-uzunmudd%c9%99tli-v%c9%99-dayaniqli-secim-deyilcim-deyil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=51926","title":{"rendered":"\u201cTORPAQLARI B\u018fRBAD HALA SALIBLAR, \u0130ND\u0130 \u0130S\u018f DEY\u0130RL\u018fR K\u0130&#8230;\u201d &#8211; \u201cRusiya bizim \u00fc\u00e7\u00fcn uzunm\u00fcdd\u0259tli v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 se\u00e7im deyil\u00e7im deyil\u201d"},"content":{"rendered":"<div class=\"editor-body\">\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Vahid M\u0259h\u0259rr\u0259mli: \u201cRusiya il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimiz g\u0259rginl\u0259\u015f\u0259rs\u0259, alternativ bazar tapa bilm\u0259y\u0259c\u0259yik\u201d<\/strong><\/span><\/p>\n<div class=\"google-auto-placed ap_container\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"aswift_5_host\"><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<p><span style=\"color: #993300;\"><strong>\u201c\u018ft\u0259 t\u0259l\u0259bat\u0131n \u0259sas hiss\u0259sini \u00f6z\u00fcm\u00fcz \u00f6d\u0259m\u0259s\u0259k, ciddi problem olacaq\u201d<\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259si \u00fczr\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f ekspert Vahid M\u0259h\u0259rr\u0259mli \u201cAzPolitika\u201d-ya m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 aqrar sektorun probleml\u0259rind\u0259n, \u00e7\u0131x\u0131\u015f yollar\u0131ndan, idxal\u0131n artmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n, habel\u0259 fermerl\u0259ri qar\u015f\u0131da g\u00f6zl\u0259y\u0259n \u00e7\u0259tinlikl\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015f\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p><strong>M\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik:<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>&#8211; Vahid m\u00fc\u0259llim, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 builki g\u00f6st\u0259ricil\u0259r n\u0259d\u0259n x\u0259b\u0259r verir? Ke\u00e7\u0259n ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259 ets\u0259k, hans\u0131 f\u0259rql\u0259r var?<\/strong><\/p>\n<p><ins id=\"oldInpageTag\" class=\"ainsyndicationid175738809635119\" data-ad-slot=\"2476\" data-ainsyndication-status=\"done\"><\/ins>&#8211; Ke\u00e7\u0259n ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 bu ilin yeddi ay\u0131nda bizim ixrac\u0131m\u0131z 106 milyon dollar art\u0131b, idxal\u0131m\u0131z is\u0259 daha \u00e7ox &#8211; 135 milyon dollar daha \u00e7ox olub. Y\u0259ni \u0259vv\u0259lki ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 ixrac artsa da, idxal daha \u00e7ox v\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131b. Bu art\u0131m x\u00fcsus\u0259n heyvandarl\u0131q m\u0259hsullar\u0131nda v\u0259 bu\u011fdada m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. \u018ftin idxal\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n azalma qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b, amma diri heyvan idxal\u0131 2,1 d\u0259f\u0259 art\u0131b. N\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 bunu qeyd edir\u0259m? \u00c7\u00fcnki bu ilin yeddi ay\u0131nda \u00f6lk\u0259y\u0259 88 milyon dollar d\u0259y\u0259rind\u0259 diri heyvan g\u0259tirilib. Bu \u00e7ox ciddi g\u00f6st\u0259ricidir. \u018fg\u0259r diri heyvan idxal\u0131 2,1 d\u0259f\u0259 art\u0131bsa, dem\u0259li, bunlar k\u0259sim \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259tirilir v\u0259 bu, \u0259sas\u0259n \u0259t idxal\u0131ndak\u0131 nisbi azalmalar\u0131 kompensasiya edir.