{"id":50203,"date":"2025-08-23T17:55:57","date_gmt":"2025-08-23T13:55:57","guid":{"rendered":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=50203"},"modified":"2025-08-23T17:56:02","modified_gmt":"2025-08-23T13:56:02","slug":"l%c9%99n%c9%99t%c9%99-g%c9%99l%c9%99ydi-37-ci-ili-etibar-ebilov","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azerbaycan.media\/?p=50203","title":{"rendered":"L\u0259n\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259ydi 37-ci ili&#8230; &#8211; Etibar \u018fB\u0130LOV"},"content":{"rendered":"<blockquote>\n<h4>Bir ail\u0259nin faci\u0259si<\/h4>\n<\/blockquote>\n<div class=\"news_text\">\n<p>&#8230;Yen\u0259 d\u0259 bo\u011fucu \u00f6sk\u00fcr\u0259k&#8230; El\u0259 \u00f6sk\u00fcr\u0259k idi ki, sanki n\u0259f\u0259si bir daha geri qay\u0131tmayacaq&#8230; Bir m\u00fcdd\u0259t ke\u00e7di. \u00d6sk\u00fcr\u0259k ax\u0131r ki, k\u0259sdi. Sin\u0259si x\u0131\u015f\u0131lday\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>&#8211; Yox. \u00f6lm\u0259y\u0259c\u0259m m\u0259n. Allah \u00f6l\u00fcm\u00fc d\u0259 m\u0259n\u0259 \u00e7ox g\u00f6r\u00fcr. Bu n\u0259 \u0259zabd\u0131, ay Allah?!<\/p>\n<p>Zeyn\u0259b \u00e7ar\u0259siz-\u00e7ar\u0259siz, \u00e7arpay\u0131da yuma\u011fa d\u00f6nm\u00fc\u015f, q\u0131r\u0131\u015f-q\u0131r\u0131\u015f d\u0259risi s\u00fcm\u00fcy\u00fcn\u0259 yap\u0131\u015fm\u0131\u015f qar\u0131ya bax\u0131rd\u0131. Onun qocaya yaz\u0131\u011f\u0131 g\u0259lirdi. Ne\u00e7\u0259 g\u00fcn idi ki, bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 idi. Art\u0131q bo\u011faz\u0131ndan su da ke\u00e7mirdi.<\/p>\n<p>&#8211; He\u00e7 kim qalmad\u0131 bizd\u0259n. Atam\u0131n soyu m\u0259niml\u0259 sona \u00e7at\u0131r. Atam\u0131n n\u0259 g\u00fcnah\u0131 vard\u0131 ki?.. Torpaq o S\u0259m\u0259di, \u018fjd\u0259ri nec\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fc g\u00f6r\u0259s\u0259n?..<\/p>\n<p>&#8211; G\u00fclsura xala, az fikirl\u0259\u015f o haqda. &#8211; Zeyn\u0259b bilmirdi qar\u0131 onun dediyini e\u015fidir, ya yox.<\/p>\n<p>-37-ni l\u0259n\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259ydi. Atam\u0131n n\u0259 g\u00fcnah\u0131 vard\u0131 ki?.. O Tal\u0131b\u0131 n\u0259 tan\u0131y\u0131rd\u0131 atam?! Yaz\u0131q Tal\u0131b\u0131n n\u0259 g\u00fcnah\u0131 vard\u0131 ki?<\/p>\n<p>Ax\u0131r ki, susdu. N\u0259f\u0259si d\u0259 sakitl\u0259\u015fdi. Sin\u0259sind\u0259ki x\u0131\u015f\u0131lt\u0131 da azald\u0131. Dey\u0259s\u0259n, qoca yuxuya getmi\u015fdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>O hadis\u0259 1937-ci ilin noyabr\u0131nda olmu\u015fdu. Gec\u0259d\u0259n \u0259s\u0259n soyuq k\u00fcl\u0259k s\u0259h\u0259r\u0259 yax\u0131n qarl\u0131 \u00e7ov\u011funa \u00e7evrilmi\u015fdi. Art\u0131q s\u0259h\u0259r 9-a yax\u0131n k\u00fcl\u0259k d\u0259, qar da k\u0259smi\u015fdi. Amma m\u00f6hk\u0259m \u015faxta var idi. Qar az ya\u011fm\u0131\u015fd\u0131 dey\u0259 yeri tam \u00f6rtm\u0259mi\u015fdi.<\/p>\n<p>\u018fv\u0259z i\u015f\u0259 gedirdi. &#8220;\u00c7apayev&#8221; ad\u0131na bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q kolxozunun bal\u0131q duzlama sexinin briqadiri olan \u018fv\u0259z, kolxozun d\u00f6rdotaql\u0131 binas\u0131na az qalm\u0131\u015f, uzaqdan g\u0259l\u0259n qara ma\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fc. S\u0259h\u0259r tezd\u0259n bu n\u0259 ma\u015f\u0131n idi bel\u0259?..<\/p>\n<p>Ma\u015f\u0131n n\u0259hay\u0259t, g\u0259lib onun q\u0259n\u015f\u0259rind\u0259 dayand\u0131. S\u00fcr\u00fcc\u00fc il\u0259 birlikd\u0259 \u00fc\u00e7 n\u0259f\u0259r idil\u0259r. Arxada \u0259yl\u0259\u015fmi\u015f adam qap\u0131n\u0131 a\u00e7d\u0131. Ba\u015f\u0131na \u00fcz\u00fcn dimdikli qara kepka qoymu\u015fdu:<\/p>\n<p>&#8211; Ay yolda\u015f, Tapd\u0131\u011f\u0131n evi hans\u0131d\u0131r? &#8211; dey\u0259 soru\u015fdu.<\/p>\n<p>Adam\u0131n salams\u0131z-kalams\u0131z, bir q\u0259d\u0259r d\u0259 amiran\u0259 dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 \u018fv\u0259zin xo\u015funa g\u0259lm\u0259di.<\/p>\n<p>&#8211; \u018fvv\u0259la, sabah\u0131n xeyir.<\/p>\n<p>&#8211; S\u0259nd\u0259n s\u00f6z soru\u015furam, a ki\u015fi, &#8211; Ma\u015f\u0131ndak\u0131 ar\u0131q adam hirsl\u0259 \u018fv\u0259zin s\u00f6z\u00fcn\u00fc a\u011fz\u0131nda qoydu.<\/p>\n<p>\u018fv\u0259z yaln\u0131z indi, ir\u0259lid\u0259 oturmu\u015f ikinci adama n\u0259z\u0259r sald\u0131. \u0130r\u0259lid\u0259 oturmu\u015f adam \u015fi\u015fman birisi idi. O da eyni il\u0259 arxada oturan adam kimi ba\u015f\u0131na uzun dimdikli kepka qoymu\u015fdu. D\u00fcz ir\u0259liy\u0259 bax\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>&#8211; Burada iki Tapd\u0131q var, &#8211; \u018fv\u0259z d\u0259 bu salams\u0131z-kalams\u0131z, ac\u0131ql\u0131-hirsli adam\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tind\u0259n incimi\u015f kimi, hirsl\u0259 cavab verdi. &#8211; Hans\u0131n\u0131 soru\u015fursan s\u0259n?<\/p>\n<p>&#8211; Tal\u0131bovu, &#8211; ir\u0259lid\u0259ki adam cavab verdi. H\u0259min adam\u0131n l\u0259hc\u0259sind\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 bilinirdi.<\/p>\n<p>&#8211; O m\u00fc\u0259llimi deyirs\u0259n?.. Bax o ev. &#8211; \u018fv\u0259z qar\u015f\u0131dak\u0131 dikdird\u0259 birotaql\u0131, birp\u0259nc\u0259r\u0259li, \u00fcst\u00fc qam\u0131\u015fla \u00f6rt\u00fclm\u00fc\u015f daxman\u0131 g\u00f6st\u0259rdi. &#8211; Amma o indi evd\u0259 olmaz ki.<\/p>\n<p>&#8211; Harda olar b\u0259s? &#8211; Arxadak\u0131 nazik b\u0131\u011fl\u0131 adam amiran\u0259 \u015f\u0259kild\u0259 soru\u015fdu.<\/p>\n<p>&#8211; Harda olacaq? M\u00fc\u0259llim dem\u0259yin n\u0259di, m\u00fc\u0259llimin harada olma\u011f\u0131n\u0131 soru\u015fm\u0131\u011f\u0131n n\u0259?!<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259kt\u0259b uzaqd\u0131?<\/p>\n<p>&#8211; Uzaq niy\u0259 olur. M\u0259kt\u0259bimiz d\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr buradan. Bax, o taxta bina.<\/p>\n<p>&#8211; Gedib Tal\u0131b\u0131 \u00e7a\u011f\u0131ra bil\u0259rs\u0259n?<\/p>\n<p>\u018fv\u0259zin onsuz da bu adamlardan xo\u015fu g\u0259lm\u0259mi\u015fdi: &#8211; M\u0259nim i\u015fim-g\u00fcc\u00fcm var, i\u015f adam\u0131yam m\u0259n, &#8211; hirsl\u0259 dill\u0259ndi. &#8211; \u0130ki add\u0131m yoldu. Alt\u0131n\u0131zda da ma\u015f\u0131n.<\/p>\n<p>&#8211; Qap\u0131n\u0131 \u00f6rt. &#8211; \u0130r\u0259lid\u0259 \u0259yl\u0259\u015f\u0259n, adamdan \u00e7ox da\u015f heyk\u0259l\u0259 b\u0259nz\u0259y\u0259n \u015fi\u015fman adam arxada \u0259yl\u0259\u015f\u0259n adama s\u0259sl\u0259ndi.<\/p>\n<p>Ma\u015f\u0131n\u0131n qap\u0131s\u0131 \u00f6rt\u00fcld\u00fc. \u018fv\u0259z he\u00e7 ma\u015f\u0131n\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259sini d\u0259 g\u00f6zl\u0259m\u0259di. Kolxoza t\u0259r\u0259f yol ald\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>&#8211; Kim idi onlar? &#8211; Kolxoz s\u0259dri S\u0259m\u0259d, bayaqdan p\u0259nc\u0259r\u0259d\u0259n \u018fv\u0259zl\u0259 nam\u0259lum adamlara tama\u015fa edirdi. \u018fv\u0259z \u0259ll\u0259rini otaqda yanan odun sobas\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 tutdu:<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259n n\u0259 bilim, kim idil\u0259r?! Amma \u00fczd\u0259n adama ox\u015fay\u0131rd\u0131lar. Adam\u0131n n\u0259 salam\u0131 var, n\u0259 k\u0259lam\u0131 var. &#8211; \u018fv\u0259z sanki \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 deyinirdi. &#8211; C\u0259h\u0259nn\u0259m, he\u00e7 olmasa, xo\u015f \u00fcz\u00fcn olsun. O da yox.