{"id":50675,"date":"2025-08-28T19:34:20","date_gmt":"2025-08-28T15:34:20","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=50675"},"modified":"2025-08-29T11:37:56","modified_gmt":"2025-08-29T07:37:56","slug":"omrun-yasil-yarpaqlari-qulu-m%c9%99h%c9%99rr%c9%99mli-yazir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=50675","title":{"rendered":"\u00d6mr\u00fcn ya\u015f\u0131l yarpaqlar\u0131&#8230;- Qulu M\u0259h\u0259rr\u0259mli yaz\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #0000ff;\"><strong>Avqustun 29-da uzun m\u00fcdd\u0259t respublika t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik orqanlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f d\u00f6vl\u0259t xadimi, \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131, publisist v\u0259 el a\u011fsaqqal\u0131 B\u0259xtiyar S\u00fcleymanl\u0131n\u0131n 100 ya\u015f\u0131 tamam olur. Bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259 professor Qulu M\u0259h\u0259rr\u0259mlinin yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edirik.<\/strong><\/span><\/p>\n<div class=\"nw_in_text clearfix\">\n<div class=\"font_scale clearfix\">\n<div><\/div>\n<div><strong>Az\u0259rbaycan.media<\/strong> bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259 professor Qulu M\u0259h\u0259rr\u0259mlinin yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir:<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\n<div>&#8220;H\u0259r k\u0259sin h\u0259yat\u0131 g\u00f6z qaba\u011f\u0131nda olan kitabd\u0131r. A\u011fl\u0131-qaral\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259ri olan bu kitab\u0131 Yaradan do\u011fulu\u015fdan sona kimi v\u0259r\u0259q-v\u0259r\u0259q yaz\u0131r. Yaz\u0131r v\u0259 h\u0259m d\u0259 bu \u00f6m\u00fcrd\u0259 h\u0259r insana bir missiya verir. T\u0259kc\u0259 bir n\u0259slin, bir elin-oban\u0131n deyil, b\u00fct\u00f6v bir m\u0259ml\u0259k\u0259tin iftixar\u0131 olan B\u0259xtiyar S\u00fcleymanl\u0131n\u0131n bu h\u0259yatda iki missiyas\u0131 var idi: s\u00f6z\u00fcn birba\u015fa m\u0259nas\u0131nda V\u0259t\u0259nin, xalq\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini qorumaq, ikincisi d\u0259\u00a0 b\u00f6y\u00fckl\u00fck v\u0259 a\u011fsaqqall\u0131q etm\u0259k.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Yaln\u0131z B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llim kimi ke\u015fmke\u015fli bir \u00f6m\u00fcr ya\u015fayan, h\u0259r add\u0131mda \u00e7\u0259tin s\u0131naqlarla \u00fcz-\u00fcz\u0259 g\u0259l\u0259n, odun-alovun i\u00e7ind\u0259n ke\u00e7ib polad kimi b\u0259rkiy\u0259n, \u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b \u015f\u0259raitl\u0259rd\u0259 bel\u0259 \u00f6z\u00a0 h\u0259yat ideallar\u0131na sadiq qalan, he\u00e7 vaxt v\u0259 he\u00e7 bir halda m\u00fcvazin\u0259tini itirm\u0259y\u0259n insanlar Tanr\u0131n\u0131n ona al\u0131n yaz\u0131s\u0131 kimi b\u0259x\u015f etdiyi bu missiyalar\u0131 yerin\u0259 yetir\u0259 bil\u0259rdi\u2026<\/div>\n<div><\/div>\n<div>B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llim xasiyy\u0259tc\u0259 \u00e7ox ciddi, b\u00f6y\u00fck m\u0259n\u0259vi g\u00fcc\u00fc olan s\u0259rt v\u0259 z\u0259hmli adam idi. Amma bu s\u0259rtlikl\u0259 yana\u015f\u0131 adam onun insani s\u0259mimiyy\u0259tin\u0259, mehribanl\u0131\u011f\u0131na, m\u00fclayim dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131na, s\u00f6zl\u0259ri nec\u0259 inc\u0259likl\u0259 se\u00e7ib i\u015fl\u0259tm\u0259sin\u0259, n\u0259zak\u0259tli davran\u0131\u015f\u0131na heyran olmaya bilmirdi. N\u00fcfuzedici dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, d\u0259mir m\u0259ntiqi, iti yadda\u015f\u0131, bir d\u0259 inc\u0259 yumoru adam\u0131 d\u0259rhal ovsunlay\u0131rd\u0131. K\u00f6hn\u0259 \u00e7ekist 95 ya\u015f\u0131nda da saat kimi d\u0259qiq v\u0259 intizaml\u0131 idi. G\u00fccl\u00fc h\u0259yat e\u015fqi vard\u0131. H\u0259r \u015feyd\u0259n \u00e7ox n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arpan is\u0259 onun parlaq \u015f\u0259xsiyy\u0259ti, bir d\u0259 h\u0259r add\u0131mda \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 ver\u0259n