<\/p>\n<div class=\"google-auto-placed ap_container\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"aswift_6_host\"><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<p>S\u00fcd idxal\u0131nda da art\u0131m var \u2013 t\u0259xmin\u0259n 18 faiz. K\u0259r\u0259 ya\u011f\u0131 idxal\u0131nda da art\u0131m m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Bu\u011fda idxal\u0131m\u0131z is\u0259 fiziki \u00e7\u0259kid\u0259 40 faiz, d\u0259y\u0259r ifad\u0259sind\u0259 is\u0259 31 faiz art\u0131b. Bu, \u00e7ox strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259dir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Bu il \u0259sas\u0259n hans\u0131 m\u0259hsullar\u0131 ixrac etmi\u015fik?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas ixrac\u0131 pomidor, meyv\u0259-t\u0259r\u0259v\u0259z, f\u0131nd\u0131q, alma v\u0259 s. kimi m\u0259hsullardan ibar\u0259tdir. Amma bunlar\u0131n da h\u0259cmi b\u00f6y\u00fck deyil. Birincisi, biz bunlar\u0131 \u0259sas\u0259n Rusiyaya ixrac edirik. \u018fg\u0259r Rusiya il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimiz g\u0259rginl\u0259\u015f\u0259rs\u0259, alternativ bazar tapa bilm\u0259y\u0259c\u0259yik. \u00c7\u00fcnki bizim ixrac etdiyimiz m\u0259hsullar keyfiyy\u0259t bax\u0131m\u0131ndan ixrac standartlar\u0131na cavab vermir.<\/p>\n<p>Birincisi, keyfiyy\u0259t y\u00fcks\u0259k olmal\u0131d\u0131r. \u0130kincisi, ixrac edil\u0259n m\u0259hsullar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 z\u0259r\u0259rverici toxumlar olmamal\u0131d\u0131r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, Az\u0259rbaycanda bu problem h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00f6vcuddur. M\u0259hsullar\u0131n keyfiyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar var&#8230;<\/p>\n<p><strong>&#8211; Rusiya il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 probleml\u0259r var, b\u0259s son bir ild\u0259 Rusiyadan k\u0259nar bazarlara g\u00f6nd\u0131ril\u0259n m\u0259hsullar\u0131n h\u0259cmi art\u0131bm\u0131?<\/strong><\/p>\n<div class=\"google-auto-placed ap_container\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"aswift_7_host\"><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<p>&#8211; Xeyr, \u0259sas\u0259n yaln\u0131z Rusiyaya ixrac art\u0131b. C\u00fczi d\u0259 olsa, Qazax\u0131stana ixracda art\u0131m m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. \u018fvv\u0259ll\u0259r Qazax\u0131stana o q\u0259d\u0259r m\u0259hsul ixrac edilmirdi. Qazax\u0131stan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 bir q\u0259d\u0259r d\u0259 Belarusun ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259km\u0259k olar. Ukraynaya is\u0259 dem\u0259k olar ki, ixrac azal\u0131b. \u00c7\u00fcnki Ukraynada \u0259hali say\u0131 azal\u0131b, m\u00fcharib\u0259 gedir, istehlak z\u0259ifl\u0259yib. M\u00fcharib\u0259 dayand\u0131qdan sonra da ora hans\u0131 m\u0259hsullar\u0131 ixrac ed\u0259c\u0259yimiz sual alt\u0131ndad\u0131r. Bizim \u00fc\u00e7\u00fcn indi \u0259sas bazar qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rdir. T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n ixrac\u0131m\u0131z var. \u0130rana ixrac m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Son vaxtlar \u0259r\u0259b \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 ixracadan dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Amma bu bazarlar\u0131 ara\u015fd\u0131randa g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, oradak\u0131 bazarlara \u0259n ucuz m\u0259hsulu \u0130ran v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 biz bu bazarda r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tli deyilik. \u00d6z yerimizi tutmaq \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 olmasa, m\u00fc\u0259yy\u0259n standart yaratmal\u0131y\u0131q ki, ixrac etdiyimiz m\u0259hsulu kim\u0259 v\u0259 hans\u0131 qiym\u0259t\u0259 sata bil\u0259c\u0259yimizi d\u0259qiq bil\u0259k v\u0259 ondan qazanc g\u00f6t\u00fcr\u0259k.