<\/p>\n<p>&#8211; N\u0259 deyirdil\u0259r ax\u0131?<\/p>\n<p>&#8211; Tapd\u0131q m\u00fc\u0259llimi soru\u015furdular.<\/p>\n<p>&#8211; Neynirdil\u0259r Tapdiq m\u00fc\u0259llimi?<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259n n\u0259 bilim. &#8211; \u018fv\u0259zin dilxor\u00e7ulu\u011fu h\u0259l\u0259 d\u0259 ke\u00e7m\u0259mi\u015fdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>He\u00e7 bir saat ke\u00e7m\u0259mi\u015f b\u00fct\u00fcn k\u0259nd\u0259 x\u0259b\u0259r yay\u0131ld\u0131 ki, Tapd\u0131q m\u00fc\u0259llimi tutublar. Bak\u0131dan ma\u015f\u0131nla iki \u00e7ekist g\u0259lib,Tapd\u0131q m\u00fc\u0259llimi onlar h\u0259bs edibl\u0259r.<\/p>\n<p>&#8211; Neynib ki,Tapd\u0131q m\u00fc\u0259llim?<\/p>\n<p>&#8211; O sakit adam idi.<\/p>\n<p>&#8211; Yaz\u0131\u011f\u0131n bizim k\u0259nd\u0259 g\u0259ldiyi he\u00e7 d\u00f6rd ay deyildi.<\/p>\n<p>&#8211; G\u00f6r\u0259s\u0259n, n\u0259 g\u00fcnah\u0131 varm\u0131\u015f?<\/p>\n<p>&#8211; Y\u0259qin n\u0259s\u0259 g\u00fcnah\u0131 varm\u0131\u015f ki, tutublar. Yoxsa, bo\u015f yer\u0259 adam tutarlar?<\/p>\n<p>Ax\u015fama q\u0259d\u0259r k\u0259ndd\u0259 bel\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259r g\u0259zdi.<\/p>\n<p>Tapd\u0131q m\u00fc\u0259llim he\u00e7 bural\u0131 deyildi. G\u0259nc\u0259d\u0259n idi. \u0130nstitutu bitir\u0259nd\u0259n sonra, t\u0259yinatla bu k\u0259nd\u0259 m\u00fc\u0259llim g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdil\u0259r. M\u0259d\u0259ni, savadl\u0131, xo\u015f t\u0259bi\u0259tli bir adamd\u0131. Deyirdil\u0259r, \u015feir d\u0259 yaz\u0131r. Q\u0259zetl\u0259rd\u0259 \u015feirl\u0259ri d\u0259 \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. 22 ya\u015f\u0131 yenic\u0259 tamam olmu\u015fdu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>\u018fv\u0259z ev\u0259 ax\u015fam g\u0259ldi. Hava qaralm\u0131\u015fd\u0131. Kerosin lampas\u0131n\u0131n i\u015f\u0131\u011f\u0131nda 9 ya\u015fl\u0131 q\u0131z\u0131 G\u00fclsura d\u0259rs kitab\u0131n\u0131 oxuyurdu. Arvad\u0131 Su\u011fra ki\u00e7ik taxta k\u0259tild\u0259n qalx\u0131b i\u00e7\u0259risind\u0259 yem\u0259k olan, \u0259traf\u0131 hisli qazan\u0131 q\u0131zd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn oca\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 qoydu.<\/p>\n<p>&#8211; Ata, Tapd\u0131q m\u00fc\u0259llimi tutdular. Biz\u0259 d\u0259rs ke\u00e7\u0259nd\u0259. \u0130ki n\u0259f\u0259r sinf\u0259 girdi. Tapd\u0131q m\u00fc\u0259llim\u0259 &#8220;bir d\u0259qiq\u0259 bay\u0131ra \u00e7\u0131x&#8221; dedil\u0259r. Tapd\u0131q m\u00fc\u0259llim \u00e7\u0131xd\u0131. Bir az ke\u00e7\u0259nd\u0259n sonra p\u0259nc\u0259r\u0259d\u0259n g\u00f6rd\u00fck Tapd\u0131q m\u00fc\u0259llimi ma\u015f\u0131na mindirib apard\u0131lar. \u018fv\u0259zin o\u011flu, alt\u0131nc\u0131 sinifd\u0259 oxuyan Tahir birn\u0259f\u0259s\u0259, bayaqdan \u00fcr\u0259yind\u0259 d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 t\u0259krarlad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 az qala \u0259zb\u0259rl\u0259diyi s\u00f6zl\u0259ri atas\u0131na s\u00f6yl\u0259di. U\u015faq o q\u0259d\u0259r h\u0259y\u0259canl\u0131 idi ki, dan\u0131\u015fanda b\u0259zi s\u00f6zl\u0259ri iki-\u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 t\u0259krar edirdi.<\/p>\n<p>&#8211; Bilir\u0259m, &#8211; \u018fv\u0259z yor\u011fun-yor\u011fun dill\u0259ndi.<\/p>\n<p>&#8211; Ata&#8230;<\/p>\n<p>&#8211; N\u0259di?<\/p>\n<p>&#8211; Deyirl\u0259r, Tal\u0131b m\u00fc\u0259llim \u015fpion imi\u015f?<\/p>\n<p>&#8211; Q\u0259l\u0259t edirl\u0259r. &#8211; \u018fv\u0259z s\u0259sini qald\u0131rd\u0131, &#8211; Sabahk\u0131 d\u0259rsini \u00f6yr\u0259nmis\u0259n? &#8211; \u018fv\u0259z o\u011fluna \u00e7\u0259p\u0259ki n\u0259z\u0259r sald\u0131. Hirsl\u0259ns\u0259 d\u0259, \u0259s\u0259bl\u0259rini cilovlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. &#8211; Axmaq-axmaq s\u00f6zl\u0259r dan\u0131\u015fmaqdansa, d\u0259rsl\u0259rini oxu&#8230;<\/p>\n<p>Su\u011fra g\u0259lib yenid\u0259n \u0259ri il\u0259 \u00fczb\u0259\u00fcz ki\u00e7ik k\u0259tilin \u00fcst\u00fcnd\u0259 \u0259yl\u0259\u015fdi:<\/p>\n<p>&#8211; Do\u011frudan, ay \u018fv\u0259z, n\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259di bu?<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259n n\u0259 bilim. S\u0259h\u0259r h\u0259min adamlar\u0131 birinci m\u0259n g\u00f6rd\u00fcm, birinci m\u0259n\u0259 rast g\u0259ldil\u0259r. He\u00e7 adam kimi adam da deyildil\u0259r. M\u0259niml\u0259 el\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar, el\u0259 bil m\u0259nim d\u0259d\u0259min onlar\u0131n d\u0259d\u0259l\u0259rin\u0259 borcu olub&#8230;<\/p>\n<p>&#8211; H\u00f6kum\u0259t adamlar\u0131d\u0131r. H\u00f6kum\u0259t adamlar\u0131 nec\u0259 dan\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r ki?..<\/p>\n<p>&#8211; Yax\u015f\u0131, yax\u015f\u0131. Dur yem\u0259yi \u00e7\u0259k, g\u00f6r\u00fcm.<\/p>\n<p>Su\u011fra qalxd\u0131.<\/p>\n<p>Bir azdan ail\u0259 s\u00fcfr\u0259 arxas\u0131nda \u015fam yem\u0259yini yeyirdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>\u018fv\u0259zin h\u0259yat\u0131n\u0131 b\u00fcsb\u00fct\u00fcn d\u0259yi\u015f\u0259n g\u00fcnl\u0259r d\u0259 h\u0259min g\u00fcnd\u0259n sonra ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>S\u0259h\u0259r Su\u011fra u\u015faqlar\u0131n\u0131n \u00e7ay-\u00e7\u00f6r\u0259yini verib m\u0259kt\u0259b\u0259 yola sald\u0131. Bir azdan \u018fv\u0259z d\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259yini yeyib, \u00e7ay\u0131n\u0131 i\u00e7\u0259r\u0259k qal\u0131n k\u00fcrk\u00fcn\u00fc geyindi v\u0259 i\u015f\u0259 g\u0259ldi.<\/p>\n<p>S\u0259drin otag\u0131na gir\u0259rk\u0259n hesabdar \u018fjd\u0259ri d\u0259 s\u0259drin ota\u011f\u0131nda g\u00f6rd\u00fc. S\u0259m\u0259dl\u0259, \u018fjd\u0259r n\u0259 bar\u0259d\u0259s\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. \u018fv\u0259zin i\u00e7\u0259ri girm\u0259sil\u0259 s\u00f6zl\u0259rini k\u0259sm\u0259l\u0259ri bir oldu.<\/p>\n<p>&#8211; Sabah\u0131n\u0131z xeyir, &#8211; \u018fv\u0259zin d\u00fcn\u0259nki dilxor\u00e7ulu\u011fu nisb\u0259t\u0259n ke\u00e7ib gets\u0259 d\u0259, Tal\u0131b m\u00fc\u0259llim\u0259 g\u00f6r\u0259 narahatl\u0131\u011f\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 qal\u0131rd\u0131. Fikirli idi. &#8211; S\u0259m\u0259d, Tapd\u0131q m\u00fc\u0259llimd\u0259n bir x\u0259b\u0259r yoxdu?<\/p>\n<p>S\u0259m\u0259d z\u0259ndl\u0259 \u018fv\u0259z\u0259 bax\u0131b:<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259nd\u0259n niy\u0259 soru\u015fursan ki? &#8211; dedi.<\/p>\n<p>&#8211; Dedim, b\u0259lk\u0259 s\u0259n bir x\u0259b\u0259r bil\u0259s\u0259n.<\/p>\n<p>S\u0259m\u0259d &#8220;he\u00e7 n\u0259 bilmir\u0259m&#8221; m\u0259nas\u0131nda ba\u015f\u0131n\u0131 t\u0259rp\u0259tdi.<\/p>\n<p>&#8211; Dilini udmusan? &#8211; \u018fv\u0259z hikk\u0259li-hikk\u0259li dill\u0259ndi. &#8211; S\u0259nd\u0259n s\u00f6z soru\u015furam, niy\u0259 adam kimi cavab vermirs\u0259n?