d\u00fcr\u00fcstl\u00fcy\u00fc idi. Onun l\u0259yaq\u0259t g\u00f6st\u0259ricisi kimi baxd\u0131\u011f\u0131 bu do\u011fru-d\u00fcr\u00fcstl\u00fck t\u0259kc\u0259 \u00e7ekist pe\u015f\u0259sind\u0259n qaynaqlanm\u0131rd\u0131, h\u0259m d\u0259\u00a0 n\u0259sild\u0259n, gend\u0259n, qandan g\u0259lirdi. Bir d\u0259 h\u0259yatda \u00e7ox \u015feyi B\u0259xiyar m\u00fc\u0259llimin \u00f6z h\u0259yat prinsipl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edirdi v\u0259 o, m\u0259nal\u0131 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn ya\u015f\u0131l yarpaqlara b\u0259nz\u0259y\u0259n h\u0259r an\u0131n\u0131 bu prinsipl\u0259rl\u0259 ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u00a0 \u00a0 \u00a0B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llim \u00e7ox maraql\u0131, film kimi cazib\u0259dar olan bir h\u0259yat yolu ke\u00e7mi\u015fdi. V\u0259 bu bar\u0259d\u0259 sual ver\u0259nd\u0259 \u00e7ox h\u0259v\u0259sl\u0259 dan\u0131\u015fard\u0131.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>1925-ci ild\u0259 Z\u0259ngilan rayonunun Bartaz k\u0259ndind\u0259 kas\u0131b bir ail\u0259d\u0259\u00a0 anadan olmu\u015fdu. El-obada n\u0259cib bir insan kimi tan\u0131nan atas\u0131 \u0130brahim ki\u015fi vaxtil\u0259 Bak\u0131da \u2013 milyon\u00e7u Ta\u011f\u0131yevin neft m\u0259d\u0259nl\u0259rind\u0259 f\u0259hl\u0259lik etmi\u015f, sonralar yenid\u0259n k\u0259nd\u0259 qay\u0131d\u0131b ev-e\u015fik qurmu\u015f, ail\u0259-u\u015faq sahibi olmu\u015fdu. Ail\u0259d\u0259 6 u\u015faq idil\u0259r, B\u0259xtiyar ikinci \u00f6vlad idi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 atas\u0131 v\u0259fat ed\u0259nd\u0259n sonra\u00a0 ail\u0259nin qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7\u0259km\u0259k onun da \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. Erk\u0259n ya\u015flar\u0131ndan z\u0259hm\u0259t\u0259 qatla\u015fmal\u0131 olmu\u015fdu, amma t\u0259hsilind\u0259n d\u0259 qalm\u0131rd\u0131. 14 ya\u015f\u0131 olanda k\u0259ndl\u0259rind\u0259ki yeddillik\u00a0 m\u0259kt\u0259bi bitirib\u00a0 Z\u0259ngilanda \u015f\u0259h\u0259r orta m\u0259kt\u0259bind\u0259 t\u0259hsilini davam etdirirdi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>B\u00f6y\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131. \u0130nsanlar h\u0259r add\u0131mda h\u0259yat\u0131n s\u0259rt \u00fcz\u00fc il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131rd\u0131lar, dolan\u0131\u015f\u0131q qay\u011f\u0131lar\u0131 \u00e7oxalm\u0131\u015f, g\u00fcn-g\u00fcz\u0259ran a\u011f\u0131rla\u015fm\u0131\u015fd\u0131. \u0130\u015fl\u0259m\u0259k v\u0259 ail\u0259ni doland\u0131rmaq laz\u0131m idi. 1942-ci ild\u0259 17 ya\u015fl\u0131 B\u0259xtiyar\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259 k\u0259ndl\u0259rind\u0259ki po\u00e7t b\u00f6lm\u0259sin\u0259 r\u0259is qoydular. \u0130\u015f bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcb bir az da ir\u0259li \u00e7\u0259kdil\u0259r, 1943-c\u00fc ilin fevral\u0131nda onu yax\u0131nl\u0131qdak\u0131 \u018fmirxanl\u0131 k\u0259nd m\u0259kt\u0259bin\u0259 direktor t\u0259yin etdil\u0259r. H\u0259min ilin sentyabr\u0131nda,\u00a0 \u00a0y\u0259ni 18 ya\u015f\u0131 tamam olandan bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn sonra is\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f v\u0259r\u0259q\u0259si alan kimi h\u0259rbi komissarl\u0131\u011fa yolland\u0131.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>General T.\u018fliyarb\u0259yovun komandanl\u0131q etdiyi 402-ci diviziyan\u0131n 839-cu alay\u0131nda bir m\u00fcdd\u0259t h\u0259rbi haz\u0131rl\u0131q ke\u00e7di,\u00a0 a\u011f\u0131r t\u0259lim-m\u0259\u015fql\u0259rd\u0259n sonra avtomat\u00e7\u0131 v\u0259 pulemyot\u00e7u kimi \u00f6n c\u0259bh\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rildi. Qafqaz h\u0259rbi dair\u0259sinin 191-ci ni\u015fan\u00e7\u0131 alay\u0131n\u0131n t\u0259kibind\u0259\u00a0 alman-fa\u015fistl\u0259ri il\u0259 qanl\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak etdi, m\u00fcharib\u0259 alovlar\u0131n\u0131n i\u00e7ind\u0259n sa\u011f-salamat \u015f\u0131xa