<\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259s T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rinin ticar\u0259t imkanlar\u0131 nec\u0259dir? Dediniz ki, Qazax\u0131stana ixracda nisb\u0259t\u0259n art\u0131m var. T\u00fcrkm\u0259nistan, \u00d6zb\u0259kistan v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 ticar\u0259t bar\u0259d\u0259 n\u0259 dey\u0259 bil\u0259rsiniz? Bu istiqam\u0259td\u0259 potensial varm\u0131?<\/strong><\/p>\n<div class=\"google-auto-placed ap_container\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"aswift_8_host\"><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<p>&#8211; Bu g\u00fcn bizim ixrac etdiyimiz m\u0259hsullar\u0131 daha keyfiyy\u0259tli istehsal ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biri \u00d6zb\u0259kistand\u0131r. Son vaxtlar T\u00fcrkm\u0259nistan da bu sah\u0259y\u0259 ciddi diqq\u0259t yetirir. Bildiyimiz kimi, onlar bir m\u00fcdd\u0259t \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycana pomidor bel\u0259 ixrac edirdil\u0259r. Qazax\u0131stan\u0131n \u00f6z\u00fc d\u0259 art\u0131q meyv\u0259-t\u0259r\u0259v\u0259z istehsal\u0131na ba\u015flay\u0131b. Y\u0259ni, bizim istehsal etdiyimiz m\u0259hsullar\u0131n analoqunu art\u0131q \u00f6zl\u0259ri istehsal edirl\u0259r. Qazax\u0131stan \u00e7ox s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir v\u0259 el\u0259 bir vaxt olacaq ki, bizim ixrac etdiyimiz m\u0259hsullar Qazax\u0131stan\u0131n m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 r\u0259qab\u0259t\u0259 tab g\u0259tirm\u0259y\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Biz Qazax\u0131stana n\u0259 sat\u0131r\u0131q?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Az h\u0259cmd\u0259, m\u00f6vs\u00fcmi olaraq pomidor ixrac edirik. Bundan ba\u015fqa, b\u0259zi meyv\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259z d\u0259 g\u00f6nd\u0259ririk, amma h\u0259cm \u00e7ox azd\u0131r. O q\u0259d\u0259r azd\u0131r ki, dem\u0259k olar, \u0259sas\u0259n, oradan mal g\u0259tir\u0259n ma\u015f\u0131nlar \u2013 m\u0259s\u0259l\u0259n, s\u00fcd, \u0259t g\u0259tirirl\u0259r, bo\u015f qay\u0131tmas\u0131n dey\u0259 \u0259v\u0259zind\u0259 bizim m\u0259hsullar\u0131 apar\u0131rlar. Amma bu, o bazarda b\u00f6y\u00fck paya sahib olmaq imkan\u0131 vermir. Sad\u0259c\u0259, sahibkarlar g\u0259tirdikl\u0259ri mallar\u0131n \u0259v\u0259zind\u0259 bizim m\u0259hsullar\u0131 da g\u00f6nd\u0259rirl\u0259r ki, orada sat\u0131\u015f\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olsunlar. Geni\u015f bazar is\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 Rusiya olaraq qal\u0131r. Amma daha perspektivli bazarlar m\u00f6vcuddur.<\/p>\n<div class=\"google-auto-placed ap_container\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div id=\"aswift_9_host\"><strong>&#8211; M\u0259s\u0259l\u0259n, hans\u0131 bazarlar?<\/strong><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<p>&#8211; Avropa bazar\u0131. Biz bu g\u00fcn bilm\u0259liyik ki, n\u0259yi v\u0259 kim \u00fc\u00e7\u00fcn istehsal edirik. Avropa bazar\u0131 bu bax\u0131mdan \u00e7ox ciddidir. Hans\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 al\u0131c\u0131l\u0131q qabiliyy\u0259ti y\u00fcks\u0259kdirs\u0259, \u0259m\u0259k haqq\u0131 y\u00fcks\u0259k v\u0259 dayan\u0131ql\u0131d\u0131rsa, o \u00f6lk\u0259l\u0259r bizim \u00fc\u00e7\u00fcn daha c\u0259lbedici olmal\u0131d\u0131r. Biz el\u0259 bazarlar\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutmal\u0131y\u0131q ki, ora m\u0259hsul aparsaq, sat\u0131\u015f problemi olmas\u0131n.