<\/p>\n<p>Bir k\u0259ndd\u0259 do\u011fulsalar da, u\u015faql\u0131qlar\u0131, g\u0259nclikl\u0259ri, ah\u0131l \u00e7a\u011flar\u0131 bir yerd\u0259 ke\u00e7s\u0259 d\u0259, \u018fv\u0259zin S\u0259m\u0259dl\u0259 aras\u0131 yox idi. Ac\u0131\u011f\u0131 g\u0259lirdi S\u0259m\u0259dd\u0259n. S\u0259m\u0259d \u0259ld\u0259n d\u0259, g\u00f6zd\u0259n d\u0259 \u0259yri adam idi. Yeniyetm\u0259lik ya\u015flar\u0131nda bu naqisliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u018fv\u0259z S\u0259m\u0259di bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 d\u00f6ym\u00fc\u015fd\u00fc d\u0259. Amma d\u00fcz deyirl\u0259r ki, qozbeli q\u0259bir d\u00fcz\u0259ld\u0259r. \u0130ndinin \u00f6z\u00fcnd\u0259 d\u0259 S\u0259m\u0259din kolxozda i\u015fl\u0259y\u0259n qad\u0131nlara bax\u0131\u015flar\u0131nda bir naqislik g\u00f6r\u00fcrd\u00fc \u018fv\u0259z. \u018fjd\u0259r kolxozun m\u00fchasib\u0131 i\u015fl\u0259yirdi. \u018fjd\u0259rin vasit\u0259si il\u0259 S\u0259m\u0259d kolxozdan pul da m\u0259nims\u0259yirdi. \u018flb\u0259tt\u0259, bu m\u0259nims\u0259m\u0259d\u0259n \u018fjd\u0259r\u0259 d\u0259 pay d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. \u018fv\u0259z bunu bilirdi. H\u0259tta bu \u0259m\u0259lin\u0259 g\u00f6r\u0259 S\u0259m\u0259d\u0259 bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 t\u0259pinmi\u015fdi d\u0259:<\/p>\n<p>&#8211; El\u0259 el\u0259m\u0259 katib\u0259 deyim. Yaz\u0131qsan. Balalar\u0131n var. S\u0259ni bura ona g\u00f6r\u0259 qoymay\u0131blar ki, d\u00f6vl\u0259td\u0259n o\u011furluq ed\u0259s\u0259n. \u018fjd\u0259rin a\u011f\u0131l\u0131 yoxdu. N\u0259 deyirs\u0259n, onu edir. Yaz\u0131qs\u0131n\u0131z. \u00d6z\u00fcn\u00fc d\u0259 b\u0259db\u0259xt ed\u0259rs\u0259n, onu da. \u018fl \u00e7\u0259kin bu \u0259m\u0259linizd\u0259n.<\/p>\n<p>M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 S\u0259m\u0259d d\u0259, \u018fjd\u0259r d\u0259 \u00fczd\u0259 b\u00fcruz\u0259 verm\u0259s\u0259l\u0259r d\u0259, h\u0259mi\u015f\u0259 \u00e7\u0259kindikl\u0259ri, qorxduqlar\u0131 \u018fv\u0259z\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n kimi bax\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>G\u00fcnorta Su\u011fran\u0131 kolxozun h\u0259y\u0259tind\u0259 g\u00f6r\u0259nd\u0259, \u018fv\u0259z o d\u0259qiq\u0259 hiss etdi ki, n\u0259s\u0259 yax\u015f\u0131 olmayan bir hadis\u0259 ba\u015f verib. Su\u011fra h\u0259l\u0259m-h\u0259l\u0259m onun i\u015f yerin\u0259 g\u0259lm\u0259zdi.<\/p>\n<p>&#8211; N\u0259 olub? &#8211; \u018fv\u0259z h\u0259y\u0259canla arvad\u0131ndan soru\u015fdu.<\/p>\n<p>&#8211; Ev\u0259 ged\u0259k.<\/p>\n<p>&#8211; Evd\u0259 n\u0259 olub ki?<\/p>\n<p>&#8211; Evd\u0259 bil\u0259rs\u0259n.<\/p>\n<p>&#8211; N\u0259 \u00fcr\u0259yimi \u00fcz\u00fcrs\u0259n. Evd\u0259 n\u0259 olub ax\u0131?. U\u015faqlara n\u0259 olub?..<\/p>\n<p>&#8211; U\u015faqlara he\u00e7 n\u0259 olmay\u0131b. Amma ev\u0259 ged\u0259k.<\/p>\n<p>Evin\u0259 q\u0259d\u0259r olan yolu nec\u0259 g\u0259ldi, x\u0259b\u0259ri olmad\u0131. N\u0259f\u0259sini k\u00fcr\u0259yind\u0259n al\u0131rd\u0131. Daxmas\u0131na gir\u0259nd\u0259, o\u011flu Tahirin aln\u0131nda, \u00fcz\u00fcnd\u0259 qan izl\u0259rini g\u00f6r\u0259nd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc lap itirdi. Tahir a\u011flay\u0131b yorulmu\u015fdu, i\u00e7ini \u00e7\u0259kirdi.<\/p>\n<p>&#8211; N\u0259 olub buna?<\/p>\n<p>&#8211; \u00d6z\u00fcnd\u0259n soru\u015f. &#8211; Su\u011fra da hirsli idi.<\/p>\n<p>&#8211; N\u0259 olub?!! &#8211; O\u011flunun \u00fcst\u00fcn\u0259 q\u0131\u015fq\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>&#8211; Ata, &#8211; Tahir i\u00e7ini \u00e7\u0259k\u0259-\u00e7\u0259k\u0259 dill\u0259ndi: &#8211; Ata, s\u0259n demaqosan?<\/p>\n<p>&#8211; N\u0259?!!<\/p>\n<p>&#8211; Eyvaz deyir ki, s\u0259nin atan demaqodur. O q\u0259d\u0259r u\u015fa\u011f\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 dedi. Dedi Tapd\u0131q m\u00fc\u0259llimi atan tutdurub. Bak\u0131dan g\u0259l\u0259n \u00e7ekistl\u0259ri d\u0259 atan \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b. Onlara b\u0259l\u0259d\u00e7ilik edib.<\/p>\n<p>&#8211; Q\u0259l\u0259t edir Eyvaz! Ba\u015f\u0131n\u0131 da da\u015fa \u00e7\u0131rp\u0131r! &#8211; \u018fs\u0259bd\u0259n az qal\u0131rd\u0131 \u018fv\u0259zin \u00fcr\u0259yi partlas\u0131n.<\/p>\n<p>&#8211; \u018fl\u0259sg\u0259r d\u0259 o dediyini deyir.<\/p>\n<p>&#8211; Biqeyr\u0259tl\u0259r. Nam\u0259rdl\u0259r. &#8211; \u018fv\u0259z qeyzl\u0259 dill\u0259ndi. Amma bu s\u00f6zl\u0259ri Tahirl\u0259 sava\u015fan, onun \u00fcz-g\u00f6z\u00fcn\u00fc qana bulayan Eyvaz\u0131n, \u018fl\u0259sg\u0259rin \u00fcnvan\u0131na yox, Eyvaz\u0131n atas\u0131 S\u0259m\u0259din, \u018fl\u0259sg\u0259rin atas\u0131 \u018fjd\u0259rin \u00fcnvan\u0131na deyirdi.<\/p>\n<p>H\u0259min g\u00fcn i\u015f\u0259 qay\u0131tmad\u0131. \u018fvv\u0259l ist\u0259di S\u0259m\u0259dgil\u0259, sonra da \u018fjd\u0259rgil\u0259 getsin, di\u015finin dibind\u0259n \u00e7\u0131xan\u0131 onlara desin. Amma Su\u011fra qoymad\u0131.<\/p>\n<p>&#8211; S\u0259s\u0259 salma, &#8211; dedi. &#8211; Gedib \u0259ll\u0259\u015f\u0259rs\u0259n, camaat da f\u0259rli deyil. Dey\u0259rl\u0259r ki, g\u00fcnah\u0131 yoxdusa, niy\u0259 iki u\u015fa\u011f\u0131n s\u00f6z\u00fcnd\u0259n bel\u0259 \u0259s\u0259bil\u0259\u015fib \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p>Arvad\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fc \u018fv\u0259zin a\u011fl\u0131na batsa da, narahatl\u0131\u011f\u0131 azalmad\u0131, \u0259ksin\u0259, gec\u0259ni yata bilm\u0259di, s\u0259h\u0259ri dirig\u00f6zl\u00fc a\u00e7d\u0131. Kolxoza h\u0259mi\u015f\u0259kind\u0259n tez g\u0259ldi.<\/p>\n<p>S\u0259m\u0259dl\u0259 el\u0259 yolda qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131:<\/p>\n<p>&#8211; U\u015fa\u011f\u0131n n\u0259 q\u0259l\u0259tdi el\u0259yib? Onun a\u011fz\u0131n\u0131n zibilidi o s\u00f6z?<\/p>\n<p>&#8211; N\u0259 olub ki? &#8211; S\u0259m\u0259d he\u00e7 n\u0259d\u0259n x\u0259b\u0259ri yoxmu\u015f kimi dill\u0259ndi.<\/p>\n<p>&#8211; Eyvaz\u0131n a\u011fz\u0131n\u0131n zibilidi o s\u00f6z?<\/p>\n<p>&#8211; Hans\u0131 s\u00f6z?<\/p>\n<p>&#8211; \u00d6z\u00fcn\u00fc artistliy\u0259 qoyma.<\/p>\n<p>&#8211; He\u00e7 n\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u00fcr\u0259m, &#8211; S\u0259m\u0259din \u00f6z\u00fcn\u00fc h\u0259r \u015feyd\u0259n x\u0259b\u0259rsiz kimi aparmas\u0131 \u018fv\u0259zi lap h\u00f6vs\u0259l\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xard\u0131.<\/p>\n<p>&#8211; \u018fjd\u0259rin o\u011flu il\u0259 s\u0259nin o\u011flun&#8230; &#8211; \u018fv\u0259z hirsl\u0259ndikc\u0259 s\u00f6zl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 rabit\u0259ni d\u0259 itirirdi, &#8211; u\u015fa\u011fa deyibl\u0259r. Niy\u0259 o s\u00f6z\u00fc deyibl\u0259r u\u015fa\u011fa?!<\/p>\n<p>\u0130\u015f\u0259 g\u0259l\u0259n i\u015f\u00e7il\u0259r onlar\u0131n \u0259traf\u0131na y\u0131\u011f\u0131l\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p>&#8211; N\u0259 deyibl\u0259r ki? &#8211; S\u0259m\u0259d yen\u0259 d\u0259 he\u00e7 n\u0259d\u0259n x\u0259b\u0259rsiz adamlar kimi dill\u0259ndi.<\/p>\n<p>&#8211; Tapd\u0131q m\u00fc\u0259llimi m\u0259n tutdurmu\u015fam?!! &#8211; Art\u0131q hissl\u0259rini cilovlaya bilm\u0259y\u0259n \u018fv\u0259zin \u0259s\u0259bi, gur s\u0259si yax\u0131nl\u0131qdak\u0131 d\u0259nizin dalgalar\u0131nda \u0259ks-s\u0259da verdi &#8211; NKV-d\u0259n \u00e7ekistl\u0259ri k\u0259nd\u0259 m\u0259n \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015fam?