bildi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>1945-ci ilin sentyabr\u0131nda ordudan t\u0259rxis olunan B\u0259xtiyar S\u00fcleymanl\u0131n\u0131 Z\u0259ngilan\u00a0 \u00a0rayon h\u0259rbi komissarl\u0131\u011f\u0131nda yaz\u0131-pozu i\u015fin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcrl\u0259r. Rus dilini yax\u015f\u0131 bilm\u0259yi kar\u0131na g\u0259lir, onu \u0259vv\u0259lc\u0259 m\u0259xfi i\u015fl\u0259r m\u00fcdiri, sonra is\u0259 \u015f\u00f6b\u0259 r\u0259isi t\u0259yin edirl\u0259r. \u0130\u015fl\u0259y\u0259-i\u015fl\u0259y\u0259 yar\u0131m\u00e7\u0131q qalm\u0131\u015f orta\u00a0 t\u0259hsilini d\u0259 davam etdirib tamamlay\u0131r. 1952-ci ild\u0259 d\u00f6vl\u0259t t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik orqanlar\u0131na xidm\u0259t\u0259 q\u0259bul olunur. Kiyev v\u0259 Da\u015fk\u0259nd \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Komit\u0259sin\u0131n (DTK) r\u0259hb\u0259r i\u015f\u00e7il\u0259rinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si kurslar\u0131nda ixtisas t\u0259hsili al\u0131r. 1962-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin h\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sini bitirir. 1987-ci il\u0259d\u0259k\u00a0 DTK-da m\u00fcxt\u0259lif m\u0259sul v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, rayon b\u00f6lm\u0259l\u0259rin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik edir, polkovnik-leytenant r\u00fctb\u0259sind\u0259 t\u0259qa\u00fcd\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r.\u00a0 Amma q\u0259lb\u0259n v\u0259 ruh\u0259n \u00e7ekist olan, daim \u00f6lk\u0259nin g\u00fcv\u0259nliyini v\u0259 xalq\u0131n m\u0259nafel\u0259rini d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n b\u00fct\u00fcn l\u0259yaq\u0259tli zabitl\u0259r kimi B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llim d\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son g\u00fcnl\u0259rin\u0259 kimi \u00f6z\u00fcn\u00fc xidm\u0259td\u0259ki h\u0259mkarlar\u0131 il\u0259 \u00e7iyin-\u00e7iyin\u0259, onlarla eyni s\u0131rada hiss edirdi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259lliml\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t adama\u00a0 b\u00f6y\u00fck z\u00f6vq verirdi, \u00e7ox s\u0259mimi insan idi, dan\u0131\u015f\u0131q v\u0259 davran\u0131\u015flar\u0131nda h\u0259r \u015fey t\u0259bii v\u0259 \u00fcr\u0259kd\u0259n g\u0259l\u0259n idi. N\u0259 deyirdis\u0259, n\u0259 add\u0131m at\u0131rd\u0131sa, ham\u0131s\u0131n\u0131 \u00fcr\u0259kd\u0259n, q\u0259lbd\u0259n g\u0259l\u0259n bir s\u0259mimiyy\u0259tl\u0259 ifad\u0259 edirdi. Vaxtil\u0259 bir yerd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 insanlara, dostluq etdiyi adamlara y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t verirdi. Bu bax\u0131mdan onun bir sistemd\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b yax\u015f\u0131 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 oldu\u011fu Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 x\u00fcsusi m\u0259h\u0259bb\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259si, onunla ba\u011fl\u0131 xatir\u0259l\u0259rini tez-tez dil\u0259 g\u0259tirm\u0259si h\u0259mi\u015f\u0259 diqq\u0259timi c\u0259lb edirdi. O, konyuktura adam\u0131 deyildi, \u015f\u0259raitin dikt\u0259sin\u0259 yox, \u00fcr\u0259yinin s\u0259sin\u0259 qulaq asar, ger\u00e7\u0259yi dem\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259zdi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259l\u0259 SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 ik\u0259n H.