<\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259s, Erm\u0259nistan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan ixrac bazarlar\u0131n\u0131 diversifikasiya ed\u0259 bilibl\u0259rmi? Onlar Avropa \u00fc\u00e7\u00fcn keyfiyy\u0259tli, standartlara cavab ver\u0259n mal istehsal ed\u0259 bilirl\u0259rmi? Uzun m\u00fcdd\u0259tdir Q\u0259rb t\u0259\u015fkilatlar\u0131 il\u0259 i\u015fl\u0259yirl\u0259r, qrant al\u0131rlar, texnika v\u0259 texnologiya bax\u0131m\u0131ndan perspektivl\u0259r a\u00e7\u0131l\u0131b&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; M\u0259nim bir dostum var, Br\u00fcsseld\u0259 ya\u015fay\u0131r v\u0259 bu m\u00f6vzuda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259lumatl\u0131d\u0131r. O deyir ki, Erm\u0259nistan m\u0259hsullar\u0131 \u00e7ox g\u00f6z\u0259l qabla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 t\u0259qdim olunur. Onlar \u00f6zl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn istehsal etdikl\u0259rini bazarlara \u00e7\u0131xarma\u011f\u0131 bacar\u0131blar. H\u0259min m\u0259hsullar\u0131n al\u0131c\u0131s\u0131 yaln\u0131z erm\u0259nil\u0259r v\u0259 Qafqaz icmas\u0131 deyil, Q\u0259rbd\u0259 ya\u015fayan \u0259hali d\u0259 bu m\u0259hsullar\u0131 al\u0131r. G\u00fcrc\u00fcstan is\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, \u015f\u0259rab istehsal\u0131nda u\u011fur qazan\u0131b. G\u00fcrc\u00fc \u015f\u0259rab\u0131 Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 yax\u015f\u0131 qiym\u0259t\u0259 sat\u0131l\u0131r. Onlar \u015f\u0259rab\u00e7\u0131l\u0131q hesab\u0131na ixrac\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirib v\u0259 inki\u015faf etdirirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259s k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sind\u0259? M\u0259s\u0259l\u0259n, g\u00fcrc\u00fcl\u0259r subtropik meyv\u0259l\u0259ri daha \u00e7ox istehsal edirl\u0259r&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Onlar\u0131 da ixrac edirl\u0259r &#8211; mandarin, porta\u011fal v\u0259 s. Amma bu sah\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n potensial\u0131 daha g\u00fccl\u00fcd\u00fcr. Bizim \u0259razimiz daha b\u00f6y\u00fckd\u00fcr, imkanlar\u0131m\u0131z v\u0259 maliyy\u0259 resurslar\u0131m\u0131z daha geni\u015fdir. Az\u0259rbaycanda daha \u00e7ox kapital qoyulu\u015fu h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259, daha \u00e7ox m\u0259hsul istehsal oluna v\u0259 keyfiyy\u0259t\u0259 \u00f6n\u0259m veril\u0259 bil\u0259r. Erm\u0259nistanda v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstanda iqtisadiyyat z\u0259if oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn adamba\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n g\u00f6st\u0259ricil\u0259r Az\u0259rbaycandan y\u00fcks\u0259k g\u00f6r\u00fcns\u0259 d\u0259, \u00fcmumi imkanlar\u0131 m\u0259hduddur. Onlar daha \u00e7ox dig\u0259r sah\u0259l\u0259r\u0259 \u00f6n\u0259m verirl\u0259r. \u018fsas\u0259n heyvandarl\u0131qla v\u0259 bitki\u00e7ilikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olanlar\u0131n \u00e7oxu az\u0259rbaycanl\u0131lard\u0131r, bir qismi is\u0259 erm\u0259nil\u0259rdir. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, h\u0259min \u00f6lk\u0259l\u0259r k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131 daha \u00e7ox daxili t\u0259l\u0259bat\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istehsal edirl\u0259r. Az\u0259rbaycan is\u0259 bu g\u00fcn 2 milyard 500 milyon dollarl\u0131q yeyinti m\u0259hsullar\u0131 idxal edir. Meyv\u0259-t\u0259r\u0259v\u0259z idxal\u0131m\u0131z da artmaqdad\u0131r. Y\u0259ni ixrac artsa da, idxalda da art\u0131m davam edir v\u0259 \u0259sas\u0259n daxili bazar\u0131 t\u0259min etm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lir. Erm\u0259nil\u0259r v\u0259 g\u00fcrc\u00fcl\u0259r is\u0259 \u0259sas\u0259n daxili bazar\u0131 t\u0259min edir, art\u0131q m\u0259hsullar\u0131 olduqda dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 ixrac edirl\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, kartofu se\u00e7irl\u0259r, h\u0259min m\u0259hsulu istehsal edib ixrac edirl\u0259r. \u015e\u0259rab is\u0259 onlara daha \u00e7ox g\u0259lir g\u0259tirir, \u00e7\u00fcnki tez xarab olan m\u0259hsul deyil, uzun m\u00fcdd\u0259t saxlan\u0131la bilir. Y\u0259ni bazar\u0131 d\u00fczg\u00fcn \u00f6yr\u0259nm\u0259k, t\u0259l\u0259bi anlamaq vacibdir. Ona uy\u011fun da istehsal qurmaq olar. Amma Az\u0259rbaycan bu g\u00fcn yaln\u0131z \u00f6z bazar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istehsal ets\u0259 bel\u0259, imkanlar\u0131 \u00e7ox geni\u015fdir. \u00c7\u00fcnki bizim daxili bazar\u0131m\u0131z G\u00fcrc\u00fcstanla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 2,5 d\u0259f\u0259 b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Dem\u0259li, daxild\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r t\u0259l\u0259bat m\u00f6vcuddur. \u018flav\u0259 olaraq, emal sah\u0259miz d\u0259 inki\u015faf etdiril\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; 2.5 milyard dollarl\u0131q bazar \u0259sas\u0259n idxal hesab\u0131na t\u0259min olunur?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; B\u0259li. H\u0259m\u00e7inin biz \u0259t istehsal\u0131n\u0131 art\u0131rmal\u0131y\u0131q. \u018ft\u0259 t\u0259l\u0259bat\u0131n he\u00e7 olmasa, \u0259sas hiss\u0259sini \u00f6z\u00fcm\u00fcz \u00f6d\u0259m\u0259s\u0259k, ciddi problem olacaq. Buraya s\u00fcd\u0259 olan t\u0259l\u0259bat da daxildir. Yumurtaya da t\u0259l\u0259bat var, amma biz \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc yumurta il\u0259 tam t\u0259min ed\u0259 bilmirik. M\u0259s\u0259l\u0259n, haz\u0131rda istehsalda adamba\u015f\u0131na 193 \u0259d\u0259d yumurta d\u00fc\u015f\u00fcr. Halbuki normativ 290-d\u0131r, normal inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 is\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici 400-d\u00fcr. Bu, \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qdan deyil, istehsal imkanlar\u0131m\u0131z\u0131n m\u0259hdudlu\u011fundan ir\u0259li g\u0259lir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Bu, h\u0259m d\u0259 \u0259halinin iqtisadi v\u0259ziyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Al\u0131c\u0131l\u0131q qabiliyy\u0259tinin a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131 da n\u00fcanslardan biridir. H\u00f6kum\u0259tin iqtisadi siyas\u0259ti yaln\u0131z al\u0131c\u0131l\u0131q qabiliyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilm\u0259lidir. Biz k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259liyik. \u018fg\u0259r s\u0259naye v\u0259 \u0259rzaq istehsal\u0131n\u0131 art\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcn olsa, al\u0131c\u0131l\u0131q qabiliyy\u0259ti a\u015fa\u011f\u0131 olarsa, t\u0259l\u0259bat da olmayacaq v\u0259 istehsal dayanacaq. \u0130stehsal yaln\u0131z o halda davaml\u0131 olar ki, onun al\u0131c\u0131s\u0131 olsun. \u0130stehsal\u00e7\u0131 \u00f6z biznesini d\u0259 buna uy\u011fun qura bil\u0259r. Bu, kompleks yana\u015fma t\u0259l\u0259b edir. Az\u0259rbaycan \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259lidir ki, \u201cbiz d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259k, harada almaya ehtiyac varsa, ora apara bil\u0259rik\u201d. M\u0259s\u0259l\u0259n, alman\u0131n \u0259n keyfiyy\u0259tlisini \u0130taliya, Pol\u015fa v\u0259 