<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259n n\u0259 bilim? &#8211; S\u0259m\u0259d bu s\u00f6z\u00fc el\u0259 m\u0259z\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 dedi ki, \u0259trafda onlara tama\u015fa ed\u0259nl\u0259rin bir ne\u00e7\u0259si \u018fv\u0259zin n\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259s\u0259bi v\u0259 g\u0259rgin oldu\u011funa baxmayaraq, S\u0259m\u0259din m\u0259z\u0259li s\u0259s tonuna \u00f6zl\u0259rini saxlaya bilm\u0259yib x\u0131s\u0131nca g\u00fcld\u00fcl\u0259r d\u0259. Amma adamlar i\u00e7\u0259risind\u0259 olan \u018fjd\u0259r q\u0259h-q\u0259h\u0259 \u00e7\u0259kib g\u00fcld\u00fc v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc \u0259l\u0259 ala bilm\u0259y\u0259n \u018fv\u0259z:<\/p>\n<p>&#8211; Ay k\u00f6p\u0259k o\u011flu, &#8211; deyib S\u0259m\u0259din sif\u0259tin\u0259 var g\u00fcc\u00fc il\u0259 bir \u015fill\u0259 \u00e7\u0259kdi. Q\u0259fil z\u0259rb\u0259nin t\u0259sirind\u0259n S\u0259m\u0259d m\u00fcvazin\u0259tini itirub yer\u0259 y\u0131x\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Camaat mane olmasayd\u0131, Allah bilir, \u018fv\u0259z orada S\u0259m\u0259di n\u0259 g\u00fcn\u0259 salacaqd\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>S\u0259h\u0259ri \u018fv\u0259zi milis idar\u0259sin\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131lar. Sonra m\u0259hk\u0259m\u0259 oldu&#8230; \u018fv\u0259z\u0259 45 g\u00fcnl\u00fck h\u0259bs c\u0259zas\u0131 k\u0259sdil\u0259r.<\/p>\n<p>45 g\u00fcnd\u0259n sonra \u018fv\u0259z rayon m\u0259rk\u0259zind\u0259ki milis idar\u0259sinin qazamat\u0131ndan \u00e7\u0131xanda, k\u0259nd camaat\u0131 onun ad\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259lin\u0259 bir s\u00f6z art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. K\u0259nd camaat\u0131 indi ona &#8220;demaqo \u018fv\u0259z&#8221; deyirdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Camaat\u0131n a\u011fz\u0131n\u0131 y\u0131\u011fmaq olmaz. \u018fv\u0259z qalan \u00f6mr\u00fcn\u00fc bu ad alt\u0131nda ya\u015fad\u0131. Daha u\u015faqlar\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 birba\u015fa yox, atalar\u0131n\u0131n t\u0259z\u0259 ad\u0131 il\u0259 yada sal\u0131rd\u0131lar:<\/p>\n<p>&#8211; Demaqo \u018fv\u0259zin o\u011flu.<\/p>\n<p>&#8211; Demaqo \u018fv\u0259zin q\u0131z\u0131.<\/p>\n<p>\u018fv\u0259z \u00f6z\u00fcn\u00fc n\u0259 q\u0259d\u0259r \u015fax, q\u00fcrurlu tutsa da, olmurdu. Kolxozda, k\u0259ndd\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259rd\u0259 olan h\u00f6km\u00fc qalmam\u0131\u015fd\u0131. H\u0259bsd\u0259n sonra onu v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad etmi\u015fdil\u0259r. \u0130ndi o, f\u0259hl\u0259 i\u015fl\u0259yirdi.<\/p>\n<p>Hikk\u0259li bir u\u015faq olan Tahir u\u015faqlarla t\u0259masdan qa\u00e7\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Q\u0131z\u0131 G\u00fclsura b\u00f6y\u00fcd\u00fckc\u0259, g\u00fcn\u00fc-g\u00fcnd\u0259n g\u00f6z\u0259ll\u0259\u015firdi. K\u0259ndd\u0259 o yara\u015f\u0131qda q\u0131z, b\u0259lk\u0259 d\u0259 yox idi.<\/p>\n<p>Tahir m\u0259kt\u0259bi bitir\u0259n ili h\u0259rbi xidm\u0259t\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ld\u0131. Art\u0131q \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Ne\u00e7\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin, k\u0259ndin almanlardan geri al\u0131nmas\u0131nda i\u015ftirak etdi. Berlin\u0259 q\u0259d\u0259r gedib \u00e7\u0131xd\u0131. R\u0259\u015fad\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 ordenl\u0259r, medallar ald\u0131. Amma m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra k\u0259ndl\u0259rin\u0259 qay\u0131tmad\u0131. Sora\u011f\u0131 gah Voronejd\u0259n, gah Saratovdan, gah da Odessadan g\u0259ldi.<\/p>\n<p>M\u00fcharib\u0259 qurtarm\u0131\u015fd\u0131. M\u00fchar\u0131b\u0259d\u0259n sa\u011f \u00e7\u0131xanlar k\u0259nd\u0259 qay\u0131tm\u0131\u015fd\u0131lar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>1948-ci ild\u0259 \u018fv\u0259zin bir o\u011flu da d\u00fcnyaya g\u0259ldi. Ad\u0131n\u0131 C\u0259f\u0259r qoydular.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>G\u00fclsuran\u0131n tay-tu\u015flar\u0131 olan q\u0131zlar\u0131n evl\u0259rinin qap\u0131lar\u0131n\u0131 el\u00e7il\u0259r bir-bir d\u00f6ym\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Amma, g\u00f6z\u0259l-g\u00f6y\u00e7\u0259k G\u00fclsuran\u0131n ad\u0131n\u0131 bir n\u0259f\u0259r d\u0259 olsun \u00e7\u0259k\u0259n olmad\u0131. G\u00fclsuran\u0131n tay-tu\u015flar\u0131 ail\u0259 qurdular. G\u00fclsuran\u0131n ad\u0131n\u0131 is\u0259, hans\u0131 evd\u0259 \u00e7\u0259kdil\u0259rs\u0259, dodaq b\u00fczd\u00fcl\u0259r. &#8220;Demaqoqun q\u0131z\u0131n\u0131 o\u011fluma ala bilm\u0259r\u0259m&#8221;, dedil\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>\u0130kinci o\u011flu do\u011fulandan sonra, Su\u011fra \u00e7ox ya\u015famad\u0131.<\/p>\n<p>C\u0259f\u0259r bac\u0131s\u0131 G\u00fclsuran\u0131n \u00fcmidin\u0259 qaldi. C\u0259f\u0259ri o b\u00f6y\u00fctd\u00fc. \u018fv\u0259z art\u0131q d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. T\u0259qa\u00fcd\u0259 \u00e7\u0131xandan sonra evd\u0259n bay\u0131ra \u00e7\u0131xm\u0131rd\u0131. \u018fvv\u0259ll\u0259r u\u015faqlar\u0131na son d\u0259r\u0259c\u0259 t\u0259l\u0259bkar olan, h\u0259r \u015feyl\u0259 maraqlanan, k\u0259ndin xeyrind\u0259-\u015f\u0259rind\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 \u00f6nd\u0259 olan \u018fv\u0259z, indi h\u0259r \u015fey\u0259 bigan\u0259 idi. Bir radio alm\u0131\u015fd\u0131. Ancaq mu\u011famat \u00e7al\u0131nanda qulaq asard\u0131 radioya. H\u0259r mu\u011fama qulaq asanda da x\u0131s\u0131n-x\u0131s\u0131n, d\u0259rdli-d\u0259rdli a\u011flayard\u0131. \u0130ll\u0259r ke\u00e7dikc\u0259 ona qoyulan ayaman\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131, ba\u015fqa bir d\u0259rd \u00fcst\u0259l\u0259yir, onu i\u00e7in-i\u00e7in yand\u0131r\u0131rd\u0131. O\u011ful d\u0259rdi. Atas\u0131na g\u00f6r\u0259 do\u011fma yurdundan perik d\u00fc\u015f\u0259n o\u011flu Tahirin d\u0259rdi.<\/p>\n<p>Bir g\u00fcn s\u0259h\u0259r, onlar\u0131n evind\u0259n g\u0259l\u0259n G\u00fclsuran\u0131n \u00fcr\u0259k par\u00e7alayan s\u0259si b\u00fct\u00fcn k\u0259ndi ba\u015f\u0131na g\u00f6t\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>Camaat bir-birind\u0259n: &#8220;N\u0259 olub?&#8221; dey\u0259 soru\u015fdular.<\/p>\n<p>&#8211; Demaqo \u018fv\u0259z gec\u0259 yat\u0131b, s\u0259h\u0259r durmay\u0131b.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>C\u0259f\u0259r art\u0131q g\u0259lib 15 ya\u015f\u0131na \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131. Rayon m\u0259rk\u0259zind\u0259ki x\u0259st\u0259xanada xadim\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n, \u0259vv\u0259lki g\u00f6z\u0259lliyind\u0259n \u0259s\u0259r-\u0259lam\u0259t qalmayan qar\u0131m\u0131\u015f bac\u0131s\u0131 G\u00fclsura il\u0259 s\u00f6hb\u0259t edirdil\u0259r:<\/p>\n<p>&#8211; Bu g\u00fcn az qala Xudayar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u0259c\u0259kdim.<\/p>\n<p>&#8211; Niy\u0259 ki?.<\/p>\n<p>&#8211; S\u00f6z\u00fcm\u00fcz \u00e7\u0259p g\u0259ldi.<\/p>\n<p>&#8211; N\u0259 \u00fcst\u0259?<\/p>\n<p>&#8211; D\u0259rsd\u0259 heyv\u0259r\u0259-heyv\u0259r\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131, ona g\u00f6r\u0259.<\/p>\n<p>&#8211; M\u00fc\u0259llim sinifd\u0259 yox idi?<\/p>\n<p>&#8211; Yox.<\/p>\n<p>&#8211; Fikir verm\u0259.