\u018fliyev\u0259\u00a0 qar\u015f\u0131 t\u0259zyiql\u0259r ba\u015flayanda B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llim b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 sevgisini gizl\u0259tmir, n\u00fcmayi\u015fkaran\u0259 \u015f\u0259kild\u0259 \u201cm\u0259n \u00f6z\u00fcm\u00fc Heyd\u0259r \u018fliyevin pe\u015f\u0259karl\u0131q m\u0259kt\u0259binin yetirm\u0259si say\u0131ram\u201d deyirdi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>1995-ci ilin avqustunda B\u0259xtiyar S\u00fcleymanl\u0131n\u0131n anadan olmas\u0131n\u0131n 70 ili tamam olurdu. Bu m\u00fcnasib\u0259til\u0259 Ming\u0259\u00e7evir \u015f\u0259h\u0259r \u0130cra Hakimiyy\u0259tinin s\u0259r\u0259ncam\u0131na \u0259sas\u0259n ona \u201c\u015e\u0259h\u0259rin f\u0259xri v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131\u201d ad\u0131 verilmi\u015fdi. B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llim bu diqq\u0259td\u0259n \u00e7ox m\u00fct\u0259\u0259ssir olmu\u015fdu, \u00e7\u00fcnki o, uzun ill\u0259r h\u0259min \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik orqan\u0131n\u0131na r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015f, Ming\u0259\u00e7evirin t\u0259r\u0259qqisi \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox z\u0259hm\u0259t \u00e7\u0259kmi\u015fdi. \u0130ndi n\u0259sill\u0259rin v\u0259 ictimai sisteml\u0259rin d\u0259yi\u015fdiyi bir vaxtda yada sal\u0131nmas\u0131 B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llimi \u00e7ox k\u00f6vr\u0259ltmi\u015fdi. \u201cS\u0131rf d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilikl\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011fundan bu orqanda i\u015fl\u0259m\u0259yin \u00f6z\u00fc b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259r\u0259fdir. D\u00f6vl\u0259t t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik orqanlar\u0131ndak\u0131 xidm\u0259timl\u0259 h\u0259r zaman q\u00fcrur duyuram\u201d &#8211; onun bu s\u00f6zl\u0259rind\u0259 z\u0259rr\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259 pafos yox idi. B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llim h\u0259r zaman bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnr v\u0259 bel\u0259 d\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131, \u00e7\u00fcnki ayd\u0131n m\u0259sl\u0259k sahibi, \u0259sl d\u00f6vl\u0259t adam\u0131 idi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>B\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 pe\u015f\u0259karl\u0131q v\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn i\u015f\u0259 s\u0259daq\u0259t \u00e7ox vacibdir, amma d\u00f6vl\u0259t t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi xidm\u0259tind\u0259 bunlar ikiqat-\u00fc\u00e7qat vacibdir, \u00e7\u00fcnki burada s\u00f6hb\u0259t bir adam\u0131n yox, milyonlar\u0131n v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin taleyind\u0259n gedir. B.S\u00fcleymanl\u0131 35 il fasil\u0259siz \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sistemind\u0259 m\u0259hz bu pe\u015f\u0259karl\u0131q v\u0259 s\u0259daq\u0259t prinsipi il\u0259\u00a0 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259m\u0259yi h\u0259r zaman y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilib, 40-a yax\u0131n d\u00f6vl\u0259t t\u0259ltifinin, orden-medallar\u0131n\u0131n, f\u0259xri-f\u0259rmanlar\u0131n\u0131n, says\u0131z-hesabs\u0131z t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcrnam\u0259l\u0259rinin olmas\u0131 t\u0259sad\u00fcfi deyildir. \u018fn b\u00f6y\u00fck t\u0259ltifini is\u0259 95 illik yubileyind\u0259 al\u0131b. Vaxtil\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131\u00a0 d\u00f6vl\u0259t t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi qurumu b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t v\u0259 iltifat g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llimi \u201cD\u00f6vl\u0259t t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik xidm\u0259tinin f\u0259xri \u0259m\u0259kda\u015f\u0131\u201d\u00a0 kimi \u015f\u0259r\u0259fli ada layiq g\u00f6r\u00fcb. Bu, h\u0259min sah\u0259d\u0259 \u00e7al\u0131\u015fanlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n y\u00fcks\u0259k f\u0259xri ad say\u0131l\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llim b\u00f6y\u00fck adam idi v\u0259 b\u00f6y\u00fck ideallarla ya\u015fay\u0131rd\u0131. Son ill\u0259rd\u0259 onun \u0259n b\u00f6y\u00fck ideal\u0131, gec\u0259-g\u00fcnd\u00fcz onun beynini m\u0259\u015f\u011ful ed\u0259n\u00a0 can\u0131-dild\u0259n sevdiyi V\u0259t\u0259nin bir par\u00e7as\u0131 olan Qaraba\u011f idi. X\u0259yal\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259n