Moldova kimi \u00f6lk\u0259l\u0259r istehsal edir. Onlar\u0131n keyfiyy\u0259ti il\u0259 r\u0259qab\u0259t aparmaq \u00e7\u0259tindir. Biz he\u00e7 olmasa, daxili bazar\u0131 t\u0259min etm\u0259liyik. B\u00fct\u00fcn \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131nda bu i\u015fi qurmaq vacibdir. \u018fg\u0259r hans\u0131sa fermer daha keyfiyy\u0259tli v\u0259 r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tli m\u0259hsul istehsal edirs\u0259, ona imkan yaratmaq laz\u0131md\u0131r ki, m\u0259hsulu bazara \u00e7\u0131xs\u0131n v\u0259 sat\u0131ls\u0131n.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"post-image-box-big\"><img decoding=\"async\" class=\"inside-photo aligncenter\" src=\"https:\/\/static.azpolitika.info\/storage\/news\/910f759309c6f409b56b8181ad395a50\/0d0588d7-6d06-487c-8ac0-412eec8b92cf.jpg\" alt=\"\" \/><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259s d\u00fcnya bazar\u0131na keyfiyy\u0259tli m\u0259hsul \u00e7\u0131xarmaq, y\u0259ni Rusiya bazar\u0131ndan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 potensial imkanlar var?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bizim imkanlar\u0131m\u0131z b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu imkanlardan istifad\u0259 olunmur. Birincisi, torpaq-iqlim \u015f\u0259raitimiz \u0259v\u0259zolunmazd\u0131r. Deyirl\u0259r ki, hava \u015f\u0259raiti d\u0259yi\u015fib, yayda istid\u0259n, yazda ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n qeyri-sabitliyind\u0259n \u015fikay\u0259t edirl\u0259r. Amma bu, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada ba\u015f verir. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin, iqlim \u015f\u0259raiti Az\u0259rbaycandan daha s\u0259rt olan Almaniyada orta hesabla h\u0259r hektardan 75 sentner bu\u011fda g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bizd\u0259 is\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici 30 sentnerdir. Niy\u0259 orada iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na ciddi t\u0259sir etmir? \u00c7\u00fcnki onlar bitkil\u0259ri uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131r, el\u0259 sortlar yeti\u015fdirirl\u0259r ki, stress amill\u0259r\u0259 d\u00f6z\u00fcml\u00fc, m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 y\u00fcks\u0259k olsun, x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 v\u0259 z\u0259r\u0259rvericil\u0259r\u0259 davaml\u0131 olsun. Biz bunu etm\u0259s\u0259k, \u0259lb\u0259tt\u0259, yaln\u0131z havan\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259m\u0259li olaca\u011f\u0131q. M\u00fctl\u0259q d\u0259yi\u015f\u0259n iqlim \u015f\u0259raitin\u0259 uy\u011fun sortlar, stress amill\u0259r\u0259 davaml\u0131 cins heyvanlar yeti\u015fdirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Yaln\u0131z bu yolla n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Az\u0259rbaycan\u0131n potensial\u0131 var, sad\u0259c\u0259, bu potensial i\u015f\u0259 sal\u0131nmal\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycanda vaxtil\u0259 bitki\u00e7ilikd\u0259 yeni sortlar yeti\u015fdir\u0259n aliml\u0259rimiz olub. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, onlar\u0131 da\u011f\u0131d\u0131blar. \u0130ndi h\u0259min aliml\u0259ri y\u0131\u011fmaq laz\u0131md\u0131r. Onlar\u0131n bilik v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259si var, yeni i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u0259 bil\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, kapital qoyulu\u015fu v\u0259 torpaqlar\u0131n m\u00fcnbitl\u0259\u015fdirilm\u0259si t\u0259l\u0259b olunur. Torpaqlar\u0131 b\u0259rbad hala sal\u0131blar, indi is\u0259 deyirl\u0259r ki, torpaq m\u00fcnbit deyil. B\u0259s