<\/p>\n<p>&#8211; Nec\u0259 fikir verm\u0259yim? Sinifd\u0259 o q\u0259d\u0259r q\u0131z var, bu da a\u011fz\u0131n\u0131 qoyub Allah yoluna. \u018fd\u0259bsiz- \u0259d\u0259bsiz dan\u0131\u015f\u0131r. Deyir\u0259m, s\u0259sini k\u0259s. &#8211; C\u0259f\u0259r bird\u0259n-bir\u0259 \u0259s\u0259bil\u0259\u015fdi. &#8211; \u0130\u00e7\u0259rid\u0259 bu q\u0259d\u0259r q\u0131z var deyir\u0259m&#8230; Bu al\u00e7aq da&#8230;<\/p>\n<p>C\u0259f\u0259r s\u00f6z\u00fcn\u00fcn gerisini dey\u0259 bilm\u0259di. Dey\u0259 bilm\u0259di ki, Xudayar o q\u0259d\u0259r u\u015fa\u011f\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 ona:<\/p>\n<p>&#8211; Demaqoqun o\u011flu n\u0259 vaxtdan qeyr\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n olub? &#8211; cavab\u0131n\u0131 verib. C\u0259f\u0259r o q\u0259d\u0259r q\u00fcrurlu idi ki, atas\u0131 haqq\u0131nda e\u015fitd\u0131y\u0131 k\u00f6n\u00fcl dar\u0131xd\u0131r\u0131c\u0131 s\u00f6hb\u0259tl\u0259ri he\u00e7 k\u0259s\u0259, h\u0259tta \u00f6z do\u011fma bac\u0131s\u0131na bel\u0259 s\u00f6yl\u0259m\u0259yi \u015f\u0259nin\u0259 s\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131rm\u0131rdi. V\u0259 atas\u0131 haqq\u0131nda \u00fcr\u0259k dar\u0131xd\u0131r\u0131c\u0131 s\u00f6z dey\u0259nl\u0259rin cavab\u0131n\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 \u00f6z\u00fc verirdi; d\u0259xli yoxdu, ya \u00f6z\u00fcnd\u0259n ya\u015fl\u0131 olsun, ya da \u00f6z ya\u015f\u0131d\u0131 olsun. S\u00f6zl\u0259 laz\u0131m olanlara s\u00f6zl\u0259, yumruqla laz\u0131m olanlara yumruqla.<\/p>\n<p>&#8211; Amma \u00e7\u0259n\u0259sin\u0259 saz bir yumruq ili\u015fdirdim al\u00e7a\u011f\u0131n. &#8211; C\u0259f\u0259rin Xudayara qar\u015f\u0131 olan hirsi h\u0259l\u0259 d\u0259 soyumam\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>C\u0259f\u0259r o q\u0259d\u0259r ciddi idi ki, G\u00fclsura qorxuya d\u00fc\u015fd\u00fc:<\/p>\n<p>&#8211; S\u0259ni d\u0259 \u015f\u0259rl\u0259y\u0259rl\u0259r, C\u0259f\u0259r.<\/p>\n<p>&#8211; \u015e\u0259rl\u0259sinl\u0259r d\u0259.Bel\u0259 ya\u015famaq olar?..<\/p>\n<p>15 ya\u015fl\u0131 u\u015fa\u011f\u0131n h\u0259yatdan bel\u0259 bezar olmas\u0131 G\u00fclsuran\u0131n \u00fcr\u0259yini qorun-qorun yand\u0131r\u0131rd\u0131. Amma b\u00fcruz\u0259 verm\u0259di.<\/p>\n<p>&#8211; Bizim d\u0259d\u0259miz m\u0259rd ki\u015fi olub, C\u0259f\u0259r.<\/p>\n<p>&#8211; B\u0259s bu s\u00f6z-s\u00f6hb\u0259t n\u0259di?<\/p>\n<p>&#8211; S\u0259n\u0259 ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131\u015fam. S\u0259m\u0259dl\u0259 \u018fjd\u0259rin b\u00f6htan\u0131na d\u00fc\u015fd\u00fc ki\u015fi. S\u0259m\u0259dl\u0259 \u018fjd\u0259ri h\u0259r g\u00f6r\u0259nd\u0259 ist\u0259yir\u0259m onlar\u0131 \u00f6z\u00fcm bo\u011fub \u00f6ld\u00fcr\u0259m.<\/p>\n<p>&#8211; Onlar\u0131 \u00f6z\u00fcm \u00f6ld\u00fcr\u0259c\u0259m!<\/p>\n<p>&#8211; Aman\u0131n g\u00fcn\u00fcd\u00fc, C\u0259f\u0259r, m\u0259n\u0259 yaz\u0131\u011f\u0131n g\u0259lsin&#8230;<\/p>\n<p>&#8211; Yax\u015f\u0131, o Tapd\u0131q m\u00fc\u0259llim ki, deyirl\u0259r, guya d\u0259d\u0259miz onu sat\u0131b. Sonra ondan bir x\u0259b\u0259r olmad\u0131?.. G\u0259l\u0259rdi k\u0259nd\u0259, camaat\u0131 ba\u015fa salard\u0131 ki, m\u0259ni \u018fv\u0259z satmay\u0131b.<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259n d\u0259 \u00e7ox soraqlad\u0131m onu.1956-c\u0131 ild\u0259n sonra bildim onun aqib\u0259tini. 37-ci ild\u0259 onu da g\u00fcll\u0259l\u0259yibl\u0259r. Guya T\u00fcrkiy\u0259nin agenti imi\u015f.<\/p>\n<p>&#8211; Adam fikirl\u0259\u015f\u0259nd\u0259 az qal\u0131r d\u0259li ola &#8211; C\u0259f\u0259r ya\u015f\u0131na uyu\u015fmayan k\u0259d\u0259rli s\u0259sl\u0259 dill\u0259ndi.<\/p>\n<p>&#8211; L\u0259n\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259ydi 37-ni&#8230; N\u0259 q\u0259d\u0259r adam\u0131n \u00f6mr\u00fcn\u0259 son qoydu. N\u0259 q\u0259d\u0259r insan\u0131 g\u00f6z\u00fcya\u015fl\u0131 qoydu. N\u0259 q\u0259d\u0259r insan Sibir \u015faxtalar\u0131nda can verdi. N\u0259 q\u0259d\u0259r evl\u0259ri da\u011f\u0131td\u0131. Bizim d\u0259 evimizi 37 y\u0131xd\u0131, C\u0259f\u0259r.<\/p>\n<p>G\u00fclsura q\u0259fil dayand\u0131. B\u0259dbin dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n C\u0259f\u0259r\u0259 a\u011f\u0131r t\u0259sir ed\u0259c\u0259yind\u0259n qorxurmu\u015f kimi kar\u0131xd\u0131. Amma bu bir anl\u0131q oldu:<\/p>\n<p>&#8211; Ancaq s\u0259n \u00fcr\u0259yini s\u0131xma. G\u00f6r\u0259rs\u0259n, ax\u0131r\u0131 yax\u015f\u0131 olacaq. Yax\u015f\u0131 g\u00fcnl\u0259rimiz \u00e7ox olacaq. T\u0259ki s\u0259n ruhdan d\u00fc\u015fm\u0259.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>\u0130ll\u0259r ke\u00e7di. Amma o yax\u015f\u0131 g\u00fcnl\u0259r g\u0259lm\u0259di ki, g\u0259lm\u0259di. S\u0259m\u0259d d\u0259, \u018fjd\u0259r d\u0259, onlar\u0131n tay-tu\u015flar\u0131 da d\u00fcnyalar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdil\u0259r. Yeni n\u0259sil d\u00fcnyaya g\u0259ldi. K\u0259nd \u00f6z simas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdi. K\u00f6hn\u0259, qom, pal\u00e7\u0131q evl\u0259ri s\u00f6k\u00fcb, mi\u015far da\u015f\u0131ndan evl\u0259r tikdil\u0259r. G\u00f6z ox\u015fayan u\u015faq ba\u011f\u00e7as\u0131 tikildi k\u0259ndd\u0259. \u00dc\u00e7m\u0259rt\u0259b\u0259li m\u0259kt\u0259b binas\u0131 in\u015fa edildi, m\u00fcasir tipli h\u0259kim m\u0259nt\u0259q\u0259si. H\u0259r \u015fey d\u0259yi\u015fdi. Birc\u0259 G\u00fclsura il\u0259 C\u0259f\u0259rin ad\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259ki ayama d\u0259yi\u015fm\u0259di:<\/p>\n<p>&#8211; Demaqo \u018fv\u0259zin q\u0131z\u0131.<\/p>\n<p>&#8211; Demaqo \u018fv\u0259zin o\u011flu.<\/p>\n<p>G\u00fclsura el\u0259 g\u00fcn olmurdu ki,1937-ci il\u0259 l\u0259n\u0259t ya\u011fd\u0131rmas\u0131n. \u00d6z\u00fc d\u0259 bir g\u00fcnd\u0259 ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259:<\/p>\n<p>&#8211; L\u0259n\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259ydi 37-ni.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Bir ne\u00e7\u0259 il d\u0259 ke\u00e7di. C\u0259f\u0259r h\u0259rbi xidm\u0259tini \u00e7\u0259kib g\u0259l\u0259nd\u0259n sonra, rayon m\u0259rk\u0259zind\u0259ki avtobazada \u00e7iling\u0259r i\u015fl\u0259yirdi.<\/p>\n<p>Bir g\u00fcn s\u0259h\u0259r tezd\u0259n onlar\u0131n qap\u0131s\u0131 d\u00f6y\u00fcld\u00fc. Vaxt\u0131 il\u0259 G\u00fclsura il\u0259 eyni sinifd\u0259 oxuyan Adil idi.<\/p>\n<p>&#8211; Xeyir ola, Adil?<\/p>\n<p>Adilin g\u00f6zl\u0259ri g\u00fcl\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259nd\u0259 bir \u015fad x\u0259b\u0259r var.<\/p>\n<p>&#8211; Qarda\u015f\u0131mdan? &#8211; p\u0131\u00e7\u0131lt\u0131 il\u0131 dill\u0259ndi G\u00fclsura. Diqq\u0259tl\u0259 baxan olsayd\u0131, G\u00fclsuran\u0131n g\u00f6zl\u0259rind\u0259 parlayan g\u00f6z ya\u015flar\u0131n\u0131n onun vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l q\u0131r\u0131\u015flar d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u00fcz\u00fcn\u00fc nec\u0259 nurland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ayd\u0131n g\u00f6r\u0259rdi.<\/p>\n<p>&#8211; Mu\u015ftulu\u011fumu verm\u0259s\u0259n, dem\u0259r\u0259m. G\u00fclsura ev\u0259 qa\u00e7d\u0131. Bir an ke\u00e7m\u0259mi\u015f \u0259lind\u0259 bir 50-lik geri qay\u0131td\u0131.<\/p>\n<p>Adil G\u00fclsuran\u0131n \u0259lind\u0259ki 50-liy\u0259 bax\u0131b:<\/p>\n<p>&#8211; N\u0259 bilirs\u0259n ki, s\u0259n\u0259 bahal\u0131 x\u0259b\u0259r dey\u0259c\u0259m? &#8211; dedi.<\/p>\n<p>&#8211; O x\u0259b\u0259rd\u0259n ba\u015fqa m\u0259nd\u0259n hans\u0131 x\u0259b\u0259r\u0259 mu\u015ftuluq ist\u0259y\u0259 bil\u0259rs\u0259n ki?.