getm\u0259y\u0259n Z\u0259ngilan\u0131, do\u011fuldu\u011fu Bartaz k\u0259ndini, xidm\u0259t vaxt\u0131 qar\u0131\u015f-qar\u0131\u015f g\u0259zdiyi Qubadl\u0131n\u0131, La\u00e7\u0131n\u0131, \u015eu\u015fan\u0131, Xank\u0259ndini, A\u011fdam\u0131, K\u0259lb\u0259c\u0259ri, Xocav\u0259ndi, C\u0259bray\u0131l v\u0259 F\u00fczulini tez-tez xat\u0131rlay\u0131rd\u0131. Yurdun bu b\u0259nz\u0259rsiz incil\u0259rinin i\u015f\u011fal alt\u0131nda olmas\u0131, h\u0259l\u0259 \u00fcst\u0259lik Moskvaya arxalanan erm\u0259ni separat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n bu torpaqlardak\u0131 q\u0131c\u0131qland\u0131r\u0131c\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131 onu \u00e7ox \u00fcz\u00fcrd\u00fc. Amma o, ilahi f\u0259hml\u0259 ilahi \u0259dal\u0259t\u0259, onun varl\u0131\u011f\u0131na da inan\u0131rd\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 V\u0259t\u0259n torpaqlar\u0131n\u0131n\u00a0 bir g\u00fcn i\u015f\u011faldan azad olunaca\u011f\u0131na \u00e7ox inan\u0131rd\u0131, bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 ruhdan d\u00fc\u015f\u0259n el-oba adamlar\u0131na da bu inam\u0131 t\u0259lqin edirdi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u00a02020-ci il sentyabr\u0131n ax\u0131rlar\u0131nda \u0130kinci Qaraba\u011f sava\u015f\u0131 ba\u015flayanda B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llimi tan\u0131maq olmurdu, \u0259m\u0259lli-ba\u015fl\u0131 dir\u00e7\u0259lmi\u015fdi, xeyli cavanla\u015fm\u0131\u015f, h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rind\u0259\u00a0 q\u0259rib\u0259 bir \u015fuxluq yaranm\u0131\u015fd\u0131. Az\u0259rbaycan ordusunun ilk u\u011furlu h\u00fccumlar\u0131ndan sonra yer\u0259-g\u00f6y\u0259 s\u0131\u011fm\u0131rd\u0131. H\u0259r g\u00fcn biz dostlarla z\u0259ngl\u0259\u015f\u0259nd\u0259 \u201cindi g\u00f6r\u0259c\u0259ksiniz n\u0259l\u0259r olacaq, bu h\u0259na o h\u0259nadan deyil\u201d s\u00f6zl\u0259rini tez-tez i\u015fl\u0259dirdi. H\u0259rb\u00e7i oldu\u011fundan, h\u0259m d\u0259 siys\u0259ti yax\u015f\u0131 bildiyind\u0259n ba\u015flanm\u0131\u015f \u201cD\u0259mir yumruq\u201d \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131n nec\u0259 bit\u0259c\u0259yini B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llim f\u0259hml\u0259 duyurdu. Onun 44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u201cC\u0259bh\u0259y\u0259 yard\u0131m fondun\u201da\u00a0 pensiyas\u0131ndan y\u0131\u011f\u0131b toplad\u0131\u011f\u0131 10 min manat pul ke\u00e7irm\u0259sini e\u015fid\u0259nd\u0259 he\u00e7 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nm\u0259dim.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Tezlikl\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259c\u0259l z\u0259ngi \u00e7al\u0131nd\u0131, Zaman sahibi g\u0259lib yeti\u015fdi, B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llimin inand\u0131\u011f\u0131 ilahi \u0259dal\u0259t Z\u0259f\u0259r \u00e7ald\u0131, Az\u0259rbaycan ordusu d\u00fcnya h\u0259rb tarixin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259c\u0259k qeyri-adi \u0259m\u0259liyyatlarla i\u015f\u011fal alt\u0131nda olan \u0259razil\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcq\u0259dd\u0259s say\u0131lan \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rini d\u00fc\u015fm\u0259nd\u0259n azad etdi. O, Z\u0259ngilan\u0131n azad olunmas\u0131 x\u0259b\u0259rini b\u00f6y\u00fck h\u0259y\u0259canla qar\u015f\u0131lad\u0131, i\u00e7ind\u0259ki 30 illik torpaq h\u0259sr\u0259tinin gil\u0259-gil\u0259 \u0259rim\u0259sinin h\u0259zzini ya\u015fad\u0131. Onu s\u0131xan V\u0259t\u0259n niskilind\u0259n azad olub rahatland\u0131. O\u011flu Az\u0259r\u0259 \u201ch\u0259, haz\u0131rla\u015f\u0131n gedib bir o t\u0259r\u0259fl\u0259ri ziyar\u0259t ed\u0259k\u201d dedi. Amma getm\u0259k v\u0259 om\u00fcq\u0259dd\u0259s toprpaqlarla g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k qism\u0259t deyilmi\u015f, \u00e7\u00fcnki \u00f6lk\u0259d\u0259 pandemiyan\u0131n yeni dal\u011fas\u0131 ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 he\u00e7 