torpa\u011f\u0131 bu hala kim sald\u0131? \u0130ndi onu yenid\u0259n m\u00fcnbit hala g\u0259tirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. B\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 torpaqlar\u0131n m\u00fcnbitliyi h\u0259m istifad\u0259, h\u0259m d\u0259 b\u0259rpa t\u0259dbirl\u0259ri il\u0259 qorunur. Paralel olaraq h\u0259m istifad\u0259, h\u0259m d\u0259 m\u00fcnbitl\u0259\u015fdirm\u0259 i\u015fl\u0259ri apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bundan ba\u015fqa, bizim z\u0259hm\u0259tke\u015f \u0259halimiz var. \u018fmin\u0259m ki, xalq\u0131m\u0131z \u00e7ox yarad\u0131c\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki ham\u0131m\u0131z k\u0259nd m\u00fchitind\u0259 b\u00f6y\u00fcm\u00fc\u015f\u00fck v\u0259 insanlar bilirl\u0259r, nec\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k laz\u0131md\u0131r. Sad\u0259c\u0259, onlara imkan verm\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u018fg\u0259r istehsala yard\u0131m ed\u0259 bilmirs\u0259ns\u0259, he\u00e7 olmasa bazara \u00e7\u0131x\u0131\u015fda mane\u0259 yaratma. \u018fg\u0259r istehsalda k\u00f6m\u0259k olunmursa, suvarma \u00fc\u00e7\u00fcn su \u0259ld\u0259 etm\u0259kd\u0259 d\u0259 \u00e7\u0259tinlik varsa, bu, inki\u015faf\u0131 l\u0259ngidir. Halbuki su el\u0259 bir resursdur ki, m\u00fctl\u0259q t\u0259min olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Az\u0259rbaycan\u0131n Rusiya bazar\u0131na ixrac dinamikas\u0131na baxanda m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcsb\u0259t meyll\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Valyuta g\u0259lirl\u0259ri d\u0259 \u0259sas\u0259n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n sat\u0131\u015f\u0131ndan formala\u015f\u0131r. Lakin b\u00f6y\u00fck art\u0131m yoxdur. Haz\u0131rda fermerl\u0259r \u0259sas\u0259n ba\u011f\u00e7\u0131l\u0131q t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131na kapital qoyublar v\u0259 onlar\u0131n da h\u0259d\u0259f bazar\u0131 Rusiyad\u0131r. Amma sual yaran\u0131r: bu bazar fermerl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r dayan\u0131ql\u0131d\u0131r v\u0259 yax\u0131n perspektivd\u0259 hans\u0131 s\u00fcrprizl\u0259r ola bil\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u018fsas problem odur ki, istehsal\u0131m\u0131z dayan\u0131ql\u0131 deyil. \u0130stehsal yaln\u0131z keyfiyy\u0259tli v\u0259 sabit olanda g\u00fcv\u0259nli olur. Torpaqlarda deqradasiya prosesi gedir, m\u0259hsuldarl\u0131q is\u0259 azal\u0131r. M\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n azalmas\u0131 o dem\u0259kdir ki, daha \u00e7ox x\u0259rc \u00e7\u0259kilir, amma daha az m\u0259hsul \u0259ld\u0259 edilir. N\u0259tic\u0259d\u0259 m\u0259hsulun maya d\u0259y\u0259ri art\u0131r v\u0259 r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259ti a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr. \u00dcst\u0259lik, Rusiyan\u0131n da al\u0131c\u0131l\u0131q qabiliyy\u0259ti z\u0259ifl\u0259yib. M\u00fcharib\u0259 bits\u0259 bel\u0259, Rusiya iqtisadiyyat\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131 bir ne\u00e7\u0259 il \u00e7\u0259k\u0259c\u0259k. \u00c7\u00fcnki h\u0259min sanksiyalar tez bir zamanda aradan qald\u0131r\u0131lmayacaq. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Rusiya bazar\u0131 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn uzunm\u00fcdd\u0259tli v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 se\u00e7im deyil. Bununla yana\u015f\u0131, su problemi d\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na ciddi t\u0259sir edir. Ya\u011f\u0131nt\u0131lardan sonra su ehtiyatlar\u0131n\u0131 b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 toplamaq v\u0259 fermerl\u0259rin suya olan t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131 100 faiz qar\u015f\u0131lamaq vacibdir. \u018fks halda, m\u0259hsul istehsal\u0131nda sabitlik \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmayacaq. B\u0259zi m\u0259hsullar\u0131n misal\u0131nda bunu g\u00f6rm\u0259k olar: m\u0259s\u0259l\u0259n, ke\u00e7\u0259n il badam 4 manat idi, indi 10 manatd\u0131r, amma al\u0131c\u0131s\u0131 yoxdur. \u00c7\u00fcnki istehsal azal\u0131r, qiym\u0259t art\u0131r, n\u0259tic\u0259d\u0259 bazarda balans pozulur. Eyni v\u0259ziyy\u0259ti f\u0131nd\u0131qda da m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, region \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 d\u0259 probleml\u0259r ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. M\u0259s\u0259l\u0259n, bir dostum var Qazax\u0131standan g\u0259lib. O deyir ki, Qazax\u0131standa yanacaq qiym\u0259tl\u0259ri Az\u0259rbaycandan 30\u201340 faiz ucuzdur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 orada mal \u0259tinin qiym\u0259ti Az\u0259rbaycandak\u0131ndan iki d\u0259f\u0259 a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki enerji qiym\u0259tl\u0259ri bizd\u0259n ucuzdur. Bu g\u00fcn \u0130randa k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlar \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r var. Bu da onlar\u0131n istehsal\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 daha g\u00fccl\u00fc edir. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, Az\u0259rbaycanda k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 siyas\u0259ti \u0259sasl\u0131 i\u015fl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmal\u0131, istehsal h\u0259cmi art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u018fvv\u0259lc\u0259 d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi il\u0259 proses\u0259 start verilm\u0259li, sonra is\u0259 t\u0259dric\u0259n bu yard\u0131mlar azald\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><span style=\"color: #ff9900;\"><strong>El\u00e7in R\u00fcst\u0259mli<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff9900;\"><strong>Elvin B\u0259ym\u0259mm\u0259dli<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff9900;\"><strong>\u201cAzPolitika.info\u201d<\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vahid M\u0259h\u0259rr\u0259mli: \u201cRusiya il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimiz g\u0259rginl\u0259\u015f\u0259rs\u0259, alternativ bazar tapa bilm\u0259y\u0259c\u0259yik\u201d &nbsp; &nbsp; \u201c\u018ft\u0259 t\u0259l\u0259bat\u0131n \u0259sas hiss\u0259sini \u00f6z\u00fcm\u00fcz \u00f6d\u0259m\u0259s\u0259k, ciddi problem olacaq\u201d &nbsp; K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259si \u00fczr\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f ekspert Vahid M\u0259h\u0259rr\u0259mli&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":51927,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,74],"tags":[],"class_list":["post-51926","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manset","category-musahib"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51926","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51926"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51926\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51929,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51926\/revisions\/51929"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/51927"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51926"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51926"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51926"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}