<\/p>\n<p>&#8211; 50-liyi ver g\u00f6r\u00fcm.<\/p>\n<p>G\u00fclsura pulu Adil\u0259 verdi.<\/p>\n<p>C\u0259f\u0259r d\u0259 bu s\u0259s-k\u00fcy\u0259 yuxudan oyan\u0131b, paltar\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259sik geyin\u0259r\u0259k onlar\u0131n yan\u0131na g\u0259lmi\u015fdi. T\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259 onlara bax\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>&#8211; Tahiri g\u00f6rm\u00fc\u015f\u0259m &#8211; Adilin s\u0259sind\u0259 t\u0259nt\u0259n\u0259li bir ifad\u0259 var idi.<\/p>\n<p>G\u00fclsura is\u0259 sevincind\u0259n a\u011flay\u0131rd\u0131. Qarda\u015f\u0131 C\u0259f\u0259ri qucaqlay\u0131b dayanmadan el\u0259 hey &#8211; S\u0259n\u0259 qurban olum, s\u0259n\u0259 qurban olum, &#8211; deyirdi. Onlara tama\u015fa ed\u0259n Adil d\u0259 k\u00f6vr\u0259lmi\u015fdi. Amma \u00f6z\u00fcn\u00fc tez \u0259l\u0259 ala bildi:<\/p>\n<p>&#8211; Rostova getmi\u015fdim. Univermaqdan u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn pal-paltar al\u0131rd\u0131m. El\u0259 bil kims\u0259 bird\u0259n-bir\u0259 m\u0259n\u0259 dedi ki, d\u00f6n sa\u011f t\u0259r\u0259f\u0259 bax. Baxd\u0131m. G\u00f6rd\u00fcm bir adam m\u0259n\u0259 el\u0259 bax\u0131r, el\u0259 bax\u0131r, el\u0259 bil \u0259ziz adam\u0131na bax\u0131r, &#8211; Adilin s\u0259si titr\u0259di &#8211; G\u00fclsura, g\u00f6zl\u0259rind\u0259n tan\u0131d\u0131m onu. -Adil \u0259linin arxas\u0131 il\u0259 ya\u015farm\u0131\u015f g\u00f6zl\u0259rini sildi. &#8211; Yad\u0131na g\u0259lir d\u0259, onun bax\u0131\u015flar\u0131, z\u0259hmli idi ax\u0131. Univerma\u011f\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 qucaqla\u015f\u0131b \u00f6p\u00fc\u015fd\u00fck.<\/p>\n<p>&#8211; D\u0259yi\u015filib? &#8211; G\u00fclsara soru\u015fdu.<\/p>\n<p>&#8211; Qocal\u0131b, ay G\u00fclsura. \u00c7ox qocal\u0131b. H\u0259m d\u0259 \u00e7ox d\u00fc\u015f\u00fcb. G\u00f6r ne\u00e7\u0259 ildi q\u00fcrb\u0259td\u0259di. Qocalma\u011f\u0131 da, d\u00fc\u015fm\u0259yi d\u0259 ondand\u0131.<\/p>\n<p>G\u00fclsura yayl\u0131qla g\u00f6z\u00fcn\u00fcn ya\u015f\u0131n\u0131 sildi:<\/p>\n<p>&#8211; Evlidi?<\/p>\n<p>&#8211; Soru\u015fmad\u0131m. \u00d6z\u00fc d\u0259 t\u0259l\u0259sirdi.<\/p>\n<p>&#8211; B\u0259s \u00fcnvan\u0131n\u0131 almad\u0131n? &#8211; G\u00fclsura h\u0259y\u0259canla soru\u015fdu.<\/p>\n<p>Adil h\u0259l\u0259 d\u0259 \u0259lind\u0259 saxlad\u0131\u011f\u0131 50-liy\u0259 baxd\u0131:<\/p>\n<p>&#8211; B\u0259s bu pulu s\u0259nd\u0259n bo\u015f yer\u0259 alm\u0131\u015fam?.. \u00dcnvan\u0131n\u0131 da g\u0259tirmi\u015f\u0259m. &#8211; \u018flini penc\u0259yinin d\u00f6\u015f cibin\u0259 sald\u0131 &#8211; \u00d6z\u00fc d\u0259 Rostovda yox, Rostovun yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda olan bir k\u0259ndd\u0259 ya\u015fay\u0131r.<\/p>\n<p>Adil d\u00f6\u015f cibind\u0259n ki\u00e7ik bir ka\u011f\u0131z \u00e7\u0131xar\u0131b G\u00fclsuraya verdi.<\/p>\n<p>&#8211; Bird\u0259n s\u0259hv adres ver\u0259r &#8211; G\u00fclsuran\u0131n h\u0259y\u0259can\u0131 ke\u00e7ib getmirdi.<\/p>\n<p>&#8211; S\u0259n Arifi h\u0259rif bilmis\u0259n? &#8211; Arif \u0259minlikl\u0259, bir q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259n raz\u0131 halda dill\u0259ndi &#8211; S\u0259nin fikirl\u0259\u015fdiyini onda m\u0259n d\u0259 fikirl\u0259\u015fmi\u015fdim. Yax\u015f\u0131 ki, pasportu \u00fcst\u00fcnd\u0259 idi. Pasportundan yazd\u0131m adresini.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>O hadis\u0259d\u0259n 5 g\u00fcn sonra C\u0259f\u0259r i\u015fd\u0259n bir h\u0259ft\u0259lik icaz\u0259 ald\u0131. O, \u00fcz\u00fcn\u00fc bir d\u0259f\u0259 d\u0259 g\u00f6rm\u0259diyi qarda\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259y\u0259 gedirdi. H\u0259y\u0259canl\u0131 idi. Amma G\u00fclsura ondan da h\u0259y\u0259canl\u0131 idi. Bu bir h\u0259ft\u0259ni nec\u0259 g\u00f6zl\u0259y\u0259c\u0259kdi, bir h\u0259ft\u0259nin intizar\u0131na, h\u0259sr\u0259tin\u0259 nec\u0259 d\u00f6z\u0259c\u0259kdi. Allah bilir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Bu 6 g\u00fcn G\u00fclsura \u00fc\u00e7\u00fcn 60 il q\u0259d\u0259r uzun \u00e7\u0259kdi. 6 g\u00fcnd\u0259 G\u00fclsura \u00fcst-\u00fcst\u0259, b\u0259lk\u0259 d\u0259 he\u00e7 6 saat yatmad\u0131. G\u00fclsura C\u0259f\u0259ri nec\u0259 g\u00f6zl\u0259yirdi, nec\u0259 g\u00f6zl\u0259yirdi. \u00dcr\u0259yin\u0259 damm\u0131\u015fd\u0131 ki, Tahir C\u0259f\u0259rl\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259c\u0259k. G\u0259ls\u0259ydi, bu ne\u00e7\u0259 ild\u0259 he\u00e7 olmasa, bir d\u0259f\u0259 g\u0259l\u0259rdi. Amma h\u0259r halda Tahird\u0259n xo\u015f soraq g\u00f6zl\u0259yirdi. Harda olursa-olsun, t\u0259ki can\u0131 sa\u011f olsun, xo\u015f sora\u011f\u0131 g\u0259lsin. \u0130mkan olar, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 G\u00fclsura da gedib ba\u015f \u00e7\u0259k\u0259r qarda\u015f\u0131na. El\u0259 q\u0259ribs\u0259mi\u015fdi ki, qarda\u015f\u0131ndan \u00f6t\u0259ri. N\u0259hay\u0259t, 6-c\u0131 g\u00fcn\u00fcn gec\u0259si C\u0259f\u0259r g\u0259lib \u00e7\u0131xd\u0131. Ne\u00e7\u0259 ill\u0259rin h\u0259sr\u0259tlisi G\u00fclsura qarda\u015f\u0131n\u0131n \u00fcz\u00fcn\u0259 baxanda, bildi ki, C\u0259f\u0259r yax\u015f\u0131 x\u0259b\u0259rl\u0259 g\u0259lm\u0259yib. El\u0259 d\u0259 oldu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>G\u00fclsuran\u0131n d\u0259rdinin \u00fcst\u00fcn\u0259 yeni d\u0259rd g\u0259ls\u0259 d\u0259, yen\u0259 d\u0259 hardasa sevinirdi ki, qarda\u015f\u0131n\u0131 tap\u0131b. \u0130ndi onda qarda\u015f\u0131n\u0131n d\u0259qiq \u00fcnvan\u0131 da var idi. \u00dc\u00e7-d\u00f6rd g\u00fcnd\u0259n bir m\u0259ktub yaz\u0131rd\u0131 qarda\u015f\u0131na. Tahir is\u0259 10 m\u0259ktuba bir cavab\u0131 g\u00fccl\u0259 yaz\u0131rd\u0131. \u00d6z\u00fc d\u0259, c\u0259mi 3-4 k\u0259lm\u0259: &#8220;M\u0259n yax\u015f\u0131yam. H\u0259r \u015fey qaydas\u0131ndad\u0131r. Salamat qal\u0131n&#8230;&#8221; Bax, bel\u0259 cavablar.<\/p>\n<p>G\u00fclsura buna da \u015f\u00fck\u00fcr edirdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>C\u0259f\u0259r 27 ya\u015f\u0131na g\u0259lib \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259l\u0259 d\u0259 evl\u0259nm\u0259mi\u015fdi. G\u00fclsura \u00e7ox ist\u0259yirdi qarda\u015f\u0131n\u0131n evl\u0259nm\u0259yini. C\u0259f\u0259r evl\u0259nsin, u\u015faqlar\u0131 olsun. Atas\u0131n\u0131n n\u0259sli davam el\u0259sin. Amma bu bar\u0259d\u0259 h\u0259r s\u00f6hb\u0259t salanda C\u0259f\u0259r susurdu, g\u00f6zl\u0259ri yol \u00e7\u0259kirdi. N\u0259hay\u0259t, bir g\u00fcn bac\u0131s\u0131na, rayon m\u0259rk\u0259zind\u0259, orta m\u0259kt\u0259bd\u0259 laborant i\u015fl\u0259y\u0259n Adil\u0259 adl\u0131 bir q\u0131z\u0131 ist\u0259diyini dedi.<\/p>\n<p>&#8211; Q\u0131zla dan\u0131\u015fm\u0131san?<\/p>\n<p>&#8211; Bir-iki d\u0259f\u0259 c\u0259hd etmi\u015f\u0259m. Amma qa\u00e7\u0131r m\u0259nd\u0259n.<\/p>\n<p>G\u00fclsura h\u0259min g\u00fcn\u00fcn s\u0259h\u0259ri i\u015fd\u0259n bir saatl\u0131\u011fa icaz\u0259 al\u0131b h\u0259min m\u0259kt\u0259b\u0259 g\u0259ldi. Bir b\u0259han\u0259 il\u0259 q\u0131z\u0131 g\u00f6rd\u00fc. H\u0259min m\u0259kt\u0259bd\u0259 xadim\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n bir qad\u0131nla G\u00fclsura tan\u0131\u015f idi. Ona sirr g\u0259ldi. Xadim\u0259d\u0259n q\u0131z\u0131n a\u011fz\u0131n\u0131 arama\u011f\u0131 xahi\u015f etdi:<\/p>\n<p>&#8211; G\u00f6r bir ist\u0259klisi, deyilisi yoxdu ki. G\u00f6rd\u00fcn ist\u0259klisi, deyilisi yoxdu, \u0259g\u0259r \u00f6z\u00fcn m\u00fcnasib bils\u0259n, qarda\u015f\u0131m\u0131n onu ist\u0259diyini de. G\u00f6r n\u0259 deyir?..