kim, o c\u00fcml\u0259d\u0259n B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llim d\u0259 koronovirusun amans\u0131z h\u00fccumundan v\u0259 qara s\u00fcrprizl\u0259rind\u0259n s\u0131\u011forta olunmam\u0131\u015fd\u0131\u2026<\/div>\n<div><\/div>\n<div>B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llim pensiyaya \u00e7\u0131xandan sonra onunla tez-tez g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fck, maraql\u0131 s\u00f6hb\u0259tl\u0259rini dinl\u0259m\u0259k imkan\u0131m olurdu. Xatir\u0259l\u0259rini v\u0259 silsil\u0259 o\u00e7erkl\u0259r yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilirdim v\u0259 buna \u00e7ox sevinirdim, ona g\u00f6r\u0259 ki, bu ranqda bir adam\u0131n yazd\u0131qlar\u0131 bizim m\u00fcasir tariximizin \u00e7alarlar\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259c\u0259kdi. M\u0259tbuatda \u00e7\u0131xan yaz\u0131lar\u0131na rast g\u0259l\u0259nd\u0259 z\u0259ngl\u0259\u015fib fikir m\u00fcbadil\u0259si apar\u0131rd\u0131q. M\u0259qal\u0259l\u0259rini oxuyub r\u0259y bildirm\u0259yimd\u0259n m\u0259mnun olurdu. Bu yaz\u0131larda fakta, hadis\u0259y\u0259, reall\u0131\u011fa sadiq qalmaq, he\u00e7 n\u0259yi \u015fi\u015firtm\u0259d\u0259n olanlar\u0131 t\u0259sbit etm\u0259k istedad\u0131 B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llimin h\u0259m d\u0259 bir vacdanl\u0131 q\u0259l\u0259m sahibi olmas\u0131n\u0131n s\u00fcbutu idi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011fa, \u0259d\u0259biyyata v\u0259 maarif\u0259 meyilliliyi il\u0259 se\u00e7il\u0259n, daim elm v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t adamlar\u0131 il\u0259 \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 olan B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llim\u00a0 Az\u0259rbaycan Jurnalistl\u0259r Birliyinin (AJB) \u00fczv\u00fc idi. O, tan\u0131nm\u0131\u015f elm adamlar\u0131 olan Qulu X\u0259lilov v\u0259 Famil Mehdi il\u0259 dostluq ed\u0259r, M\u0259mm\u0259d X\u0259l\u0259fov, M\u0259mm\u0259dxan R\u0259sulov kimi b\u00f6y\u00fck h\u00fcquq\u015f\u00fcnaslarla birg\u0259 yol ged\u0259r, Tofiq Quliyev kimi b\u0259nz\u0259rsiz b\u0259st\u0259kar\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259bli\u011f ed\u0259r,\u00a0 ham\u0131n\u0131n \u201c\u00fcr\u0259kl\u0259r\u0259 nur sa\u00e7an m\u00f6min ki\u015fi\u201d sayd\u0131\u011f\u0131 m\u0259\u015fhur din adam\u0131 Seyid H\u0259s\u0259n A\u011fa\u00a0 il\u0259 \u015f\u0259xsi m\u00fcnasib\u0259t saxlayard\u0131. B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llim ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn maraql\u0131 insan idi, h\u0259mkarlar\u0131 v\u0259 dostlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259, qohum-\u0259qr\u0259bas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259. B\u00f6y\u00fckl\u0259r ona sevgi il\u0259 yana\u015f\u0131r, g\u0259ncl\u0259r is\u0259 b\u00fct kimi baxard\u0131.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llimin g\u00f6z\u0259l c\u0259h\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 g\u00f6rd\u00fckl\u0259rini, m\u00fc\u015fahid\u0259 v\u0259 q\u0259na\u0259tl\u0259rini yaz\u0131b tarixin\u00a0 yadda\u015f\u0131na h\u0259kk etm\u0259yi bacarmas\u0131 idi. Vaxta\u015f\u0131r\u0131 m\u0259tbuatda \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259si onu yarad\u0131c\u0131 insan kimi tan\u0131d\u0131rd\u0131.T\u0259sad\u00fcfi deyildir ki, m\u00fcxt\u0259lif q\u0259zetl\u0259rd\u0259 onun 100-d\u0259n \u00e7ox publisistik m\u0259qal\u0259si \u00e7ap olunmu\u015fdu. Bir ne\u00e7\u0259 kitab\u0131n m\u00fc\u0259llifi idi. H\u0259min kitablardan biri haqq\u0131nda ayr\u0131ca dan\u0131\u015fma\u011fa d\u0259y\u0259r, \u00e7\u00fcnki \u201c\u018fb\u0259diya\u015farlar\u201d adlanan h\u0259min kitab t\u0259kc\u0259 memuarlar v\u0259 o\u00e7erkl\u0259r toplusu deyil, h\u0259m d\u0259 ger\u00e7\u0259k tarixdir, daha do\u011frusu tarixin s\u00f6zl\u0259rd\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259n r\u0259ngidir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Bu kitab\u0131 oxuyandan sonra bir daha bu