<\/p>\n<p>Xadim\u0259:<\/p>\n<p>&#8211; S\u0259h\u0259r bu vaxt m\u0259n\u0259 d\u0259y\u0259rs\u0259n, &#8211; dedi.<\/p>\n<p>V\u0259 s\u0259h\u0259r G\u00fclsuran\u0131n xadim\u0259d\u0259n e\u015fitdiyi s\u00f6z, onsuz da onun z\u0259d\u0259li d\u00fcnyas\u0131n\u0131 yerl\u0259-yeksan el\u0259di. M\u0259kt\u0259bin xadim\u0259si, G\u00fclsura tap\u015f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kimi, q\u0131zla dan\u0131\u015fm\u0131\u015f, bir ist\u0259klisi, deyilisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bil\u0259nd\u0259n sonra q\u0131za, C\u0259f\u0259rin onu sevdiyini s\u00f6yl\u0259mi\u015fdi.<\/p>\n<p>&#8211; Q\u0131z n\u0259 dedi? &#8211; G\u00fclsura h\u0259y\u0259canla soru\u015fdu.<\/p>\n<p>&#8211; N\u0259 dey\u0259c\u0259k, dedi birc\u0259 atas\u0131 demaqoq olan\u0131m\u0131z \u00e7atm\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>G\u00fclsuran\u0131n g\u00f6r\u0259c\u0259k g\u00fcnl\u0259ri h\u0259l\u0259 ir\u0259lid\u0259 imi\u015f. Q\u0131z t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259hqiramiz \u015f\u0259kild\u0259 r\u0259dd edil\u0259n (\u0259slind\u0259 G\u00fclsura Adil\u0259nin dediyi o t\u0259hqiramiz s\u00f6z haqq\u0131nda C\u0259f\u0259r\u0259 he\u00e7 n\u0259 dem\u0259mi\u015fdi. C\u0259f\u0259r, Adil\u0259nin dediyi o s\u00f6z\u00fc nec\u0259 \u00f6yr\u0259nmi\u015fdi, G\u00fclsura bunu sona q\u0259d\u0259r bilm\u0259di) C\u0259f\u0259r i\u00e7kiy\u0259 qur\u015fand\u0131. G\u00fclsura dil t\u00f6kd\u00fc, yalvard\u0131, amma qarda\u015f\u0131n\u0131 i\u00e7kid\u0259n uzaqla\u015fd\u0131ra bilm\u0259di. G\u00fclsuran\u0131n \u00fcr\u0259yin\u0259 bir nigaranc\u0131l\u0131q, narahatl\u0131q hakim k\u0259silmi\u015fdi. \u00dcr\u0259yin\u0259 damm\u0131\u015fd\u0131 ki, onu C\u0259f\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 ac\u0131 bir hadis\u0259 g\u00f6zl\u0259yir. C\u0259f\u0259r h\u00f6vs\u0259l\u0259siz olmu\u015fdu, h\u0259r \u015fey \u00fcst\u00fcnd\u0259 \u0259s\u0259bil\u0259\u015firdi, i\u015f\u0259 b\u0259z\u0259n getmirdi, yaxud i\u015fd\u0259 i\u00e7ib s\u0259rxo\u015f olur, i\u015f yolda\u015flar\u0131 il\u0259 tez-tez dava-dala\u015f sal\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>G\u00fclsuran\u0131n \u00fcr\u0259yin\u0259 daman o ac\u0131 hadis\u0259 ax\u0131r ki, ba\u015f verdi. C\u0259f\u0259ri toya \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015fd\u0131lar. Toyda m\u00f6hk\u0259m i\u00e7ir, sonra oynamaq ist\u0259yir. Toyu idar\u0259 ed\u0259n tamada ona: -Bir q\u0259d\u0259r g\u00f6zl\u0259 &#8211; deyir &#8211; oynamaq ist\u0259y\u0259n \u00e7oxdur. S\u0259n\u0259 d\u0259 vaxt \u00e7atar, t\u0259l\u0259sm\u0259.<\/p>\n<p>C\u0259f\u0259r is\u0259 israrla: -\u0130ndi oynamaq ist\u0259yir\u0259m, &#8211; deyir.<\/p>\n<p>Tamada ona, bu d\u0259f\u0259 s\u0259rt \u015f\u0259kild\u0259: -G\u00f6zl\u0259 &#8211; dey\u0259nd\u0259, C\u0259f\u0259r \u0259li il\u0259 onu k\u0259nara it\u0259l\u0259yir. M\u00fcvazin\u0259tini saxlaya bilm\u0259y\u0259n h\u00fcnd\u00fcrboy, k\u00f6k tamada y\u0131x\u0131l\u0131r. \u018fks\u0259riyy\u0259ti kefli olan camaat\u0131n g\u00fcl\u00fc\u015f\u00fc alt\u0131nda tamada t\u0259l\u0259sik aya\u011fa durub, ham\u0131n\u0131n e\u015fid\u0259c\u0259yi s\u0259sl\u0259:<\/p>\n<p>&#8211; Demaqo \u018fv\u0259zin o\u011flundan bundan art\u0131q n\u0259 g\u00f6zl\u0259m\u0259k olar?! &#8211; deyir v\u0259 onun h\u00fcnd\u00fcrd\u0259n dediyi bu s\u00f6z toyda olanlar\u0131n daha gur g\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>Tamadan\u0131n bu s\u00f6z\u00fcnd\u0259n sonra C\u0259f\u0259r sanki a\u011fl\u0131n\u0131 itirir, stolun \u00fcst\u00fcnd\u0259 olan b\u0131\u00e7aqlardan birini g\u00f6t\u00fcr\u00fcb tamadaya 4 b\u0131\u00e7aq z\u0259rb\u0259si vurur.<\/p>\n<p>V\u0259 h\u0259min gec\u0259 C\u0259f\u0259ri h\u0259bs edirl\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7 aydan art\u0131q idi ki, Tahir onun m\u0259ktublar\u0131na cavab yazm\u0131rd\u0131. Onsuz da gec\u0259l\u0259r pis yatan G\u00fclsuran\u0131n indi g\u00f6z\u00fcn\u0259 yuxu getmirdi. G\u00f6r\u0259s\u0259n, qarda\u015f\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda n\u0259 var? Niy\u0259 cavab yazm\u0131r, g\u00f6r\u0259s\u0259n?<\/p>\n<p>H\u00f6vs\u0259l\u0259si bir tik\u0259 olan G\u00fclsura b\u0259z\u0259n bir g\u00fcnd\u0259 iki m\u0259ktub yaz\u0131rd\u0131 Tahir\u0259. N\u0259hay\u0259t, bir g\u00fcn Rostovdan &#8211; Tahirin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 k\u0259ndd\u0259n m\u0259ktub g\u0259ldi. Amma x\u0259tt ba\u015fqas\u0131n\u0131n idi. Ad\u0131 bir d\u0259 oxudu. M\u0259ktubun \u00fcst\u00fcnd\u0259 qarda\u015f\u0131n\u0131n arvad\u0131n\u0131n ad\u0131 yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. M\u0259ktub \u0130rinadan g\u0259lmi\u015fdi.<\/p>\n<p>\u00dcr\u0259yi u\u00e7una-u\u00e7una, titr\u0259k \u0259ll\u0259ri il\u0259 m\u0259ktubu a\u00e7d\u0131. Rusca az bils\u0259 d\u0259, yaz\u0131lanlar\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fc: &#8220;Tolik dva mes\u0259sa nazad umer. Bol\u011f\u015fe ne pi\u015fite&#8230;&#8221;<\/p>\n<p>G\u00fclsura \u00f6z\u00fcn\u0259 x\u0259st\u0259xanada g\u0259ldi.<\/p>\n<p>Bu ac\u0131 x\u0259b\u0259ri C\u0259f\u0259r\u0259 yazmad\u0131. H\u0259m d\u0259 \u00fcr\u0259yind\u0259 bir \u015f\u00fcbh\u0259 var idi. O rus k\u00f6p\u0259yinin q\u0131z\u0131 b\u0259lk\u0259 \u00f6z\u00fc q\u0259r\u0259zl\u0259 yaz\u0131b?! \u0130st\u0259m\u0259yib ki, Tahirl\u0259 bir daha \u0259laq\u0259 saxlayaq. Qon\u015fular\u0131, rus dili m\u00fc\u0259llimi S\u0259ft\u0259r m\u00fc\u0259llimgil\u0259 g\u0259ldi. S\u0259ft\u0259r m\u00fc\u0259llim onun ad\u0131ndan Tahirin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 k\u0259ndin k\u0259nd sovet s\u0259drin\u0259 m\u0259ktub yazd\u0131: Abbasov Tahir \u018fv\u0259z o\u011flu haqq\u0131nda ona m\u0259lumat g\u00f6nd\u0259rm\u0259sini xahi\u015f etdi. Cavab yeddi g\u00fcnd\u0259n sonra g\u0259ldi. Bu m\u0259ktub da rusca idi: &#8220;Qrajdanka Abbasova Q\u00f6l\u011fsura Av\u0259z q\u0131z\u0131 v otvet na va\u015f zapros za\u0259vl\u0259\u00f6, \u00e7to qrajdanin Abbasov Taxir Av\u0259z oql\u0131 umer dva mes\u0259\u00fca nazad i poxoronen v sel\u011fskom kladbihe&#8221;.<\/p>\n<p>Bu ac\u0131 h\u0259qiq\u0259td\u0259n sonra evinin bo\u015f v\u0259 soyuq otaqlar\u0131nda G\u00fclsura x\u0259yal kimi g\u0259zib dola\u015f\u0131rd\u0131. Car\u0259siz, k\u00f6m\u0259ksiz G\u00fclsura g\u00fcnl\u0259rl\u0259 qarda\u015f\u0131 Tahir \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6z ya\u015f\u0131 t\u00f6kd\u00fc:<\/p>\n<p>&#8211; Son n\u0259f\u0259sind\u0259 o uzaq, atal\u0131-anal\u0131 xo\u015fb\u0259xt u\u015faql\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 xat\u0131rlad\u0131nm\u0131 Tahir? Son g\u00fcnl\u0259rind\u0259 \u00e7oxmu \u0259zab \u00e7\u0259kdin, Tahir?.. Q\u0259rib yerd\u0259 g\u00f6zl\u0259rini kim ba\u011flad\u0131, qarda\u015f\u0131m?.. S\u0259ni k\u0259f\u0259n\u0259 tutdularmi?. S\u0259ni d\u0259fn ed\u0259nd\u0259 q\u0259brinin \u00fcst\u00fcnd\u0259 &#8220;Yasin&#8221; oxudularm\u0131?..<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>&#8211; L\u0259n\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259ydi 37-ni.<\/p>\n<p>Bu s\u00f6z G\u00fclsuran\u0131n dilind\u0259n d\u00fc\u015fm\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>S\u0259kkiz il d\u0259 g\u0259lib ke\u00e7di. C\u0259f\u0259r azadl\u0131\u011fa \u00e7\u0131xd\u0131. G\u00fclsuran\u0131n g\u00f6zl\u0259rinin nuru qalmam\u0131\u015fd\u0131. Bir d\u0259ri, bir s\u00fcm\u00fck idi. Amma inan\u0131rd\u0131 ki, C\u0259f\u0259rin g\u0259li\u015fi il\u0259 b\u00fct\u00fcn x\u0259st\u0259likl\u0259ri ke\u00e7ib ged\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Amma C\u0259f\u0259r&#8230; S\u0259kkiz illik h\u0259bsd\u0259n C\u0259f\u0259r amans\u0131z, \u0259lacs\u0131z x\u0259st\u0259likl\u0259 qay\u0131tm\u0131\u015fd\u0131. Ayaq \u00fcst\u0259 g\u00fccl\u0259 dayan\u0131rd\u0131. Tahirin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n x\u0259b\u0259ri vard\u0131m\u0131? G\u00fclsura bunu he\u00e7 vaxt bilm\u0259di. D\u0259h\u015f\u0259tli a\u011fr\u0131lardan a\u011fl\u0131n\u0131 itirm\u0259k d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 g\u0259lmi\u015fdi. G\u0259l\u0259nd\u0259n sonra c\u0259mi \u00fc\u00e7 ay ya\u015fad\u0131. Amans\u0131z a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131 G\u00fclsura onunla birlikd\u0259 \u00e7\u0259kdi. G\u00fclsura \u00f6z\u00fcnd\u0259n ba\u015f a\u00e7a bilmirdi. Bu a\u011fr\u0131-ac\u0131ya nec\u0259 d\u00f6z\u00fcrd\u00fc? Bu \u00fc\u00e7 ayda G\u00fclsura qarda\u015f\u0131n\u0131n carpay\u0131s\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndan ayr\u0131lmad\u0131. Qarda\u015f\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259nd\u0259 d\u0259rdl\u0259r \u0259lind\u0259 qovrulan G\u00fclsura yalquzaq kimi ulad\u0131:<\/p>\n<p>&#8211; Can\u0131m, ay qarda\u015f, atam, ay qarda\u015f, anam ay qarda\u015f, balam, ay qarda\u015f&#8230; &#8211; G\u00fclsuran\u0131n yan\u011f\u0131s\u0131 bayat\u0131ya d\u00f6nd\u00fc:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Can\u0131m qarda\u015f, g\u00f6z\u00fcm qarda\u015f,<\/p>\n<p>\u018fn yan\u0131ql\u0131 s\u00f6z\u00fcm qarda\u015f.<\/p>\n<p>K\u00f6\u00e7\u00fcb getdin bu d\u00fcnyadan,<\/p>\n<p>S\u0259nsiz nec\u0259 d\u00f6z\u00fcm, qarda\u015f?..<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>N\u0259f\u0259sini d\u0259r\u0259nd\u0259 d\u0259 37-ci ili qar\u011f\u0131d\u0131: -L\u0259n\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259ydi 37-ni&#8230; Ail\u0259mizin ax\u0131r\u0131na \u00e7\u0131xd\u0131. Soysuz atam, hey&#8230; Soysuz anam, hey&#8230; Soysuz Tahirim, hey&#8230; Soysuz C\u0259f\u0259rim, hey&#8230; Viran qalm\u0131\u015f soyumuz, hey&#8230;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>&#8230;Art\u0131q 4 aya yax\u0131n idi ki, \u00f6z\u00fc d\u0259 yataq x\u0259st\u0259si idi. Ona qon\u015fusu S\u0259ft\u0259r m\u00fc\u0259llimin arvad\u0131 Zeyn\u0259b qulluq edirdi. Yem\u0259yini g\u0259tirirdi, \u00e7imizdirirdi, paltar\u0131n\u0131 yuyurdu, \u0259ynini d\u0259yi\u015fdirirdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Art\u0131q 3 g\u00fcn idi ki, bo\u011faz\u0131ndan su da ke\u00e7mirdi. Quruyub qurtarm\u0131\u015fd\u0131. Q\u0131r\u0131\u015f-q\u0131r\u0131\u015f d\u0259risi s\u00fcm\u00fcy\u00fcn\u0259 yap\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131. Bir vaxtlar g\u00f6z\u0259ll\u0259r g\u00f6z\u0259li olan G\u00fclsura indi \u00e7arpay\u0131s\u0131nda yuma\u011fa d\u00f6nm\u00fc\u015fd\u00fc. Bu \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u0259rzind\u0259, \u00e7ox vaxt, he\u00e7 hu\u015fu da \u00f6z\u00fcnd\u0259 olmurdu. \u00d6z\u00fcn\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259 d\u0259 1937-ci ili qar\u011f\u0131y\u0131rd\u0131:<\/p>\n<p>&#8211; L\u0259n\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259ydi 37-ni&#8230; Atam\u0131n n\u0259 g\u00fcnah\u0131 vard\u0131 ki?.. \u015e\u0259rl\u0259dil\u0259r, b\u00f6htan atd\u0131lar o boyda ki\u015fiy\u0259. &#8220;Demaqo&#8221; dedil\u0259r. S\u0259m\u0259dl\u0259 \u018fjd\u0259ri torpaq nec\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fc, g\u00f6r\u0259s\u0259n?.. Yaz\u0131q Tapd\u0131q, onu niy\u0259 tutdular ki?.. 21, 22 ya\u015f\u0131 vard\u0131. Yara\u015f\u0131ql\u0131, boylu-buxunlu&#8230; &#8220;Xalq d\u00fc\u015fm\u0259ni&#8221; dedil\u0259r ona. Sonra da g\u00fcll\u0259l\u0259dil\u0259r. O ya\u015fda u\u015fa\u011f\u0131 g\u00fcll\u0259l\u0259y\u0259rl\u0259r? Sonra da dedil\u0259r, g\u00fcnah\u0131 yoxmu\u015f. O b\u0259ra\u0259t ald\u0131. \u00dcst\u00fcnd\u0259n &#8220;Xalq d\u00fc\u015fm\u0259ni&#8221; ad\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. Amma atam\u0131n ad\u0131 \u00f6l\u0259n\u0259c\u0259n \u00fcst\u00fcnd\u0259 qald\u0131. bizim \u00fcst\u00fcm\u00fczd\u0259 qald\u0131. O ad\u0131n hesab\u0131na tifa\u011f\u0131m\u0131z da\u011f\u0131ld\u0131 bizim. L\u0259n\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259ydi 37-ni&#8230; -Yen\u0259 d\u0259 bo\u011fucu \u00f6sk\u00fcr\u0259k&#8230; \u00d6sk\u00fcr\u0259kd\u0259n sonra z\u0259if, x\u0131\u015f\u0131lt\u0131l\u0131 n\u0259f\u0259salma&#8230; G\u00fclsuran\u0131 yen\u0259 d\u0259 yuxu apard\u0131.<\/p>\n<p>&#8230;Gec\u0259yar\u0131s\u0131 G\u00fclsura ke\u00e7indi&#8230;<\/p>\n<p>Yaz\u0131\u011f\u0131n can\u0131 qurtard\u0131&#8230;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>S\u0259h\u0259risi g\u00fcn, g\u00fcnorta iki ki\u00e7ik ya\u015fl\u0131 u\u015faq m\u0259kt\u0259bd\u0259n g\u0259lirdil\u0259r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc, ya da d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sinifd\u0259 oxuyard\u0131lar.<\/p>\n<p>G\u00fclsuran\u0131n evinin qar\u015f\u0131s\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 n\u0259f\u0259rin y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcb, u\u015fa\u011f\u0131n biri o birind\u0259n<\/p>\n<p>&#8211; Orda n\u0259 olub? &#8211; dey\u0259 soru\u015fdu.<\/p>\n<p>\u0130kinci u\u015faq:<\/p>\n<p>&#8211; Demaqo \u018fv\u0259zin q\u0131z\u0131 \u00f6l\u00fcb &#8211; dey\u0259 cavab verdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Neft\u00e7ala<\/strong><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir ail\u0259nin faci\u0259si &#8230;Yen\u0259 d\u0259 bo\u011fucu \u00f6sk\u00fcr\u0259k&#8230; El\u0259 \u00f6sk\u00fcr\u0259k idi ki, sanki n\u0259f\u0259si bir daha geri qay\u0131tmayacaq&#8230; Bir m\u00fcdd\u0259t ke\u00e7di. \u00d6sk\u00fcr\u0259k ax\u0131r ki, k\u0259sdi. Sin\u0259si x\u0131\u015f\u0131lday\u0131rd\u0131. &#8211; Yox. \u00f6lm\u0259y\u0259c\u0259m m\u0259n.&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":50204,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54],"tags":[],"class_list":["post-50203","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kos"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50203","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50203"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50203\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50206,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50203\/revisions\/50206"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/50204"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50203"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50203"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azerbaycan.media\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50203"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}