q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lirs\u0259n ki, tarix geni\u015f m\u0259nada d\u00fcnyan\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 b\u0259\u015f\u0259r \u00f6vladlar\u0131n\u0131n taleyind\u0259n b\u0259hs etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259qiq v\u0259 vicdanl\u0131 yaz\u0131lmal\u0131d\u0131r. Tarixin v\u0259 ke\u00e7mi\u015fin qaranl\u0131qlar\u0131nda qalan bir \u00e7ox hadis\u0259 v\u0259 tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin h\u0259yat\u0131 yaln\u0131z vicdanla q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131nd\u0131qda m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.\u00a0 Bax \u201c\u018fb\u0259diya\u015farlar\u201d kitab\u0131 insan\u0131n \u0259trafda ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri d\u0259rk etm\u0259sin\u0259 yard\u0131m ed\u0259n maraql\u0131 bir m\u0259nb\u0259dir, h\u0259m d\u0259\u00a0 tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r\u0259 kamil bir\u00a0 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7inin g\u00f6z\u00fc il\u0259 baxmaqd\u0131r. Bu kitabda toplanm\u0131\u015f ayr\u0131-ayr\u0131 xatir\u0259-o\u00e7erkl\u0259r, publisistik m\u0259qal\u0259l\u0259r m\u00fc\u0259llifin \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u015f\u0259xs\u0259n tan\u0131d\u0131\u011f\u0131, h\u0259yat\u0131 v\u0259 xidm\u0259ti t\u0259masda oldu\u011fu g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r haqq\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f t\u0259krars\u0131z bir topludur. Kitab m\u00fc\u0259llifin daim sevgi v\u0259 r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259 yad etdiyi \u201cD\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik memar\u0131 v\u0259 idar\u0259\u00e7ilik ustad\u0131 ulu \u00f6nd\u0259r\u201d adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev haqq\u0131nda xatir\u0259l\u0259rl\u0259 dolu maraql\u0131 yaz\u0131 il\u0259 ba\u015flay\u0131r. Daha sonra g\u00f6rk\u0259mli partiya v\u0259 d\u00f6vl\u0259t xadiiml\u0259ri olan \u018fbd\u00fcl Xal\u0131qov, \u0130smay\u0131l Say\u0131lov, M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fs\u0259dov, Vahid \u0130smay\u0131lov v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 haqq\u0131nda maraql\u0131 xatir\u0259-o\u00e7erkl\u0259r kitabda yer al\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Canl\u0131 bir dld\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f &#8220;\u018fb\u0259diya\u015farlar&#8221; kitab\u0131 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131 sah\u0259l\u0259rd\u0259 f\u0259rql\u0259n\u0259n b\u00f6y\u00fck pe\u015f\u0259karlar, xalq\u0131n v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin \u015f\u0259r\u0259finin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131na \u00e7evril\u0259n, \u00f6z parlaq \u0259m\u0259ll\u0259ri il\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 n\u00fcmun\u0259 olan insanlar\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131n bir n\u00f6v publisistik salnam\u0259sidir. Bu yaz\u0131larda zaman\u0131n canl\u0131 n\u0259f\u0259si duyulur. B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llimin bu kitab\u0131 t\u0259kc\u0259 d\u00fcnyag\u00f6rm\u00fc\u015f bir m\u00fcdrik m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7inin sevgi v\u0259\u00a0 k\u00f6n\u00fcl xo\u015flu\u011fu il\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 biblioqrafik faktlar, ibr\u0259tamiz h\u0259yat hekay\u0259tl\u0259ri, canl\u0131 epizodlar deyil, h\u0259m d\u0259 tarixin ab-havas\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n v\u0259 real faktlar \u0131sas\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f bir \u0259s\u0259rdir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Kitab q\u0259hramanlar\u0131n\u0131n bir \u00e7oxu (m\u0259s\u0259l\u0259n, professorlar Qulu X\u0259lilov, M\u0259mm\u0259d X\u0259l\u0259fov, C\u0259mil Say\u0131lov, b\u0259st\u0259kar Tofiq Quliyev v\u0259 b.) g\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259 Az\u0259rbaycan elminin v\u0259 \u00e7ax\u015fax\u0259li m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin canl\u0131 t\u0259msil\u00e7il\u0259ri olan, \u0259n ba\u015fl\u0131cas\u0131 is\u0259 milli ruhu da\u015f\u0131yan, onu g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131racaq g\u00f6rk\u0259mli yarad\u0131c\u0131 simalard\u0131r. Bel\u0259 g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n b\u0259hs ed\u0259n kitab, h\u0259m d\u0259 ona g\u00f6r\u0259 maraqla oxunur ki, hadis\u0259l\u0259rin i\u00e7\u0259risind\u0259 olan m\u00fc\u0259llif m\u00fcdrik insanlar\u0131n dilind\u0259n \u00e7\u0131xan k\u0259lamlar\u0131 \u0259n inc\u0259 detallarla yerli-yerind\u0259 i\u015fl\u0259d\u0259 bilib. Q\u0259hr\u0259manlar\u0131n\u0131n ayr\u0131-ayr\u0131 sah\u0259l\u0259ri t\u0259msil etm\u0259si d\u0259 kitab\u0131n oxunaql\u0131l\u0131\u011f\u0131na t\u0259sir edib. \u018flb\u0259tt\u0259, \u0259sas odur ki, bu q\u0259hr\u0259manlar\u0131n h\u0259r birinin h\u0259yat\u0131 bu v\u0259 ya ba\u015fqa epizodunda m\u00fc\u0259llifin \u00f6m\u00fcr yolu il\u0259 k\u0259si\u015fir. B\u0259xtiyar S\u00fcleymanl\u0131 b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u015firin t\u0259hkiy\u0259si il\u0259 oxucuya \u00e7atd\u0131r\u0131r v\u0259 bel\u0259likl\u0259 kitab\u0131n t\u0259sir g\u00fcc\u00fcn\u00fc qat-qat art\u0131r\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llim h\u0259yatda rastla\u015fd\u0131\u011f\u0131, birg\u0259 f\u0259aliyy\u0259td\u0259n tan\u0131d\u0131\u011f\u0131, V\u0259t\u0259n \u00fc\u00e7\u00fcn qiym\u0259tli hesab etdiyi g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r, tan\u0131nm\u0131\u015f insanlar haqq\u0131nda yaz\u0131b onlar\u0131n xatir\u0259sini \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirm\u0259yi vacib hesab edirdi. Onun ayd\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00f6z \u0259m\u0259ll\u0259ri il\u0259 V\u0259t\u0259nin \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259nm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259nl\u0259r, xalq\u0131na ba\u015fucal\u0131\u011f\u0131 g\u0259tir\u0259nl\u0259r insanlar\u0131n xatir\u0259sin\u0259 h\u0259kk olunaraq \u0259b\u0259diya\u015farl\u0131q qazan\u0131rlar. Bu g\u00fcn B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llim \u00f6z\u00fc d\u0259 h\u0259min o \u0259b\u0259diya\u015farlar s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. \u018fb\u0259diyy\u0259t\u0259 qovu\u015fsa da \u00f6z ibr\u0259tamiz h\u0259yat\u0131, n\u00fcmun\u0259vi \u015f\u0259xsiyy\u0259ti v\u0259 i\u015f\u0131ql\u0131 \u0259m\u0259ll\u0259ri il\u0259 daim onu sev\u0259nl\u0259rin yadda\u015f\u0131nda ya\u015fay\u0131r, ehtiramla yad olunur.&#8221;<\/div>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<\/div>\n<div><strong>Az\u0259rbaycan.media<\/strong><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Avqustun 29-da uzun m\u00fcdd\u0259t respublika t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik orqanlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f d\u00f6vl\u0259t xadimi, \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131, publisist v\u0259 el a\u011fsaqqal\u0131 B\u0259xtiyar S\u00fcleymanl\u0131n\u0131n 100 ya\u015f\u0131 tamam olur. Bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259 professor Qulu M\u0259h\u0259rr\u0259mlinin yaz\u0131s\u0131n\u0131&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":50678,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[63,1],"tags":[],"class_list":["post-50675","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dbiyyat","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50675","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50675"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50675\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50690,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50675\/revisions\/50690"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/50678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50675"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50675"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50675"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}